?

Kahverengi kelebekle sıradan bir gün

2010-08-31T18:44:00.001+03:00

Benim zor bir geceden uyanmamdan, onun kozadan çıkışından hemen sonraya rastlar kelebekle tanışmamız. Henüz uykuya doymamış şiş gözlerim ‘biraz daha, biraz daha’ derken o başımın etrafında dönüp duruyor, kısa ömrünü benimle daha çok paylaşmak için beni uyandırmaya çalışıyordu. O an henüz onunla konuşabileceğimi bilmiyordum, dolayısıyla elimle kovmaya çalıştım. Ama gitmiyor, aksine daha çok kanat çırpıyordu, sonunda başarılı oldu. Kalkıp ona baktım, o ise görünmez ellerini beline koymuş bana bakıyordu. Gözlerimi kırpıştırdım, “yok daha neler!” Bilmiş bilmiş baktı yüzüme, ne biliyorsa! "Sen çok şey biliyorsun ya" dedi. Gözlerimi kapatıp açtım, rüya olmalıydı. Ama hayır, hala oradaydı. "Anlaşılmayacak bir şey yok, sen zaten pek anlamaya çalışmazsın ki, şimdi ne oldu? Haydi, fazla vaktim yok biliyorsun, kalk da bir ömrü paylaş benimle” dedi muzır bir gülümsemeyle. Yüzümü buruşturup durumu kabullendim, insan değişikliklere çabuk alışıyor, şaşkınlık genelde bir an sürüyor ne de olsa. Hem zaten bugün için yapacak başka bir işim de olmadığına göre onunla vakit geçirebilirdim, ama yine de önce onu uyarmalıydım. “Ben ‘bir ömrü paylaşmak’ için pek de iyi bir seçenek sayılmam, haberin olsun". “Biliyorum merak etme, aslında sen bana iyilik yapmayacaksın zaten, ben senin için buradayım" dedi.

“O da ne demek oluyor? Kurtarıcı meleğim falan mısın?”

“Kurtarıcı melek?" Sinir bozucu bir kahkaha attı. Daha dünyaya geleli birkaç saat olmuş bir yaratık benimle dalga geçiyordu utanmadan.

Yazarın notu: Çünkü sen otuz küsur yıl yaşamış da birileriyle dalga geçme hakkına sahip olmuştun. Ne de olsa onların bilmediği bir şeyleri biliyordun değil mi?

“Tabii ki senin bu boktan hayatını kurtarma gücüne tıpkı başkaları gibi ben de sahip değilim. Sadece biraz eğlenmek istiyorum, bence sen de istiyorsun”.

“Ona ne şüphe!” diyerek yataktan kalktım isteksizce. Vazgeçmiştim, istemiyordum onu. Sinir bozucuydu.

“Ama seninle eğlenmek istediğimi nereden çıkardın? Hadi çık, git, olabildiğince uçup dağı bayırı görerek geçir hayatını. Bu evde görülecek fazla bir şey yok”. Camı açıp kovalamaya çalıştım, elimle iteliyor, peşinde koşturuyordum ama nafile. Bazen hayatta benden daha inatçı bir şeylerin olduğunu görmek şaşırtır ve yorar. B planını uygulayabilirdim ama. İlgilenmeyecektim, o da sıkılıp gidecekti.

“Canın nasıl isterse” deyip mutfağa yollandım. Tabii o da peşimden geldi, daha doğrusu uçtu. Aniden arkama döndüğümde yüz yüze geldik, en çirkin ifademi takınıp “üstelik çok da çirkinsin” dedim. Belki canını acıtırsam küser giderdi.

Yazarın notu: Önce ne yapacağına karar vermeyi öğrenebilsen bir de. Hani ilgilenmeyerek kurtulacaktın ondan?

“Madem bugünüm bir kelebekle geçecekti, bari şöyle renklisinden, koca kanatlısından bir şey olsaydı!” Kahverengi, çirkin mi çirkin bir şeydi. Hiç sevmem bu rengi.

“Ne düşündüğün umurumda değil, sen de benim içimi açmıyorsun zaten” dedi. “Ama bugünü beraber geçireceğiz, böyle olmak zorunda, bu benim görevim”.

Küçümseyerek güldüm. “Ne yani bir çeşit ilahi güç falan mı yolladı seni buraya? Bugünümü kurtaracaksın o zaman, öyle mi?”

Küçümseme sırası ondaydı. “Ne kadar zavallısın. İnanmıyor gibi görünüyorsun ama içten içe ilahi bir gücün, bir mucizenin senin kurtarmasını bekliyorsun. Üstelik günü kurtarmasına bile razısın. Bu kadar kötü durumda olduğunu bilsem, daha erken çıkardım kozamdan."

“Aman sen o güvenli duvarlarını benim için yıkmasaydın boşuna. Ben idare ediyorum, mucize beklediğim falan da yok ayrıca”.

“Kabullendin o zaman?”

“Neyi kabullenmişim?”

“Böyle sefil yaşamayı?”

“Sefil yaşadığımı da nereden çıkartıyorsun, herkes gibi yaşıyorum işte”

“Ama herkes gibi yaşamak istemiyorsun, öte yandan zinciri kıracak güce sahip hissetmiyorsun kendini”

“Sen kimsin de beni böyle yargılıyorsun, ben sana hiçbir şey anlatmadım, bunca yılı benimle beraber mi yaşadın da böyle şeyler söylüyorsun? Sıkılmaya başladım artık, yol alsan iyi olacak”

“Çok kolay olurdu değil mi, ‘peki’ deyip uçup gitsem hayatından. Tüm sorunlarından, canını sıkan insanlardan böyle kurtulmayı eminim çok isterdin”

“İsterdim elbette, niye istemeyeyim, ayrıca senden kurtulmak istersem kurtulurum, zor mu sanıyorsun, bir terliğe bakar”

“Ama yapamazsın ki, hem kolay lokma değilim, önce yakalaman gerekir, hem de sen öldüremezsin, biliyorum”

“Bundan o kadar emin olma, ben bile bilmiyorum. Öldüren hiç kimse öldüreceğine inanmıyordur herhalde”

Bir sigara yaktım. Yine görünmez küçücük, çirkin elleriyle alıp söndürdü sigaramı. Bu defa gerçekten sinirlenmiştim. Elimle bir hamle yaptım yakalamak için ama uçuverdi.

“Tamam, bugün bu evde olmanı kabul ediyorum ama hayatıma karışamazsın, benim sağlığım kimseyi ilgilendirmez üstelik”

“En azından gitmeyeceğimi kabullendim, bak gördün mü o kadar da zor değilmiş kabullenmek"

“Bu hayat dersine gerçekten ihtiyacım vardı, senden aldığım iyi oldu"

“Belki de gerçekten öyleydi"

Neyse neydi, madem bu davetsiz misafir girmişti hayatıma bir defa, madem gitmemekte ısrarlıydı, nereden gelirse gelsin, sonu ne olursa olsun güzel bir gün geçirebilirdim onunla. Surat asmayı bırakmaya karar verdim. Çok da umurumda değildi.

Yazarın notu: Bazen bildiğimiz şeyleri başkalarından mı duymamız gerekir inanmamız için?

Bir şeyler atıştırdım, ona da teklif ettim, kozadan çıktığında öyle açmış ki, dayanamayıp yolda atıştırmış. Ama akşam için şöyle zengin bir sofraya hayır demezmiş, ne de olsa son akşam yemeği olacakmış! Eğlendirmeye başlamıştı beni. Keyfim yerine geldi, bir film izleyelim beraber dedim. “Hay hay” diyerek yanıma oturdu, küçük, çirkin başını omzuma yasladı. İdare ederinden bir film izledik, karşılıklı birer bira içtik. O kadar ikramım olsundu bir günlük misafirime. Bira bizi uyuşturdu, sarılıp uyuduk biraz. Çalan telefonla uyandım ve uyurken çok fazla zaman kaybettiğimizi fark ettim. Hemen onu uyandırdım, fazla vakti kalmamıştı ve iyi değerlendirmesini istiyordum, isterse çıkıp biraz dolaşabilirdik. Hiç acele etmedi, uyuşuk uyuşuk gözlerini ovaladı. Önemi yoktu onun için. Dışarı çıkmak istemiyordu, dışarıda görülecek güzel bir şey olduğunu düşünmüyordu. Olsa bile, görüp görmemesinin ne önemi vardı ki? Burada, şu anda mutluydu, bu da ona yeterdi. Açlığı yoktu görmediklerine, hiçbir şeyi merak etmiyordu. Ben sıkılıyorsam, ille de dolaşmak istiyorsam eşlik edebilirdi ama. Hiç de sıkılmıyordum. Ona elimden geldiğince güzel bir yemek hazırlamaya karar verdim. Ölürken en azından bunu düşünebilirdi ama eminim bunu da umursamıyordu. Görülen, görülmeyen hiçbir şeyin önemi yoktu. Hem önemlilerdi hem değil. Yaşanmasalar da oluyordu, yaşansalar belki daha iyi olurdu, ama belki. Hem tahmin etmek zor değildi. Sonlar hep aynıydı ne de olsa. Yaşamla ölüm arası koca bir boşluktu galiba. Her ne kadar dolu görünse de... Bunu fark etmek için yaşamı tek günden ibaret bir canlıya ihtiyacım yoktu elbette. Sadece bazen, bazı zamanlar bir şeylerin bunu bana hatırlatması gerekiyordu belki de. Yemeğimizi yerken hayatımdan, geride kalan acı tatlı günlerimden bahsettim ona. Her şeyi nasıl da olgunlukla karşılıyordu! Her şey nötrdü onun dünyasında. Her şey olabilirdi ve oluyordu. Ne kadar planlasak da bir şeyleri tek başımıza değiştiremiyorduk, kendi yolumuzda giderken başkaları her zaman çok da istekli olmuyordu elimizden tutmaya. Sonuçta herkesin hayal ettiği dünya farklıydı. Aynı hayali kuran insanlarınsa ya gücü yoktu el verecek ya da senin kadar istekli değillerdi. Kendinden ne kadar memnunsan diğerlerinden de o kadar memnun oluyordun, hayata da o kadar memnun bakıyordun.

“Hiç üzülmüyor musun, nasıl bir şey ölüm zamanını bilmek, sadece bir gün için dünyaya geldiğini bilmek sinirlendirmiyor mu seni? Hiç ‘değer mi’ demiyor musun?”

“Hiç üzülmüyorum. Ne fark eder ki? Yüzyıl yaşasam da aynı şey. Sen mesela, bunca yıllık hayatında farklı bir şey görebiliyor musun? Otuz yıldan fazla yaşamak sana benimkinden fazla ne verdi? Ya da kısaca değdi mi?”

Hayatın bana verdiklerini düşündüm ve aldıklarını ister istemez. Hiçbiri anlatmaya değmezdi ama yaşamaya değerdi yine de sanırım. Mutsuz olmak önemli değildi, mutlu anlar önemliydi belki. Onları daha çok yaşama çabası önemliydi. Yine de bilmem gerçekten değer miydi?

Yazarın notu: Hiçbir şeyi bilmezsin ki sen. Hep ‘acaba, belki, galiba’. Sen asla nokta koyamazsın, senin hayatın virgüllü bir hayat ya da üç noktasın sen, evet, evet üç noktasın. Hep biraz ara verip devam etme çabasındasın. Belki sonraki cümlen güzel bir şeyler içerir umudundasın. Ama öyle bile olsa noktayı koyup öyle devam etmeyi denemezsin hiç, hep bir önceki cümleye geri dönme ihtimalin vardır. O cümle seni sınırlar, o cümleyi aklından çıkaramazsın, sonraki cümleni kurarken bile aklında o vardır hep. Hata yapmayayım derken batırırsın tüm metni.

Yok, aslında pek de öyle hata yapmamaya çalışıyor sayılmam, öyle olsa pişmanlıklarım olurdu hem. Ben pişmanlık duymam ki, niye hata yapmamaya çalışayım? Olsa olsa insani bir güdüdür benim hata yapmama çabam.

Yazarın notu: Piyano çalıyor, bir an kendimi piyanoyu çalan virtüöz gibi hissettim. Çok kısa bir an ellerimiz öyle uyumluydu ki, onunki piyano tuşlarında, benimki klavye.

“Tabii bu bizi pek ilgilendirmiyor” dedi kahverengi kelebek. Hava kararmıştı. İkimiz de sonu biliyor ama konuşmuyorduk. Neredeyse “gitmesen olmaz mı” diyecektim. Ama bunun ne büyük hata olduğunu önceki tecrübelerimden biliyordum. “En azından seni buraya gönderenin ne ya da kim olduğunu söyleyebilirsin bana” dedim bunun yerine. Yine o sinir bozucu, bilmiş gülümseme.

“Beni buraya hiç kimse, hiçbir şey göndermedi. Anlamıyor musun, beni buraya sen çağırdın, ben senin düşünüm, düşündeyim. Ama aslında gerçeğim… Sen gerçek olmamı istediğin sürece tabii…”

Yazarın notu: İşte yine başladı… Üç noktalar...

O halde artık gidebilirdi. Bu kısa hikayeden kimsenin payına elma falan düşmedi. Benim için de hiçbir şey değişmedi. Ben burada duruyordum işte. Ölene kadar yaşayacaktım hepsi buydu, kelebekten önce de sonra da bu böyleydi. Ve böyle olması belki iyi, belki kötüydü, ne önemi vardı ki?

yalan dolan II

2010-07-09T23:59:00.002+03:00

Bazen konuşmak son derece manasız gelir bana. Sırf biraz daha gürültü olsun diye konuşuruz sanki. Anlatılanlar boş, dinlemek boş, yorum yapmak bomboş. Hayat hep kafasına göre yaşatmıştır kendini bizlere. Hep müdahale ettiğimizi, edebildiğimizi sanırız ama, bilmem belki de ederiz, her şeyi daha da bok etmek için. Hele ki başkalarının hayatına karışıp, akıl fikir vermeye kalkanlar. Çok aklınız varsa tavsiyem kendine saklamanızdır. Niye terzi kendi söküğünü dikemez? O yüzden ben artık hep susuyorum. Zaten aslında artık bulunduğum yerde herkes susuyor. Öyle gözlerle, kalple anlaşmak falan gibi saçmalıklar da yok elbette. Öyle bir şey orada da yoktu zaten. Bizim kendimizi avutmak, kandırmak için uydurduğumuz teraneler onlar. Konuşmadan anlaşmakmış... E o zaman burada ne olduğunu merak ederseniz, nasıl anlatılır bilmem ama sonsuz bir saydamlık, sonsuz bir sessizlik, her şey sonsuz. Bakıp da ucunu görebildiğiniz hiçbir şey, hiçbir yer yok. Mesela biten sokaklar, mesela biten kitaplar. Acaba dünya da bu kadar sonsuz muydu? Bazen hem her şeyi hatırlıyor, hem hepsini unutuyorum. Neden bilmem benim yanıma hep kötü yanları kar kalmış dünyanın. Galiba en çok onları hatırlıyorum. Aklımın almadığı bin türlü saçmalığı. İnsan denen şeyin yersiz yere yüceltilmesini. İnsan denen şeyin sırf güce sahip olduğu için yapmaya hakkı olduğunu sandığı bin türlü zalimliği. Her şeyi unutsam da bunları unutamıyorum. Oysa en çok da bunları unutmak istemiştim yola çıkarken. Ben de kalıp kavga edebilirdim sonuna kadar. Neden bunu tercih etmediğimi bilmiyorum, belki yeterince cesur değildim bunun için, belki o güce hiçbir zaman sahip olmamıştım. Bazı insanların bir şekilde düşük yaşam enerjisiyle doğduğuna inanıyorum. Ne yaparsan yap olmaz. Asla diğerleri gibi olamazsın. Bu durumda kendini farklı görüp yüceltmeye çalışmak da aptalcadır. Ama çoğu insan bu yanılgıya da düşer. Lütfen beni pohpohlayın. Çok özlediğim uykularım bana geri döndü. Artık ayrılmayacağız. Uyanıp hemen onu özleyeceğim, sonra hemen yine dalacağım. Hep böyle bir döngü. Bu da bir kısır döngü, ama hiç sıkıcı değil. Uyumaktan sıkılır mı hiç insan? O biraz eksik kalırsa ben yarım kalırım. İşte o yüzden artık hep tamım. Bu kadar bahsedince onu ne kadar özlediğimi fark ettim. Şimdi onun huzurlu kollarına bırakacağım kendimi. Kısa ayrılıklarımız hemen bitecek. Beş saniye içinde tekrar kavuşacağız.

Sonra istersek eğer devam edecek elbette…

yalan dolan

2010-07-04T00:33:00.003+03:00

Ben de pek çok başka insan gibi kararlar verip uygulayamayanlardanım. Karar, verildiği an yapılmadığında anlamını yitiren şeylerden. Mesela çok sarhoş olduğum akşamlarda içmeyi o anda bırakabilsem belki ertesi akşam da içmemeyi başaracağım. Ama gel gör ki sabah olduğunda, sonra gün ilerlediğinde, sonra yine akşam olduğunda “adam sende”… O son kadehi içmeyecektik yani. Zaten bir şeylere karar vermek de başlı başına saçmalık. Ne kararı, hayat sanki planlı, programlı bir şey. Ya da öyle olması gerekiyor. Aksine öyle olduğunda sıkıcılaşan, çekilmezleşen bir şey hayat. İşte bu yüzden ben bir gün böyle aniden kalkıp gitmeye karar verdim. Bilmediğim yerlere, bilmediğim insanlara, bilmediğim dillere yolculuğum böyle başladı. İşte o an verilen kararlara bir örnek de bu. O an uygulandı. Bir tek sırt çantam, içinde fotoğraf makinem, birkaç ıvır zıvır. Sorarsanız gittiğin yerlerde hiç fotoğraf çektin mi, diye, hayır çekmedim. Bazen “modern” hayatlarımızda yaptığımız, yapmaya çalıştığımız bir sürü şeyin örtü olduğunu düşünüyorum. Neyi örtmeye çalıştığımızı varın siz düşünün. Yine de adettendir, herkesin hobileri olmalıdır. Özellikle sanatla ilgiliyse prim yapma şansınız artar. Kime neyi satıyorsak artık. Gördüm ki, hiçbirine gerek yok aslında. Böyle yaşıyorsan hiç gerek yok. Mesela ben artık hiç unutmuyorum. Aklımdaki binlerce gereksiz bilgiyi silip atınca bir anda, yolculuk boyunca yaşadığım hiçbir şeyi unutmaz oldum. Nerede vejetaryenlik, nerede B12 eksikliği, efendim yoğunluklar, stresler. Aptallığımıza bile kılıf uyduruyoruz. İnsan öyle mükemmel bir şey ki, unutamaz, hata yapamaz, yapsa da mutlaka bir gerekçesi vardır. Şu hayatta hatalarından ders almamak kadar güzel bir şey var mı ki oysa. Hatalarını gerekçelendirmemek kadar. Ben mesela, eskiden sizlerin aranızdayken hep aynı hataları yapıp dururdum, ama eskiden, çok eskiden hiç pişman olmamaya karar verdiğimden ne kadar üzülsem de hiç “keşke şunu da yapmasaydım” demezdim. Bilmem, belki şimdi bunu düşünüyor olmam bile aslında pişmanlıklarım olduğunu gösteriyordur ama yine de zannetmiyorum. Dönüp bakınca gerçekten de iyi kötü yaşadığım hiçbir şeyden pişman değilim. Ben yola çıkarken gözlerim kapalıydı, nereye gittiğimi bilmek istemedim hiç. Çünkü bilirsem mutlaka plan yapmaya çalışacaktım, “şurayı da göreyim, orada da bunu yapayım”. Bu beni ziyadesiyle sıktığından, bakire gitmem gerekiyordu bir yerlere. Ben de öyle yaptım. Bomboş çöllere, uçsuz bucaksız okyanuslara, balta girmemiş ormanlara düştü yolum. İnsanlar konuşuyordu, insanlar hep konuşuyor. Ama bu artık beni hiç ilgilendirmez olmuştu. Duysam da anlamadığım için bir süre sonra sese duyarsızlaştım, bir çeşit sağırlıktı, belki gerçek sağırlıktı. Böylesi daha iyiydi, öteki türlü duyup duymazdan gelmek ne kadar alçakçaydı. Ve çoğunuz gibi bunu ben de yaptım. Yine hep bahaneler vardı, umursamamak mesela. Umursamaz gibi göründüğünüzde, dahası buna inandığınızda duyduğunuz şeyler canınızı acıtmaz sanıyorsunuz. Ben mesela can acımalarımı unutmak için sıklıkla sarhoş olurdum. Bu da bir yöntemdir elbette. Kimileri başka şeyler yapar. Bilmem, sarhoşluk bana hep iyi gelmiştir. Kanatlarımı kullanmaya alışmam çok kolay olmadı ne yalan söyleyeyim. Bu kadar özgürlüğü nerede görmüş zavallı ruhum? Alışmadık götte don durmaz misali, güdük denemelerim oldu en başlarda. İki çırpınış, pat yerdeyim. Neredeyse çıkarıp atıyordum, ama o zaman geri dönmem gerekirdi, hem üstelik gözlerimin bağı açılmalı, kulaklarımdaki tıkaçlar çıkmalıydı. Bunu göze alamazdım. Zaten sonradan fark ettim ki, bir kere kanatlandın mı bir daha eskisi gibi olamazmışsın. Öyle çıkarıp atmak falan yalanmış. Şimdi benim etrafımdaki her şey öyle hızlı, öyle saydam ki. Ne var ki olan biten her şeyi sindire sindire izleyebiliyorum yine de. Ne garip değil mi, görmediğini sanıyorsun ama gözün tamamen açık sandığın zamanlar göremediğin her şeyi gözlerini kapattığında görebiliyorsun. Bu bence galiba insanın en adil olduğu zamanın kendi kendine kaldığı zamanlar olmasından kaynaklanıyor. Yani öyle zamanlarda bazen her şeyi gösteren ayna kocaman açılıyor önünde. Bir bakarsın kapkarasın, bir bakarsın rengarenk. Hiçbir zaman mutlak gerçek olmaması ne garip. Asla hangisi gerçek bilemiyorum, gerçek şimdi yaşadığım mı, geçmişim mi? Neyse zaten bunun peşinde koşmanın da manası yok. Neyse ne. Şu hayatta insanın yapamayacağı şey yok. Suçlu olmakla olmamak arasında incecik bir çizgi var. Suç ya da suçlu da mutlak değil zaten. Ama katil de olabilirsin, katledilen de. Ne zaman, nerede olduğunla ilgili galiba. İnsan olan diğerlerinin yaptığı herhangi bir şeyi senin yapamama ihtimalin yüzde sıfır. Şimdiye kadar yapmamışsan, yapman gerekmemiştir muhtemelen. O yüzden aslında mutlu olmak da becerilemeyecek şey değil. Olman gerekmemiştir muhtemelen. Çünkü biz gerektiğinde olması gerektiğine inanırız. İstedim oldular herkesin harcı değildir. Mağdur olmak hep daha çekici gelir. Zavallı benler. Birileri bize acıdığında içten içe mutluluk duyarız. Böylelikle bizi düşündüklerine inanırız. Oysa acımak ve acınmak kadar kötü bir şey var mı şu hayatta. Kimse acınacak hale düşmez gerçekte. İş ki, böyle olmasını istemesin. Birileri onlara acımanızı isterse acırsınız, birilerini düşünmek, onlar için endişelenmekle onlara acımak farklı şeyler. Düşünmeyin değil ama acımayın. Sonuçta insan düşmeyi bildiği kadar kalkmayı da bilir. Üstelik de bu edinilmiş değil, verilmiş bir özelliktir. Ölmezsen yaşarsın gibi bir şey. Ben evrenin çok yerinde bulundum. Hiçbiri dünyadan çok farklı değildi. Zaten böyle kanatlarla uçarken gök hep aynı gök, yer hep aynı yer. Nasıl farklı olabilir ki? İşte hep senin gördüğün gibi. Gözlerin nasıl bakıyorsa gönlün öyle görüyor. Dünyaymış, Aymış, o köymüş, bu kasabaymış değişmiyor. Şimdi ben biraz dinlenmek istiyorum. Üstelik de boşlukta uyuyabiliyorum. Üstelik de uyurken algımı açık tutmayı başarabiliyorum. Bu da edinilmiş değil, verilmiş. Sadece keşfetmek için ani bir karar vermem gerekti, gitmem gerekiyordu (bakın yine gerekiyordu) ben de gittim. Ama kim bilir bakarsınız istersem geri dönerim. Yollar hep yürünmek içindir. Ne işe yaradıkları bellidir. Cansız oldukları için farkına varmaksızın yaşadığımız bir sürü şeye saygı duyuyorum. Sandalyenin yalnızca sandalye olmasına mesela. Ben de yalnızca biraz insan olabilmek isterdim, ama işte o da kolay değil.

Devam etme ihtimali her zaman vardır… Yeter ki isteyelim…

revolvable

2010-06-20T14:56:00.002+03:00

Olacağı buydu işte, sonunda sesimi tamamen aldılar. Söylediklerim çok can sıktı demek, susmam gerekti. Ama bilmezler mi ki, konuşamamak susmak anlamına gelmez? İşte yazıyorum şimdi, yine bağırarak yazıyorum. Söylenecek ne kadar çok şey var, bazen insan nereden başlayacağını bilemiyor, bazen de hiç birini hatırlayamıyor. Hepsi aynı anda üşüşünce beyne, hiçbirinin anlamı kalmıyor belki de. Bir de aslında ne kadar çok şey söylesem, o kadar anlamsızlaşıyor sözlerim. Şimdi öyle dingin ki hayatım, hayatım? Ama bir taraftan avazım çıktığınca bağırasım var. İsterim ki, bir gün hayattan ve belki de aslında kendimden, bir gün artık ne bağırmak, ne ağlamak, ne sinirlenmek, ne kaldıramamak gibi dertlerim olmasın. Mesela ne bileyim gazete okumayayım, mesela kimseyi görmeyeyim, belki o zaman sinirlenmemeyi başarabilirim. Bilmem, bilmem... Bilmiyorum işte, öğrenemedim yaşamayı hala, alışamadım. Ve artık fazla vaktim de kalmadı aslında. Ne acı hiçbir şey anlamadan gelip gitmek. Aklımda cevaplanmamış sorularla öleceğim. Ne acı. Ya da hiç önemi yok, cevaplar zaten yanlış, cevaplar zaten yok. Sorular da öylesine, iş olsun diye soruluyor. Bilmem, onu da bilmem

hayaller, kuranlar...

2010-05-11T23:54:00.004+03:00

mutlu ölmek için sarhoş ölmeli. yoksa olanlar, olmayanlar, görülenler görülmeyenler film şeridi gibi geçiyorsa gerçekten gözlerimizin önünden ölüm anında, nice olur halimiz? kusacak mısın ölecek misin? gerçekler midemi bulandırıyor, düşleri seviyorum bu yüzden. hayalperestleri, olmayacağını bildiği hayallere inadına inananları.

insanlıktan umudumu hiç bu kadar kesmemiştim...

sömürgenler

2010-03-05T01:09:00.002+02:00

Uzun süren hayatımı anlamlandırma çabalarım nihai bir amaca kavuşmamla son buldu. Oysa bir taraftan hayatımı anlamlandırma söz dizisi de kulağıma gayet tırmalayıcı, ruhuma gayet iç bunaltıcı geliyordu. Liseli kızlar, oğlanlar gibi… Ne hayatı, ne anlamı? Hem zaten anlamlandırılması gereken bir şey olsa bile geç kalınmamış mıydı? Ayrıca kendime yalan söylediğimi bilmiyor muydum ki? Bir de niye anlamı olsun ki hayatın? Hayat işte, yaşıyoruz bitiyor, gidiyor. Her ne ise, zaten aslında “anlamlandırma” da öylesine uydurulmuş bir kelimeydi, duruma uyduralım misali. Bundan sonra ne için savaşmaya çalışacağımı bulmuştum. Tabii sıkılana, yorulana kadar. Asla tutarlı bir insan da olamadım ki çıktığım yolun sonunu göreyim! Ama yola düşmek de bir şeydir, ne bileyim belki durağanlıktan iyidir, belki… İşte galiba asıl büyük sorun buydu; Hiç emin olamadım ki ben kendimden. Gerçekte hiç de yapmak istemediğimden, kendimi yapmak istediğime inandırdığım bir sürü şey yarım kalmış, hakkı verilmemiş girişimler olarak kişisel tarihimin tozlu raflarına kaldırıldılar. Bir de bazen fark ediyorum ki, inatla devam etmeye çalıştığım boş uğraşlarım genelde kendime değil başkalarına. İşte böyle göstermelik, şunu da yapıyorum, bunu da yapıyorum. Of bir yetenekli, bir doluyum sormayın! Küçücük ceplerimi anca dolduran bir dolu gereksiz uğraş. Bir yere varmayan, varması gerekmeyen, varsın diye yapılmayan. Sırf bir şeylerle uğraşmazsam nefesim kesilip, ezile büzüle iyice küçücük kalırım diye. Bir balon gibi hissediyorum kendimi bazen. Patlayasıya şişirilmiş, ufacık bir iğne bekleyen… Bir dokunsalar içimdeki tüm kötülükler Pandora’nın kutusu misali bir bir saçılacak etrafa. Olanca çirkinliğimi hiç çekinmeden dışa vuracağım. Belki de bu gerekiyordur bana. Bazen yapıyorum da, hiç suçluluk hissetmiyorum. Eskiden birini kırdığımda üzülürdüm ben. Artık umursamıyorum bile. Neyse ne deyip geçiyorum. Savunma mekanizmasından başka bir geliştiremedim kendim için. O da benden kaynaklı değil, zaten var olan bir şey. Kendime dönük bu uzunca girizgah vesilesiyle asıl konumuz olan sömürgenlere geçebiliriz. İşte benim gibilere “duygu sömürgenleri” deniyor. Bu gibi tipler etraflarında uçan kaçan her şeyi etinden, sütünden, bilumum demirbaşından faydalanmak suretiyle yer de yerler. Oldukça aç gözlü, maymun iştahlı olduklarını söylemek yersiz olmaz. Seçici değildirler, bakkal amca, banka memuru/memuresi, patron, arkadaş, anne, baba, kardeş, sevgili ve dahi kitap, müzik, sinema, aklınıza ne gelirse işte önlerine çıkan her şeyi bitirene kadar sömürürler. Bunca aç gözlülüğün, yiyip bitirmenin doğal sonucu olarak bu tipler ruhen oldukça şişkin ve de pişkindirler. Şişkin olacaklar tabii, onca sömürüyü nerene koyacaksın? Nasıl atacaksın içinden? Genelde kendilerine söylemeseler de midelerinde belli bir ağırlık yaratır içlerine aldıkları. Dolayısıyla bu gibi tipler ağırkanlı, hantal ve de hımbıl olurlar. Bıraksanız o ağırlıkla gün boyu uyur, günler boyu uyur, asırlar boyu uyurlar. Hem işlerine gelen de budur. Çünkü insan içine karıştıklarında aslında çok çabuk yorulurlar. Eh, siz de sürekli birileriyle iletişim kurmaya çalışırken sürekli kendinizi haklı çıkaracak savunma mekanizmaları üretmeye çalışsanız durum farklı olmaz. Pişkinlik kısmına gelince, bu da döngünün doğal sonucudur. Pişkin olmazsa sömüremeyeceğini anlayan duygu sömürgeni en sağlam mekanizmasını devreye sokarak “ne münasebet”i kendine şiar edinir. Kendisine atfedilen herhangi bir suçlamayı ya da serzenişi bu iki kelimecikle geçiştiriverir. İşin garibi buna gayet inanır. Az biraz akıllı olduklarından basit bir iki kelime oyunuyla zeytinyağı gibi suyun üzerine çıkıverirler.

Ancaaakkk…

Tam bu noktada duygu sömürgenleri ikiye ayrılır; geceleri rahatça uyuyanlar ve uyuyamayanlar. Birinci gruba dahil sömürgenlerden bir bok olmaz. Dünya yansa bir avuç otları yanmaz onların. Vicdan dediğimiz şeyle uzaktan yakından alakaları olmadığı gibi vicdan sahibi insanları yadırgayabilirler. Kullanmaktan en zevk aldıkları cümleler arasında "sanane canım", "ne alakası var ya", "öf banane", vb. bir takım umursamaz kalıplar yer almaktadır. Bunlar artık dibe vurmuş ya da bir başka bakış açısıyla pik yapmıştır. Hiçbir şekilde iflah olma şansları yoktur. Bu rahatlıkla yüzyıllarca yaşayabilir, evren üzerindeki canlı cansız her türlü varlığı sonuna kadar sömürebilirler, ne de olsa aslında hiç de öyle bir şey yapmıyorlardır.

İkinci gruba giren gece uyuyamayanların durumuysa kendi içlerinde aslında çok daha vahimdir. Bir şey yapıyorsun madem arkasında dur derler insana. Ama bunlar hem gider, hem ağlarlardandırlar. Genel söylemle "ezik" dediğimiz tipler muhtemelen bunlardırlar. Sömürü sistemleri de bu eziklikleri üzerine kurulmuştur zaten. Kendilerine acımaları en belirgin ve en zavallı özelliklerindendir. Kimselere belli etmemek için gündüzleri dik duran bu grup insanları, gece geldi miydi, sessiz sessiz ağlar, öğlen kırdıkları insanların yasını tutarlar. Ama hemen savunma mekanizmaları devreye girerek onları başkalarına değil, kendilerine acımaları gerektiği konusunda uyarır. O noktadan sonra “ölsem kimler, nasıl üzülür” şeklinde ipe sapa gelmez saçma hayaller kurmaya başlayarak kendi zavallı hayatlarına, ölümlerine ağlarlar. Sanki yaşarken bir boklarmış gibi. Hangi hayatlarına ağlarlar bilinmez ama ağlarlar işte. Yine de esas olan bunların aramızda kalmasıdır. Ne kadar mutsuz ve daha da kötüsü umutsuz olduklarını kimse bilmesin diye en güçlüyü oynamak zorunda kalırlar hayat boyu. E bu da yorucudur doğal olarak. O nedenle tıpkı ilk grup sömürgenler gibi bu sömürgenler de ruhen oldukça şişkin olup, pişkin olmayı becerememe konusunda diğerlerinden ayrılırlar.

Diğer ana grup emek sömürgenleridir. Aslında bunlar ruhları da sömürürler. Ancak insan hayatını somut anlamda zehir etme yetileri öyle gelişkindir ki, maneviyata verdikleri zarar arada kaynar gider. Bu grup da tıpkı diğeri gibi kendi içinde iki alt gruba ayrılır; kapitalist sömürgenler ve solcu geçinen kapitalist sömürgenler. İlk grup adından da anlaşılacağı üzere dünyanın köküne kibrit çakmıştır. İçinde kendisinin de olduğunu umursamaksızın yakar durur. Gün gelip beni de yakar mı bu ateş diye düşündükleri pek görülmemiştir ancak ola ki bir gün düşerlerse mağduru oynamayı gayet iyi bilirler. Düne kadar nesi varsa aldığı insanların arasına karışıp, yumruğunu havaya kaldırıverir. Ne yaptığını pek düşünmez, çünkü ilkeleri yoktur zaten. Öyle olmaya doğmuştur, kendi çıkarı korunduğu sürece geri kalanın önemi yoktur. Genel olarak emek sömürgenleri grubuna ait bir özellik olduğu üzere bu grup insanları hiç dibe vurmamayı başardıklarından akıllı geçinirler. E sizde de kösele gibi surat olsa siz de dibe vurmazsınız. En bilindik özellikleri göt yalamayı iyi bilmeleridir. Bu işte sınır tanımazlar, para gelecek yerden dil esirgenmez yani. Ola ki bu insanlardan biri patronunuz olur da, işinizle ilgili bir meseleyi çözmeyi çalışırsanız, yanlış giden bir şeyi söylediğinizde duyacağınız yanıt muhtemelen şu olacaktır: “Yapacak bir şey yok, işine gelirse”. Ayrıca “Dışarıda burada çalışmak için can atan binlerce insan var” da en beylik cümlelerindedir. Bu türe giren sömürgenlere söylenecek hiçbir şey yoktur. Ne deseniz boştur. Mümkün olsa da uzak dursanız demek isterdim ama dünyanın büyük çoğunluğunu oluşturduklarından bir gün, bir yerlerde, birine rastlamamanız imkansız gibi bir şeydir.

Diğer ve aynı zamanda en tehlikeli sömürgen grubu solcu geçinen kapitalistlerdir. Bunlar görünürde sizin ve emeğinizin yanında olup sizi en kıyak kapitalistten daha iyi düdükleme yeteneğine sahiptir. Siz hala saf, masum ve dünyanın güzel bir yer olabileceğine inanan biriyseniz umarım böyleleriyle karşılaşmazsınız. Çünkü tüm inançlarınızı, iyi niyetinizi yerle bir etme potansiyeline sahiptir bunlar. Söylediklerinize asla karşı çıkmayıp sizi desteklerler. Sallabaşçı özellikleri baskındır. Ama yanıltıcı nokta o başın herkese sallanmasıdır. Yani siz de haklısınızdır, parayı veren de. Bunların düdüğünü de genelde parayı verenler çalar, siz haklılığınızla kalırsınız. Bu tip sömürgenlerin bir diğer belirgin özelliği demagojinin kitabını yazmış olmalarıdır. Ola ki, bu türden bir yaratık patronunuz olursa, gayet kararlı gittiğiniz odasından omuzlarınız aşağıda çıkma ihtimaliniz yüksektir. O yalan söylerken, “sizin yanınızda”yı oynarken aslında siz de bunun böyle olmadığını bilirsiniz ama adam size kavga etme fırsatını vermediğinden bir şey diyemez, hala bir umut inanmak istersiniz. Bir de bunların solculuğu da, arkadaşlığı da, dostluğu da hep kendilerinedir. Nedendir bilinmez, kendi başkalarını ezerken bazı değer yargıları uçan balon gibi havada kaybolur. Kafasını kaldırıp yukarıdakileri görmek bunların aklının ucundan bile geçmediği için sözde aklıyla karşısındakini kandırmaktan övünç bile duyabilir bu tipler. Elbette kösele surat bu grubun da sahip olduğu bir özelliktir. Yoksa bu kadar riyakarlık kaldırılabilecek şey midir?

Muhtemelen hepimiz yukarıda bahsi geçen sömürgenler grubundan birine dahiliz, kendimizi kandırmayalım. Ama yine de yaşa-yabil-mek adına kendimiz korumamız ve hatta kandırmamız gerekiyor ya, biz hiçbir gruba ait olmayarak dileyelim; tanrı varsa eğer hepimizi sömürgenlerden korusun!

Benny'nin Videosu

2010-02-28T23:38:00.011+02:00

Benny’den çok kamerası

Bir domuz sürüklenerek çıkarılıyor. Tam alnının ortasına bir silah dayanıyor. Çok geçmeden ateş alıyor silah ve domuzu öldürüyor. Benny’nin kamerası kayıtta. Sonrasında Benny bu görüntüleri defalarca, ağırlaştırarak izliyor. Bir canlının titreyerek can vermesi Benny’nin ilgisini çekiyor. Sonra aynı görüntüleri video dükkanının önünde görüp evine götürdüğü bir kızla tekrar izliyor. Ölümün, ölüm anının nasıl bir şey olduğundan bahsediliyor. İkisinde de merak uyandıran bir şey bu; ölüm anı, bir ölünün nasıl göründüğü. Sonra o domuzu vuran silah çıkıyor ortaya. "Basamazsın, korkaksın” Korkak olmadığını arkadaşını öldürerek kanıtlıyor Benny. Çok sonra babası neden böyle bir şey yaptığını sorduğunda ise “nasıl bir şey olduğunu görmek için herhalde” cevabını veriyor. Anne baba küçük parçalara ayırdıkları cesedi ortadan kaldırıyor, Benny’nin kamerası kayda devam ediyor. Benny ile annesi Mısır’a giderken baba ortalığı toparlıyor. Yaşam, her şey normalmiş gibi devam ediyor. Her şey yolunda, ta ki Benny polise gidip olan biteni itiraf edinceye kadar… Tam da çağımıza yakışır biçimde görüntüler kanıtlıyor gerçeği. Sözlere inanılmıyor artık çünkü, sözler kifayetsiz kalıyor. Ama dört bir yanımızdan bizi kuşatan iletişim ağı çılgınlığı yaptığımız yapmadığımız her şeyi kaydediyor. İşe yaradığını düşünüyoruz ama neden bu hale geldiğimizi sorgulamıyoruz.

Önemli bir haber var mı? Yok...

Oysa Benny’nin normal bir hayatı vardır öncesinde, dışarıda, dünyanın dört bir yanında olup bitenlerin günlük yaşantılarını pek de etkilemediği açık olan ebeveynleri. Benny’nin odasında neredeyse her daim açık olan televizyonda haber bülteni bin türlü çirkinliği anlatıp dururken, önemli bir haber olup olmadığını soran babaya annenin cevabı “yok” olur. Ne ırkçı holigan saldırısı, ne dünyanın bir ucundaki savaş ne de rafinerideki patlama onun için haber değeri taşımaz. Halihazırda ailesinin dertleriyle yeterince meşguldür. Zaten “haberlerde ne var” diye soran baba da laf olsun diye sormuştur muhtemelen. Böyle bir aileye doğan Benny aslında bir sürü yaşıtından şanslı (?) bile sayılabilir. Bu evin gördüğü son mekan olduğundan henüz habersiz arkadaşı bile evine geldiğinde, hayran kalır anne babanın Benny’ye aldıklarına. Oysa belki de Benny’nin ihtiyacı olanlar ya da sevgi sözcükleri böyle bir olay yaşandıktan sonra söylenmeye başlanır. Kahvaltılar bu noktadan sonra birlikte edilir. Geri döndürülemez bir facianın ardından tüm bunların ne işe yarayacağı tartışılır tabii. İşin aslı zaten durumun tek suçlusu Benny değildir şüphesiz. Ne O’nu bir çiftliğe götürüp, insan denen akıllı şeyin hizmetine sunulmuş binlerce canlıdan yalnızca biri olan bir domuzun nasıl da kolayca (!) öldürüldüğünü izleten baba, ne bunlara göz yuman, çocuğun içindekini görmekle pek de ilgilenmeyen anne, ne kan, cinayet, şiddeti gözümüze sokmaktan çekinmeyip, bundan kar sağlamaya çalışan medya ve türevleri, ne de yalnızca kendi yaşamının önemli olduğuna inanıp, bunu idame ettirdiği sürece gerisini önemsemeyip “kalan sağlar bizimdir” yaklaşımıyla yaşayan diğerleri sütten çıkmış ak kaşıktır.

Çünkü açıktır ve bilinir ki; çocuk her yaşta kendine birilerini özellikle de yakın çevresini rol model alır. Hatta asla büyü(ye)meyen bir sürü yetişkin için bile geçerlidir bu. Nitekim Bandura’nın yaptığı deneysel bir çalışmaya göre bir yetişkini, yapma bir modeli yumruklarken izleyen çocukların o davranışları örnek aldığı gözlenmiştir. Dolayısıyla domuzu öldüren o silahın Benny’nin ve kamerasının önünde kullanılmasından çekinmeyen baba, aslında oğluna tetiği çekmenin ne kadar da kolay olduğunu göstermiştir farkında olmaksızın.

Güç sizde artık!

Ergenlikte bedenin bu hızlı değişimine, bedenin yetilerinin nerede ve nasıl kullanılacağına karar verecek olan zihinsel değişimler eşlik etmez; zihinsel gelişim bedensel gelişimle eş zamanlı değildir. Ergenliğin kriz olarak nitelendirilmesinde, birçok başka etken yanında bu dengesizliğin önemli payı vardır.

Belki de yaptıranlar farkında olmasa da (ya da tamamen bu bilinçle yaklaşıyorlardır!), ergenin yukarıda bahsi geçtiği üzere bedeniyle aynı ölçüde gelişmeyen zihni ve dolayısıyla kendi içinde mücadeleye girişen benliğiyle bedenini kabullenme ve dünyanın geri kalanına da kabul ettirme adına kendini ispat etme çabası, aslında başka kişiler tarafından da, yine can almak adına kullanılabiliyor. Sonuç olarak çocuk artık büyüyüp, yetişkinler sınıfına atladığını düşünüyor hatta belki kendince kahraman oluyor, öyle olduğuna inanıyor, birileri de çıkıp (bizimki gibi bazı garip ülkelerde ve anlaşılmaz şekillerde!) işlediği cinayetten dolayı onu alkışlıyor, binlerce yaşıtı ona imreniyor, ama sonuç olarak bu işten karlı çıkanlar karanlık amaçlarını yapacak cesarete sahip olmayıp bir çocuğu maşa olarak kullanma utanmazlığını gösterenler oluyor. Ölen ne de olsa öldüğüyle kalıyor ki, bu da bizim yabancısı olmayıp çok yakından, derinden yaşadığımız bir durum.

Denizin uğultusunun fırtınayı önceden haber vermesi gibi, bu fırtınalı devrim de doğmakta olan tutkuların mırıltısıyla kendini belli eder: Sessiz bir mayalanma tehlikenin yaklaştığı uyarısını verir. Mizaçtaki değişiklik, tekrarlayan öfkelenmeler, sürekli bir zihin çalkantısı çocuğu neredeyse zaptı rapt altına alınamaz hale getirir. Kendisini uysallaştıran sese sağırlaşır: Coşmuş bir aslandır o, rehberini tanımaz, artık yönetilmek istemiyordur.*

Ergenlikte çocuğun bedenini tanımaya başlaması, artık o bedenin hakiminin kendisi olduğunun farkına varması süreciyle, sonrasında o bedenle ne yapacağı sorunu, o bedeni diğerlerine gösterme, özellikle erkek çocuklarda gücünü ispat etme ihtiyacı tıpkı Benny gibi, tıpkı suça eğilimi olan diğerleri gibi felaketlerle sonuçlanabiliyor. Nihayetinde artık hayat değişiyor, bedeniniz engel olmadığınız, yer yer anlam veremediğiniz değişiklikler yaşıyor. Büyüklerin dünyasına hoş geliyorsunuz. Size öldürmeyi, size şiddeti, size bencilliği, size acımasızlığı öğreten dünyaya. O dünyada nasıl var olacağınızsa size kalmış. İster fark edilmek ya da merakınızı gidermek için bir başkasına zarar verin, ister odanıza kapanıp kendi cehenneminizi tek başınıza yaşayın. Er ya da geç büyüyor ve çocuk olduğunuz günleri çabucak unutuyorsunuz. O günler, vakit bulur da hatırlarsanız, yüzünüzde ufak bir gülümsemeyle aktarılıyor bugünkü yaşamınıza.

Tekrar Benny’ye dönecek olursak, aslında görünürde planlı bir cinayet değil onunki. Hatta ilk kurşunun ardından arkadaşını teskin etmeye çalışıyor. Ama çektiği acıyla ağlayan kıza iki kurşun daha sıkmak yine de çok zor olmuyor. Yine araştırmaların işaret ettiği üzere, şiddet eğilimi gösteren ergenlerin duygusal farkındalığı ve duygularını yönetebilme becerileri düşük. Benny de oyun gibi, belki bir çeşit iddiayla başlayan bu süreci kontrol etme yetisine sahip değil dolayısıyla. Belki korkudan, belki yalnızca o anda sinirleri bozulduğu için tek düşündüğü bağıran kızı susturmak oluyor. Sonrasında ortalığı temizlerken, başka bir arkadaşından gelen telefona cevap veriyor, akşam için plan yaparken aynada izliyor kendini ve eline bulaşan kanı çıplak bedenine sürüyor. O beden, o noktadan sonra dökülen kanla erilleşiyor.

Bennyler, Cemler ve aileleri…

Bir ailenin çocuğunu sevme ve koruma içgüdüleri bir başka ailenin çocuğunu öldürmesi söz konusu olduğunda dahi geçerli midir? “Çocuk denilecek yaştaki kişilerin bu tür olaylara karışması, şiddetin yalnızca kendilerinin tekelindeki bir güç olduğunu düşünen yetişkinleri derinden sarsar.” Öyle bile olsa, her şeye rağmen Benny’nin geleceği mi kurtarılmalıdır öncelikle, ya “öteki”nin geleceği? Oğulları bunu bir şekilde yapmıştır da, “öteki”ni yok etmek, böyle bir şey olmamış gibi davranmaya çalışmak aslında kimi kurtarır? Belki Benny için kızın hiçbir önemi yoktur, ona yaptığı şeyin de. Belki onca yalnızlık, onca görünmezlik sonrasında “ben buradayım” deme güdüsü itmiştir onu böyle bir şey yapmaya. Ama işlenen cinayetin anne babanın verdiği tepkiyle daha da çirkinleştiği kesindir. Garipoğlu ailesi Benny’nin Videosu’nu izlemiş midir bilinmez ama Benny’nin anne babasının olayı öğrenmesinden sonraki süreç Münevver’e yapılanları ister istemez hatırlatmaktadır. O halde ebeveyn olmak her ne yaparsa yapsın çocuğunu korumak mıdır? Ölen çocuk da çocuk, onun da ötesinde insan değil midir? Hataları örtbas edilen ergen ne kadar sağlıklı bir yetişkin olabilir? Bir çocuk hiç olmamış gibi yok edildikten sonra bile aileyi asıl endişelendiren kendi çocuklarının hayatı, onun geleceği ya da aslında kendi itibarları mı olmalıdır? Öyleyse bizim olmayan, sahiplenmediğimiz şeylerin kaybı bu durumda kayıp olmaktan çıkar mı? Bir şeylerin hislenmemizi sağlamaları için bizim olmaları mı gerekir? İşin daha da garibi, bu çirkin süreci bitirenin yine Benny olması belki de. Oysa aileye kalsa iş “temiz” biçimde halledilmiştir. Bundan sonra her şey güzel olacaktır, oğullarını sevdikleri akıllarına gelmiştir. Zaten para güçtür, ona sahip olan da güçlü.

Haneke’ye ne oluyor?

Yıllardır hemen her filmiyle tozpembe burjuva hayatları karartan Haneke, her ne kadar Funny Games’in Hollywood kaynaklarıyla yeniden çevriminin yarattığı hayal kırıklığının ardından geçtiğimiz günlerde The White Ribbon (Beyaz Kurdele) vesilesi ile elinde Altın Küre’si yine aynı camiaya teşekkürlerini sunarak artık filmlerinde söyledikleriyle çeliştiği şüphesi yaratsa da, böyle yaparken bildiği bir şeyler olduğuna inanmak istiyor insan.

* J.J. Rousseau, Emile ou de l’education

Kaynak

Prof. Dr. Levent Kayaalp

“Ergenlikte Kimlik İfadesi Olarak Şiddet”

kedi uyuyor...

2010-02-20T00:49:00.000+02:00

Kedi uyuyor, ben üzerini örtüyorum. Hayvanları bile kendimizleştiriyoruz ne garip. Yüce insan üşürse kedi de üşür, üstü örtülesidir o zaman. Sokak kedileri ne bulursa yer, nasıl da yaşarlar çirkin dünyada, ev kedileri bilmem ne marka mamadan yemezse hasta olur, o mamayı sevmez bunu sever, yok parazitiydi, vesairesiydi, bir şeyler olur. Aşıları, kısırlaştırmaları, kilosu yerinde mi, hepsi dert… Sonra dışarı kaçarsa kötüler yerler onu. Sokak kedileri karı kışı, tüm zalimleri alt eder oysa. Muhtemelen biz şefkatli kollarımızla sarmalamasak bizim kedilerimiz de tüm bunları yapar. Muhtemelen biz de kendimizi bu kadar kırılgan sanmasak, bu kadar rahata alışmış olmasak biz de sokaklarda uyuyabilir, asla yapamayacağımızı sandığımız bir sürü şeye göğüs gerebiliriz. Kötü olduğunu düşünüp vahlandığımız şeyler gayet insansı, insansı demek biraz yanlış belki ama bu dünyaya özgü şeyler değil midir ne de olsa? Bu dünyada olup biten her şey bizim elimizden geçmiyor mu? Birileri birilerine böyle şeyler yapabiliyorsa, o birileri ısrarla bizler değilsek, ama yine de olabilirsek ola ki, o zaman katlanmayı da bilmemiz gerekmez mi, katlanmak her şeyden önce doğamızda yok mu? Zorunda değil miyiz, zorunluluklar üzerine yaşamıyor muyuz? Aç kalırsam her şeyi yerimler bizler değil miyiz? Yaşamak, yaşamın devamını sağlamak değil mi esas olan? O zaman kalan sağlar bizim mi? Bizim, ötekiler, ötekiler işte gidiyorlar, unutuluyorlar, çünkü hayat olanca çirkinliğiyle devam ediyor.

hiç ayılmayacağım...

2010-01-07T00:44:00.003+02:00

Hiç ayılmayacağım bir sarhoşluk yok mu?

sürgün

2009-12-10T00:45:00.006+02:00

“Öldürmek istiyorsan öldür, affetmek istiyorsan affet”

“Hamileyim” der kadın… Ve ekler “Senden değil”… Sonrası uzun bir karar sürecidir adam için. Öyle yetişmiştir, etik değerleri bunu emreder; “maalesef onu öldürecektir”. Ama bir engel vardır: çocukları. Sorunu karısını öldürmek değil, çocuklarını bir daha görememe ihtimalidir. Kadın sadakatsizliğiyle ölümü zaten hak etmiştir. Ağabeyi de onaylar; öldürmesi gerekiyorsa öldürecektir. İnsan hayatı dediğimiz şey bu kadar kolay alınasıdır onun için. Bağışlayıp yücelik gösterebilir ya da asıl hak ettiğini verip öldürebilir karısını. Vera da hazırdır zaten olacaklara. O bile kabul etmiştir bu oyunu oynarken “hak ettiğini almayı”. Oysa tersi durumda muhtemelen kendisi kocasının ölmesi gerektiğini düşünmeyecektir. Çocuğu ve diğer kadını kabullenme ihtimali bile vardır. Erkek güçtür, kadın nedir?

“Kıskançlık sahip olduklarını koruma isteğinden kaynaklanan bir tür korkudur”*. Ama ipin ucunun kaçırılması da an meselesidir. Sürgün’deki örnekte uç öyle kaçar ki, Alex’i geri dönülmez bir yola sokar. Hem o farkında olmasa da boşu boşuna. Belki biraz dinleyebilse ya da anlatabilse ne Vera siyah beyaz hayatını böyle sonlandıracak ne de o elinde kalan suçluluk duygusuyla hayatına devam edecektir. İş bir noktaya vardıktan sonra bile böyle büyüyen adam için kadını dinlemek söz konusu bile olmaz. Zaten Vera’nın anlatacak neyi vardır ki, anlatılacaklar onu sinirlendirmekten, kadını kırmaktan, "incitmekten" başka işe yaramayacaktır... mıdır? Sürgün belki de gidilen, gönderilen yer değil, gidilemeyen, hapsolunan yerdedir. Oradan çıkılabilse, içeridekiler dışa vurulabilse her gün ölünmeyecek, yaşam başlayacaktır. Ama bazen hatta çoğu zaman kolay olmaz içindeki sürgünden kaçabilmek. Ya da kendini açabilmek. Bir başkasının açılmasını sağlamak. Alex o kadar uzaktır ki hayata, içine doğduğu ev, köy, eski arkadaşları, tanıdıkları bile konuşturamaz, heyecanlandırmaz onu. Öyle soyutlanmıştır ki karakter, izleyicinin empati kurması neredeyse olanaksızlaşır. Alex'e dair düşünceler iki çizgi arasında gidip gelir, ne o, ne öbürü olarak bir yere oturmaz Alex izleyicinin kafasında. Öyle soğuk, öyle uzaktır. Kısmen yönetmen Zvyagintsev’in 2003 yapımı filmi The Return’deki babayı anımsatır hatta. Tek farkı ondan biraz daha yumuşak bir karakter olmasıdır. Yoksa kelimeler sınırlı, cümleler kesik kesiktir. Neden yoktur, sonuç vardır. Ve belki de en büyük sorun budur.

“Yabancılaştık”

Kilit kelime de budur aslında, “yabancılaştık”. Hep böyle miydik? Böyle mi kalacağız? Karşısında kendisini anlamaya pek de niyeti olmayan, çoktan yargılamış, hüküm vermiş biri olunca Vera'nın bu sözleri havada kalır, anlamını yitirir. Kendisini sona götüreceğini bildiği halde belki de bunun da anlaşılacağına, dinleneceğine artık inancını kaybettiğinden gerçekte yaşadıklarını, hissettiklerini anlatmaya çalışmaz. Ya da konuşma çabaları geleneğe yenik erkek tarafından başlamadan bitirildiği için sonu beklemekten başka çaresi yoktur. Oysa zaten, artık bir ezberin her gün tekrarlanmasını kaldıramadığından önceden kendisi de denemiştir ölmeyi. O gece kurtarıcısı olan Robert daha sonra bir iletişim eksikliğine daha kurban giderek aşığı diye bilinecektir kocası tarafından. Küçük oğlu bir gün eve geldiğinde Robert’i annesinin yanında, babasının yatağında görünce ilkel yargısını kullanmış, kötü şeyler düşünmüştür: “O adamdan hoşlanmıyorum”. Onun kolektif bilinçaltı da bunu söylemektedir. O evin kadını, babanın arzu nesnesi, kendisinin tüm diğer kadınlarda arayacağı anne bir başkasından gelebilecek tehdit altındadır veya gelmiş olabilecek ihlali yaşamıştır. Kendi evinde değil, onların evinde, ağlayan annenin yanında, babanın olması gereken yerdedir Robert. Babanın, annenin gözyaşlarını görmeye ne kadar uzak olduğu onun farkına varabileceği bir şey değildir an itibarı ile. Muhtemelen hiçbir zaman da olmayacaktır. Sonuç olarak o ana kadar muğlak olan hedef kişiyi oğlunun bu küçük yardımıyla (!) kimliğe bürüyen Alex, Robert’ten olduğuna inandığı bebeği yok etmeye çalışırken Vera’nın ölümüne neden olur. Belki karısını sevmektedir ama sebep olduğu ölümünün ardından bile hislerini sevileni kaybetme acısı üzerine değil, suçluluk duygusu üzerine kurar. Her ne kadar daha sonra dolaylı yoldan sebep olduğu ağabeyinin ölümüne tepkisi de çok farklı olmasa da Alex’i, Vera bakımından böyle düşündüren aslında yüzyıllardır kodlanan benliğidir. Öte yanda ise zayıf düşmüş bireyselliğiyle savaşmaktadır. Vera’yı sever sevmesine ama bir kez olsun söylemez, söylemenin ne yeri, ne zamanıdır. Belki de o bunu hiç düşünmemiştir ama izleyici böyle olduğuna inanmak ister. O ise yapması gerekeni yapmaya koşullanmıştır, harekete geçme sürecinde yaşadığı ikilemse ona yalnızca zaman kaybettirir. Her şeye rağmen karısını öldürmeyi göze alamasa da bir başka soyun kadının vücudunda filizlenmesini kabullenemez. Karar verilmiştir; kadın yaşayacak ama içindeki “öteki” adam ölecektir, kendisine ait olan bir şeye dokunan, bununla da kalmayıp neslini onun kadınında sürdürmeye yeltenen adam. Onun alanına girilmiş, kadın bedeninin sınırları ihlal edilmiştir. Bırakılan mayın temizlenmelidir. Ancak böylelikle eskisi gibi olup, sıfırdan başlamaları mümkündür. Vera içinse değişmez rutin sürdürülecek, o yine yüzyıllarca öncüllerinin yaptığı, halihazırda milyonlarca hemcinsinin yapmaya devam ettiği gibi sessizce verir kararını. Avazı çıktığı kadar bağırsa bile duymasını istediği duymayacaktır sesini ne de olsa. Anlatmaya kalkmaz, anlamasını istediği kapılarını çoktan kapatmıştır ona. Hem açılmayacağı da çok açıktır. Ve sessizce gider.

“bir aile faciasını sessizce takdimimdir”

Zvyagintsev’in kahramanları bağırmaz, kavga gürültü koparmaz. Zvyagintsev’in filmi ağır ağır, acele etmeksizin yol alır sona. Koşturmaz derdini anlatmak için. Büyük harflerle konuşmadan da kavga edilebileceği, kavga edilmeden de yolların ayrılabileceği, felaketin bağırmadan da geliyorum diyebileceği dersini verir usulca. İçerde fırtınalar koparken dışarıda günlük hayat devam eder. Mutlu çekirdek aile biraz tutuk da olsa mutlu numarası yapmayı sürdürür. Belki de herkes o kadar kör, onlar kadar uzaktır birbirine. Dolayısıyla Alex ile Vera arasındaki uzaklık hiç fark edilmez, olması gerekir ya, arkadaşlar üçüncü çocuğu bile sorabilir hatta. Akşam yemekleri planlanır, çocuk seslerinin doldurduğu kırlarda keyifli yemekler yenir-miş gibi yapılır. Herşey iki kişinin etrafına örülü görünmez duvarın içinde olup biter. Yalan da, anlaşılmama, uzaklaşma da, ölüm de, acı da çevreden bağımsız, rutinden kopmaksızın kendi içinde yaşanır. Yaşadıklarıyla ağırlaşan ruhlar uçsuz bucaksız yeşilin içinde kaybolurken ağır kurgu izleyiciyi onların yaşadığı gerginliğin içine alıp sarmalar.

“İnsanların ve meleklerin dilleriyle konuşsam ama sevgim olmasa, ses çıkaran bakırdan ya da çınlayan zilden farkım kalmaz. Peygamberlik etme yeteneğim olsa, bütün sırları bilsem ve her türlü bilgiye sahip olsam, dağları yerinden oynatacak kadar kuvvetli imanım olsa ama sevgim olmasa bir hiçim. Varımı yoğumu fukaraya dağıtsam, bedenimi yakılmak üzere teslim etsem ama sevgim olmasa bana bir faydası dokunmaz. Sevgi sabırlıdır, şefkatlidir. Sevgi kıskanmaz, sevgi övünmez, böbürlenmez. Kaba davranmaz, kendi çıkarını gözetmez, kolay kolay öfkelenmez, kötülüğün hesabını tutmaz. Haksızlığa sevinmez, gerçek karşısında sevinir. Hep kollar, hep inanır, hep umut eder, hep dayanır.”

Çocukları bu sözlerle uykuya dalarken sevgi aynı dakikalarda öldürmektedir. Suçlu ya da suçsuz hüküm verilmiştir. Belki kazayla gelir ölüm ama en başta niyet edilen de budur aslında. Sonraki pişmanlık gideni geri getirmeyecek, zamanı tersine döndüremeyecektir. Öyleyse sevgi yoktur, yine ol-a-mamış, yine yenilmiştir. Kişinin kendine olan alt edilemez sevgisi ötekini öldürmeyi göze almıştır bir kez daha. Sevgi yine tozlu yapraklar arasında sıkışıp kalmış, masalların, hikayelerin, özlü sözlerin dışına taşmayı başaramamıştır.

“yıkmak düzeltmekten, yalan söylemek ispatlamaktan daha kolaydır”

Kadına pek de güler yüzlü yaklaşmayan bir başka erkeğin, Schopenhauer’ın ağzından dökülen bu tümce aslında Andrei Zvyagintsev’in 2007 yapımı filmi Sürgün’de olan biteni de özetliyor. Alex katı duvarlarıyla farkında olmadan yıktığı ailesini toparlamaya çalışmak bir yana sebep olduğu yıkımı son ana kadar fark etmiyor. Vera ise çoktan vazgeçtiği hayatını kurtarmak için çocuğun aslında kocasından olduğu gerçeğini söyleme gereği bile duymuyor. Bir yalan söylüyor ve “bedelini” ödüyor.

*Descartes

neyim ben?

2009-12-03T00:33:00.004+02:00

Sözler bittiğinde yardıma koşan dokunuşlarız biz. Soğuk, şeffaf şişelere umut dolu notlar yazıp açık denizlere bırakanlarız. Ola ki uyuyanlar uyanır diye sessizce bağıranlarız. Unutulanları hatırlatanlarız. Öğretilmiş tüm duygulardan sıyrılabilenleriz

Ben bir şişenin peşine düşenim. Göndereni bulmak için denizler aşanım. Yorulup yarı yolda vazgeçenim. Geri dönüp baktığında pişmanlık duymayanım. Şimdi yalnızca sabah kapımın önüne bakmak düştü payıma. Güzel günlerim oldu. Ne iyiyi ne kötüyü hatırlamıyorum ama artık. Sanki onları ben yaşamamışım, belki başkalarından ödünç mutluluklar almışım, ödünç hüzünler. İz bırakmadan çekip gitmişler üzerimde ağırlıklarını bırakarak. Nedenini bilmediğim yorgunluklarım bundan belki de. Uyuyanlarsa uyanmazlar artık. Uyumak güzeldir çünkü. Ölüm gibi güzeldir, huzurlu, sessizdir, en korkunç kabusun ortasında sesiniz kısılır, bağıramazsınız, bundandır. Rüya bozulmasın diyedir. Bu yüzden kabuslardan uyanamayız. Herkesin işine gelir uyuyanlar. Bağırırsak çoğalırız, bağırırsak kendimizi güçlü hissederiz. O yüzden uyuturlar bizi. Uyursak görmeyiz olup bitenleri, ne kadar uzun kalırsak uykuda o kadar huzurlu olur dünya. Sahte bir huzur, huzurlu taklidi yapar dünya.

Kin duyan, nefret edenim ben. Gerekirse can alanım. Asla diğer yanağımı döndüğüm görülmemiştir vurana. Unutmayan, unutmayacak olanım. Kötülerin ayaklarıma kapanarak özür dileyeceği, yukarıdan bakışlarımla onları ezeceğim günü bekleyenim. Yorulmadan bağıran. Susarsa kabullenmiş görüneceğini zanneden. Gözlerinden öfke dalgaları geçen, kendini tanıyamayan.

Ne olduğunu bilmeyenim, ne olacağını, nereye gideceğini. Arkasında bir şey bırakmayan, elinde bir şeyi kalmayan. Belki de hiçbir zaman bir şeyi olmayan. Olduğuna inanmak isteyen, boşluğu fark ettiğinde korkunç kederlerle yoğrulan, gözyaşlarında boğulan ve düşmeye doymayan. Kendini yormadan başkalarının hayatlarına ortak olan. Kendine ait bir şeyi olmadığından başkalarınınkini ödünç alan.

Her şeyi görense benim. Gördüğünü zanneden. Duracağı, yürüyeceği zamanı bildiğini sanan. Sahte gülüşleri, dokunuşları hisseden. Midesi bulanan, kusan. Sesi duyulmasın diye ağzı kapatılan. Bazen hırsla, inatla bazen sessizce kalkıp yola devam eden. Ya da yalnızca izleyen. Dahil olmak için boşuna çabalamayan, sonu bilen. Kavga etmeyen, kabullenen. Ya da yalnızca kabullenmiş görünen.

Bitmeyen bir savaşım ben. Kendini öldüren, kendinden doğan. Ölür de bir daha doğmazsam, dinlenecek bir şeylerim kalmazsa dinleyicilerin felaketine sebep olmaktan korkan. Ben bir masalım, yüzyıllardır sıkılmadan dinlenilen. Herkes kendince adlandırır beni. Oysa yaşamım ben, her biri birbirinin aynı olan. Bitmeyi, sonra yeniden başlamayı bekleyen.

sanatımın tarihi bitmek bilmiyor!!!

2009-11-24T23:43:00.003+02:00

demek...

2009-11-03T00:43:00.003+02:00

Demek hayatımın bundan sonrası böyle geçecekti. Başlarken böyle olacağını bilemez, hayal bile edemezdim. Yaptığımın, yaptıklarımın ne anlama geldiğini, nelere yol açacağını düşünmek aklımın ucundan bile geçmemişti. Aslında şimdi hala neden yanlış olduğunu anlamıyorum. Bana göre garip olan bir şey yok. Ben bir şeyi, bana ait olan bir şeyleri saklamaya çalıştım yalnızca. Onları sonsuza kadar kaybetmeyi göze alamayışımdandır tüm bunlar. Ait olmak, sahip olmak… Ne aittim, ne de sahip oysa. Yanlış olan bir şey varsa buydu. Hem çok iyi baktım onlara, yerin metrelerce altında olabileceklerinden çok daha iyilerdi benim dolabımda. Ama sayıları öyle arttı ki, ben bile inanmıyordum. Belki aymayız normalde. Orada, burada, farklı farklı yerlere gömeriz hatıralarımızı. Kaybettiklerimizin sayısını bilmez oluruz yaşlandıkça. Ben bilmek istedim. Bilmek istedim ki unutmayayım. Ve hatırlamanın başka yolu yoktu. Her gün görmezsem, en azından arada bir bakmazsam unutacaktım. Ve kazmaya başladım. Kolay değildi tabii, en zoru temizlemekti, en zoru diri tutmaktı. Yoksa yine unuturdum. Her gün ilgilenmezsem benden giderlerdi. İlgi göstermezsem artık benim olmazlardı. Yaşayanlarla aram iyi olmamıştı hiçbir zaman. Hep unutulmuş, unutmuştum. Ama bunlar, bunlar elimdekilerdi. Unutmayacak, unutulmadığımı varsayabilecektim. Cevapsız sorular, tek taraflı konuşmalar. Hayatım öyle ya da böyle monologlardan ibaretti. Tepkisiz bakışlar, heyecan yok, sevinç yok, hüzün yok. Boş bakıyorlardı bana, Ama buna bile alışmıştım. Bazen ellerim dolaşırdı yüzlerinde. Dudaklarının kenarını hafifçe çektim mi, işte size tepki. Bazen boyardım, delilik bu. Boyayıp fotoğraflarını çekerdim. Kötü olan sergimdi. O sergi olmasaydı hala hep beraber mutlu yaşıyor olacaktık.

Bugünlerde konuşacak bir şeyim yok. Yazacak da tabii doğal olarak. Ne yapıyor bunu bana bilmiyorum, “nasıl olur da insan bu hale gelir” diye soruyorum bazen kendime. Oysa belki de normali bu, hatta büyük ihtimalle normali bu. Ama çok kısıtlı zamanım var, bir gün bu sergiye ben de katılacağım, günlerim böyle başkalarına kölelik yapmakla geçecekse süreyi uzatmanın ne anlamı var ki? Uzun lafın kısası ben hiçbir zaman daha doğrusu çoğu zaman bulunduğum mekanlardan memnun olmadım, hayatın gidişatından da tabii. Bunun nedenini çözebilmiş değilim, somut anlamda çok neden var belki ama aynı nedenlere sahip bir sürü insan için durumun böyle olması sorun yaratmazken bana ne oluyor anlamıyorum. Sonra böyle saçma şeylere girişmek, doğrulayabilirim kendimi, yine de kime göre normal bilmiyorum ama bu normalin dışı sanırım. Bazen işte böyle dönemlerde ihmal ediyorum onları, bir çeşit küskünlük oluyor aramızda tabii. Donuk donuk bakıyorlar yüzüme, bazen görmemek için bakmıyorum onlara, bulundukları odanın yakınından bile geçmiyorum. Bu kokuların bana hatırlattığı şeyleri hatırlamak istemiyorum. Özleme yenik düşer, eksilirim diye belki ya da tam tersi artık özlemediğimin farkına varırım diye. Bundan neden korktuğumu da bilmiyorum. Özlemiyorsam özlemiyorumdur, geçmişi unutmamaya çalışmak neden ki? Yaşayanlarıysa alabildiğine unutmak istiyorum bir taraftan. Onları unutmak beni bu kadar üzmüyor ama onlar, gidenler, şimdi benim, bizim hiç tatmadığımız bir tecrübenin tadını çıkaranlar. Yok olmanın. Birdenbire hiç olmamışlar gibi. Vardılar oysa, gülüyor, yemek yiyor, film izliyorlardı. Neler kaçırıyorlar ya da herşey kaçırıldığına üzülünmeyecek kadar boş, gereksiz. Bizim yüklediğimiz anlamlar, bizim zavallı çırpınışlarımız anlamlı kılan edimleri. Bunu da yapmazsak düşeceğimiz karanlığı hayal edebiliyor musunuz?

Sergiyi açmaya karar verdiğimde başıma gelecekleri tahmin etmiyor değildim. Ama en çok üzüldüğüm amacımın tam aksine cani ilan edilmem oldu. Onları ben öldürmemiştim, hepsi doğal nedenlerden, benim dışımda nedenlerden terk etmiştiler bu dünyayı. Ben yoklarken de değer vermek istemiştim onlara yalnızca. Anlaşılmak çok zor. Anlatmaya çalışmak beyhude. Bu yüzden ben savunmadım kendimi. Bıraktım nasıl isterlerse öyle bilsinler. Belki de artık çok yorulduğumdan, o gün birine neden selam vermediğimin açıklamasını bile yapmak zorunda kaldığım bir hayatı yaşamış olmanın verdiği bıkkınlıktan. Basit şeyleri bile anlamayan bu insanlar benim bu eylemimi nasıl anlayacaklardı? Anlamaları beklenemezdi. Bu hücrede ölüyor olmak dokunmuyor bana. Zamanla eskiden yaptığım, yaparken zevk aldığımı düşündüğüm bir sürü şeyin de önemi yok artık benim için. Bir gün buradan çıksam bile hiçbir şey eskisi gibi olmaz muhtemelen. Film izlemeyi artık o kadar seveceğimi sanmıyorum mesela. Neden bilmem bunun gibi bir sürü şeyin hiçbir cazibesi kalmadı benim için. Amaçları da buydu zaten herhalde, başardılar. Başaranları kutlayalım, alkışlayalım. Ne de olsa en kolayı üç maymunu oynamaktır.

Açlık üzerine

2009-10-22T00:14:00.006+03:00

“Sana sesleniyorum, ey göklerdeki kutsal baba, sen artık yoksun, eğer var olsaydın, cehennem ateşiyle göklerin titresin diye sana lanet ederdim! Sana sesleniyorum, ben sana kulluğumu sundum, sen yüz çevirdin, beni ittin, ben de sana sonsuza dek sırt çeviriyorum, çünkü senin iyilik ve acımadan haberin yok!”

Umudu tükendiğinde böyle seslenir Tanrıya açlıktan öleceğini düşünen -ve hatta ölmek üzere olan- yazar. Çünkü Tanrı onu sevmez, tanrı onun iki saat daha yaşamasına izin vermeyecektir. Oysa elinde küçücük kalan, yenileyemediği kalemiyle bir hayat yazmıştır kendine, iki saat sonra editör bu hayatın can verdiği çizgileri okuyacak, beğenerek yayınlayacak, böylelikle midesine bir şeyler girecek, belki başını sokacağı bir oda bulacaktır. Ve sonuçta O da diğerleri gibi saygı görecek, mutlu bir insan olacaktır. Gözlüğünü, ceket düğmelerini işe yaramayacaklarını söyleyerek almayan rehincinin kapısından başı dik geçecektir. Görünenler dünyasına yeniden girecek, küme düşmeyecektir. Oysa şimdi gelgitleri sırasında inananları, evi, işi, en önemlisi yiyecek yemeği olanları hakir görmeye başlayan biridir, onlar tanrının köleleridir, O ise tanrıyla arasına mesafe koymuştur. Kimin koyduğu tartışılabilecek bu mesafe yalnızca tanrıyla değil diğerleriyle de arasındadır öte yandan. Bazen gülümseyerek selam verirken etrafına, bazen bir kasaptan yalan söyleyerek aldığı, üzerinde et kalmamış kemik parçasını kemirdikten sonra başını duvara yaslayıp isyankar gözyaşlarına boğulur.

Cevabı bilinen ama yüksek sesle söylenmekten kaçınılan, cevapları duyulduğunda acı veren sorular yumağıdır çoğu zaman hayat. Çok açıktır ki herkes şanslı doğmaz, kimi eline geçen fırsatları değerlendiremez, kiminin fırsat kelimesiyle uzaktan yakından ilgisi olmaz, olamaz. Kısır döngünün kırılabileceğine inanılan o kritik noktalardaysa küçük küçük engellere takılıp düşmek an meselesidir, mum olabilir ama kibrit yoktur, sonuç olarak ışığa ulaşmak hiçbir zaman kolay olmayacaktır. Bazen bir şeyler en baştan belirlenmiştir ve değiştirmeye gücü yetenler bellidir, gerisi ise boşlukları doldurur. Diğerlerine, yanlarından geçerken haline şükretmesi gerektiğini hatırlatmaktan ibarettir dünyadaki görevleri. Öyle heybetli görünemediklerinden olsa gerek ne kadar çabalasalar da dikkat çekemez, hep bir köşede, aynı köşede, herhangi bir nesneden algılanım olarak farksız ama işlevsel olarak değersiz "yaşar"lar. Dünyanın adalet terazisi kim bilir belki bir gün tartar da diğer tarafa geçebilirler umudunu taşırlar, bilmem değiştirebilen olmuş mudur döngüyü?

“Sana sesleniyorum, biliyorum ölmek zorundayım, ölüm gözlerimin önünde durduğu halde yine de seninle alay ediyorum ey göksel apis! Sen bana karşı zor kullandın, ama benim felaketler karşısında boyun eğmeyeceğimi bilemedin! Bunu bilmen gerekmez miydi? Benim yüreğimi yoksa uykudayken mi yarattın?”

Yalnızca açlığıyla değil gururuyla da savaşır. Rehine dükkanına verdiği yeleğinin parasını bir dilenciye verdiğinde haline bakıp parayı almak istemeyen dilenciye öfke dolar, binbir hakaretle, bağırarak parayı bırakıp gider. Oysa dükkana dilenci değil, kendi için rehin bıraksa açlıkla savaşını biraz daha erteleyebilecektir. Dalgınlıkla kendisine, ödemediği paranın üstünü veren bakkala tepkisi de farklı olmaz. Önce şaşkınlıkla aldığı parayı ertesi gün yolda sürekli gördüğü dul bir kadına vererek bakkala gidip tüm bunları öfkeyle anlatır. Fizyolojisiyle psikolojisine dair savaşın ilk raundunu kazanan bedeni ertesi gün maneviyatı tarafından hor görülmüş, yok sayılmıştır. Rüyalarına giren ekmek kavgasının inadına inançlarından ödün vermez. Bir gece tesadüfen ağzında bir kemik parçasıyla kaçan köpekle rüyasında rekabete girişse, kendini bir şekilde onunla özdeşleştirse de gerçekte yediği hiçbir şeyi kabul etmiyordur zaten midesi. Belki nasıl sahip olduğunu, yemek için verdiği savaşları hatırladıkça aklı bulandığından, belki günlerce bir şey girmeyen midesi artık yemeyi kabul etmediğinden, ufacık bir şey yese, biraz yediklerini biraz yaşadıklarını kusar.

Bir taraftan seçimler yapılır her daim. Ne yaparsanız yapın önce karar vermeniz gerekir. Ya kendiniz olmaktan vazgeçer, sizi siz yapan değerleri hiçe sayarsınız ki, zaten onlar böyle bir durumda hiç var olmamıştır ya da çıkışı olmayan büyük bir ruhsal labirentin içinde kaybolmayı göz alırsınız. Yaşamak karın doyurmak mıdır, maneviyatı doyurmak mı? Günde üç öğün yemek yiyebilmek midir şans, bunu yaparken boyun eğmemeyi başarabilmek mi? Her şeye rağmen nefes alıp vermek mi tercih edilesidir, kısacık bir ömür sonrası gözlerini kaparken hayata, kendinden memnun olabilmek mi?

Önümüzde, bir adım ilerimizde duran, fizyolojik nedenlere dayanmayan deliliğe dair incecik çizgiyi geçmemizi sağlayacak tetikleyici bir şeyi, herhangi bir şeyi bekleriz diğer tarafa geçmek için. Bu yüzden kontrol kişinin kendisindedir. Söz konusu kahraman da gidip gelmektedir çizginin iki tarafı arasında. Ya da bir şekilde çizginin üzerinde yürür de ne tarafta olduğuna veya olmak istediğine karar veremez hatta böyle bir tercih durumunda olmak gibi bir durum da söz konusu değildir O’nun için. Ya da diğer tarafa çoktan geçmiştir ama bilincinde değildir. Belki de aslında doyma sınırını aştığından artık ne geriye dönebiliyor ne ileri gidebiliyor, olduğu çizgide bir ileri bir geri yürüyüp duruyordur. Bir yerden sonra artık bilinç kaybolur, yapılan hiçbir şey sağlıklı değerlendirilemez hale gelir. Eğer bir şey yapılabiliyorsa tabii.

“Sana sesleniyorum, bütün varlığım, içimdeki kanın her damlası, seninle alay ettiğim, senin iyilik ve acınmalarının içine tükürdüğümden dolayı sevinmektedir. Şu saatten tezi yok, senin bütün yaratıklarından, senin bütün varlığından yüz çeviriyorum! Eğer bir daha seni düşünürlerse düşüncelerime lanet edecek, bir daha seni anarlarsa dudaklarımı parçalayacağım!”

Yine de kendince Ylajali adını verdiği sevgilisine hayatın muhteşem olduğu yalanını söyleyebilir, aslında kendini de inandırdığı bir yalandır bu. Ya da inandırmak istediği… Nitekim aşk da uzun sürmez. Birkaç gün sonra yolda başka -zengin- bir adamla gördüğü sevgilisine selam verirken aklından geçenler bambaşkadır. Aslında Ylajali yerlere kadar eğilip selamlamıştır O’nu. Bir gün bu olacaktır belki, insan biraz hayal, biraz gerçektir. Ama yaşatan genelde hayal kısmıdır. Aşk da böyle tek gecelik, bir anlık bir heyecandan ibarettir zaten. Belki de yalnızca heyecan duymaya yenik düşen bedenlerin doyurulması ya da bu örnekte olduğu gibi doyurulmaya çalışılmasıdır. Hayal edilen sevgilinin aklına ya da olması gereken hayatına aç bir yazardan çok daha fazlası gerekir. Aç yazarla yalnızca bir kaç gün, birkaç saat ruh okşanır ama cebi dolgun bir "beyefendi" ömürlüktür. Bu kişinin tercihi değil, toplumun dayatmasıdır. Ve meydan okumaya cesareti olmayan çoğunluk güvenli bir yaşamı heyecana her zaman tercih edecektir. Bu yüzden diğer tarafta kalan, sınır çizgisinde olduğu yerde sayanlar muhtemelen hayatlarınca yalnız kalacaktır. Yine de çeşit çeşit savunma mekanizmaları yardıma koşar. İncinen gururlar hemen onarılır, başlar dik tutulur. Ya da olan biten yok sayılır, ileride üzerine çullanmak üzere beynin bir köşesine kilitlenir.

“Sana sesleniyorum, gerçekten var isen, yaşarken de ölürken de son sözüm hoşça kal demek olacaktır. Şimdi gidiyorum...”

Geldiği son noktada bağırarak ilan eder durumunu: “Bitti, her şey bitti bayanlar, baylar!” Biten yalnızca umuttur oysa, umut bizzat kendisini yaratanın ellerinde parça parça edilip sokağa saçılmış, artık o noktaya getirenlerin çok da önemi kalmamıştır. İyi günlerin geleceğine dair inanç terk etmiştir bünyeyi. Yoksa hayat nefes alıp vermekten ibaret olsa beden yaşamaya devam etmektedir. Çığlıklar da yalnızca etraftan geçen birkaç kişi tarafından duyulup, akşam orada burada anlatılacak bir deli hikayesi olmaktan öteye gitmez. Anlaşılmayan ya da anlaşılmak istenmeyen, yaşayana münhasır, yaşayanın daracık sınırlarında hapis kalacaktır sonsuza dek. Oysa insan denen şey o kadar da karmaşık, tür özelliklerini yansıtmayan bir yaratık değildir. Elle tutulanlardır farklılığı yaratanlar. Ama öyle de önemlidir ki ele gelenler, diğerlerini yok saymayı meşru kılar.

Ve umut yine bir gemiyle yola çıkar, aslında yola çıkan umut mudur, vazgeçen beden mi bilinmez ama yolculuğun sonu muğlaktır her zaman olduğu gibi.

Norveçli yazar Knut Hamsun’ın 1890 yılında basılan aynı adlı kitabından 1966 yılında uyarlanan filmin yönetmeni Henning Carlsen ve yazara can veren oyuncusu Per Oscarsson’ın iş birliği filmi de tıpkı kitap gibi işte böyle ölümsüzleştirir.

masal - fragman

2009-08-29T14:14:00.002+03:00

Ben bir masalım, daha doğrusu masalın bir parçasıyım. Yıllardır neredeydim, ne yapıyordum diye sorarsanız çok net cevaplar veremeyebilirim. Belki bir prens ya da prensesin beni öpmesini bekliyordum, belki kaybolduğum ormanda iz yaptığım ekmek kırıntılarını arıyordum, belki kötü kalpli üvey annemin zulmüne sabırla göğüs geriyordum, belki de hepsi. Belki gerçekte hep aranızdaydım ama öyle çirkindim ki beni görmüyordunuz, belki hayat beni öyle bir yere götürüp bırakmıştı ki nerden geldiğimi hatırlamıyor, nereye gideceğimi bilmiyordum ve muhtemelen çok fazla kötülük vardı etrafımda, susuyor, sabrediyordum. Ne kadar zamandır kayıp olduğumu bilmiyorum ama görüyorum ki, ben yokken çok fazla şey değişmemiş, daha da kötüleşmiş. Neye göre çirkin olduğumu bilmiyorum ya sayenizde aynalara bakmaktan korkar olmuştum. Oysa annem beni hep “güzel çocuğum” diye severdi, sizinkiler de öyledir muhtemelen, anne değil mi? Sonra beni sevenler oldu aslında ama öyle işlemiş ki zehir zemberek sözleriniz içime, hiç inanamadım, güvenemedim. Şimdiyse farkettim ki kimse kimseyi görmüyor. Hepinizin gözleri sımsıkı bağlanmış, körebe oynar gibi elleriniz boşlukta. Es kaza olur a birini yakalarsanız sahibiymiş gibi sarılıyorsunuz, istiyorsunuz ki başkalarını görmesin, sırf siz doldurun dünyasını. Bizim dünyamızda yine de umut vardı. Bir gün bir kahraman gelip bizi kurtarabilirdi, biz de onu hayatımızın sonuna kadar sever, yemyeşil kırlarda, uçsuz bucaksız, masmavi göğün altında güler yüzlü çocuklar büyütürdük, biz muradımıza ererdik, darısı sizin başınızaydı yani. Ama görüyorum ki size elma falan düşmemiş ya da düşenler hep çürük elmalar olmuş. Ya ben gerçeksem, ya oyunun dışında kalan çocuklar gibi çekilip bir kenara, “olmayan"ı oynamışsam? Ya içine düştüğüm şişelerin dibi yoksa, düştükçe düşmüşsem? Geri dönebileyim diye geçtiğim yollara bıraktığım izleri yıllar silip götürmüşse? Şimdi yolun neresinde olduğumu bilmiyor, ne geri dönebiliyor ne ileri gidebiliyorsam?

Masallar hep güzel biter oysa. Benimki belki de hiç başlamadı.

ariel

2009-08-13T00:08:00.006+03:00

Hayat akar, ben izlerim…

Hacimsiz, gölgesiz olduklarından değil, görmek istemeyişimizdendir onlara karşı körlüğümüz. Aslında aynı yollarda yürür, aynı otobüslere bineriz, belki bir yerde yan yana masalarda otururuz. Bizden çok farklı oldukları da söylenemez. Her an içimizden birinin, içlerinden biri olma ihtimali vardır. Ama yine de korkuturlar bizi, itinayla yaklaşır, uzak durmaya çalışırız. Kötülük denilen görece kavram bizler tarafından tanımlanmıştır oysa ki. Suç dediğimiz nedir? O sanal çizginin ilk çentiğini kim atmıştır, sonrasında ne tarafta duracağımıza nasıl karar veririz? Kim belirler gerçekte neyin “suçlu”yu masum kılabileceğini? Hayat adaletsizdir, kör olansa bizleriz. Bizimkisi bir çeşit savunma mekanizmasıdır ama. Üç kuruşluk huzurumuz bozulsun, küçük sinekler midemizi bulandırsın istemeyiz. Elimizden gelen görmezden gelmektir bu durumda. Onlar yalnızca üçüncü sayfa haberlerinde gördüğümüz, görmediğimiz, kimliksiz masal kahramanlarıdır en zaliminden. O yüzdendir kolayca yargılayıp, hakir görebilmemiz, en kötü cezayı reva görmemiz. İnce, sanal çizginin bir adım ötesine geçilmiştir artık, geri dönüşü yoktur yapılanın. Nedenlerinin de önemi yoktur. Neden bile yoktur, sorulmaz çoğu zaman. Verilen, verilmeye çalışılan cevaplar savrulup gider boşluğa. Dinleyen yoktur çünkü, merak eden yoktur. O yüzden bazıları hiç anlatmaz, boşuna yorulmaz. Ve hatta öyleleri şaşırmaz, kolayı kabullenmektir, belki de tek yolu kabullenmektir. Dinlenmediğini bildiğinde susarak nereye götürüyorsa hayat oraya gitmektir. Kasurinen gibi.

“Sadece yaşamak istemiştim biraz daha…”

Oysa O da yer altından, madenden “suçlu” olmak hatta cinayet işlemek için çıkmamıştır yola. Yaşadığı yerin ortak kaderinden, intihardan ya da orada çürüyüp ölmekten kaçmak, farklı bir dünya yaratmak istemiştir basitçe. Nedir ki o kasabanın dışında da kötülük kol gezmektedir. Hem de kendinden değil başkasından gelen, hem de ardı arkası kesilmeyen, düştüğünde kalkmana izin vermeden bir daha vuran. Daha yeni bir dünyaya attığı ilk adımda tökezler. İnsanlara güvendiği için elindeki, avucundaki parasını kaybeder, çaldırır. Üstelik aylar sonra karşılaştığı hırsızlardan biriyle kavga ederken suçlu konumuna düşüp hapse giren de O olacaktır. Oysa tam da bunun öncesinde bir kadınla tanışmış, iş aramaya başlamış, aile kurma, diğerlerinin kulvarına girme yolunda ilk adımlarını atmıştır. Ama hayat adaletsizdir. Öyle ki, sizden aldıklarını geri vermek şöyle dursun, düşüş başladı mı sonu gelmez… Kasurinen ve koğuş arkadaşının çok da niyeti yoktur hapiste uzun kalmaya. Bir kaçış planı onları Meksika'ya götürecektir. Nitekim kaçarlar ama bu defa da kendilerine sahte pasaport hazırlayarak umut yolculuklarına sözde katkıda bulunan “kötü”lerin düzenbazlığına kurban giderler, Mikkonen yoktur artık ve Kasurinen de katil olmuştur. Gerçek hayata ne olursa olsun gözlerini kapatarak yaşayanların başına çok gelen bir şeydir, herkesi kendiniz gibi sanırsınız. Dünya etrafınızda döner, kimse hakkınızda onların hakkında düşündüğünüzden farklı düşünmez, güvenirsiniz ve kazık yersiniz. Üstelik bir defa da değil, akıllanmaz, güvenmeye, belki de umut etmeye devam edersiniz. Şampiyonlar liginde adım adım yukarılara çıkacağınızı, küçük hayallerinizi gerçekleştirmelerine izin vereceklerini sanırsınız. Diğerleri gibi Kasurinen için de bu böyle olmaz ama O yine de yeni ailesini alıp bir kez daha umuda yolculuğa başlar. Sonrasını biz bilmiyoruz ama tahmin etmek çok da zor değil herhalde.

“Merhaba kötülük, sana da merhaba…”

Tüm bunlar olup biterken Kasurinen hayatı, geleni ve hatta gidenleri büyük bir soğukkanlılıkla karşılar. Ne parasını çalan hırsızların ardından haykırır, ne suçsuz yere hapse girdiğinde kendini savunmaya çalışır, ne de arkadaşı Mikkonen’i kaybettiğinde ağıt yakar. Hayat budur işte, bir şeyler olur ve biz kabulleniriz. Bazı şeyleri çözmeye gücümüz yetmez, bazıları için çabalamaya değmez, bazen bazılarımız çabalar, bazılarımızsa sadece kabullenip yola devam eder. Kasurinen ikinci sınıftakilerden. Hayatını birleştirmeye karar verdiği Irmeli’yi de aynen böyle bir ruh haliyle alır dünyasına. Beraber oldukları ilk gecenin ardından kendisine ertesi sabah gidip gitmeyeceğini soran Irmeli'ye "bundan sonra hayat boyu beraberiz" der. Bu cümleler senelerce düşünüp söylenmemiş, ince elenip sık dokunmamıştır. Ne kim olduklarını, ne geçmişlerini, ne sevdikleri renkleri, ne nerede yemek yediklerini, ne akşamları ne yaptıklarını sormazlar birbirlerine. Öylece kabulleniştir geleni, sorgulamaksızın.

Finlandiyalı yönetmen Kaurismaki’nin diğer karakterleri için de farklı durumlar söz konusu değil aslında. Gerek diğer filmlerinde gerekse bahsi geçen Ariel’de tüm karakterler sakince, soğukkanlıca olan biteni kabul edip sonrasına bakıyorlar. Irmeli’nin küçük oğlu için bile yeni tanıştığı, kim olduğunu bilmediği, pek de bir şey paylaşmadığı, sigarası ağzından düşmeyen ve pek de fazla konuşmayan bu garip adama “baba” demek çok zor olmaz. Annesi bir gün onu evde yalnız bırakıp, sakince bekleyerek valizini hazırlamasını istediğinde ne nedenini sorar, ne de ağlayıp peşinden gitmek ister. Yalnızca söyleneni yapıp bekler. Belki öbür türlüsünün de bir şeyi değiştirmeyeceğini en baştan biliyor olmasındandır bu tavrı.

Suç planlanmaz gelir bazen…

Bazen kendimizi, bazen başkasını korumaktır nedeni. Ama her zaman planlanmadığı, bazen davetsizce geldiğidir kesin olan. Ve insan suça yatkındır, planlamasa da her an hazırdır doğası gereği. Kasurinen her gün sokakta gördüğümüz, iletişim kurduğumuz bir sürü insandan farklı değil, hep başkalarının yapacağını düşündüğümüz bir sürü eylem de bizlere çok uzak değil. Bir an gelip hakir gördüğümüz o insanlardan biri olmaya bir adım uzağız sadece.

sanatı'm'ın tarihi II

2009-07-09T22:02:00.004+03:00

haziran 2009

kör,sağır,dilsiz

2009-07-06T23:56:00.002+03:00

İstediğiniz kadar konuşun, sizi duymam ben. Hem duysam da karşılık veremem. Ya duyup da susmak zorunda olsaydım? Duymamak güzel galiba. Duyacaklarımı tahmin edebiliyorum. Ben zaten yalanlarınıza doymuştum duyma yetimi kaybetmeden çok önce. Özlediğim sesler var evet, ama bazen düşünüyorum da onları duyduğum zamanlar bir şeyler daha mı güzeldi diye, gariptir cevaplayamıyorum bunu. Ne değişiyordu bilmiyorum. Bazen çok yalnız olduğumda belki iyi geliyordu ama bu da çok önemli değil. Böyle duymaz konuşmazken kimse gelip saatlerce bir şeyler anlatmıyor size, soru sormuyor cevap beklemiyor. Hayattan başka ne istenir ki? Görmemek? Onu da ben kendim yaptım, huzurumu bozan tek şeyin hala görüyor olmak olduğunu fark edince bir gece, bir cesaret oyuverdim gözlerimi. Artık merak edecek hiç bir şeyim kalmadı, tamamen kendimleyim. Sıkılmıyor değilim, her zaman eğlenceli olmuyorum sonuçta. Ama beni üzen de, güldüren de, ağlatan da benim yine. Belki biraz sizlerden öğrendiklerimi uyguluyorumdur yine de kendime. O kadar alışmadım belki yalnızlığa, kimsesizliğe. Belki de hayat en çok bunu öğretmişti bana. Benim aklımda o kadar çok melodi, öyle güzel sözler var ki! Kimsenin kirletemediği, bir şeyler ekleyemediği. Merak etmeyin unutmuyorum güzel şeyleri. Yalnızca onları saklıyorum kendime zaten. Geri kalan her şeyi bir çırpıda unuttum ve affettim hepinizi. Siz de beni affeder misiniz? Affetmezseniz de siz bilirsiniz. Ben öyle varsayıyorum. Karanlık o kadar kötü değil, korkmayın. Sessizlik hiç duymadığınız kadar güzel şeyler söylüyor. Ama yine de affedin böyle ani gittiğim için. Eminim beni anlar, hak verirsiniz. Eminim yerimde olmak istersiniz. Öyle dingin ki içim şimdi. Öbür türlü asla sahip olamayacağım şeylerim var benim. Hayır, anlatamam, tarif edecek kelimelerimiz yok henüz. Muhtemelen olmayacak da. Bir gün uydurmayı başarırsam söz anlatacağım size. Tutun ki uyduramadım, yalan söylerim. Siz de inanırsınız, inanırsınız bana değil mi? Söz, canınızı acıtmaz yalanlarım. Baştan söylerim, bunlar masal, fazla kaptırmayın kendinizi derim. Bana da inanırsınız değil mi, siz yalanlara, masallara alışkınsınız ne de olsa. Ama ben unuttum öğrenmeyi, beceremedim.

armağan

2009-07-05T16:00:00.008+03:00

Günlerden bir gün…

“Varlığım senin varlığına armağan olsun!” dedikten çok kısa bir süre sonra başladı oyunum. Geçerli bir nedenim yoktu, ne onu seçmek ne de böyle bir yol izlemek için. Hem O’nu hem kendimi tatmin ediyordum bir şekilde. Evet, tek yaptığım buydu, hiçbir anlamı yoktu belki, belki de çok şey ifade ediyordu. İçinde hapsolduğum, hapsolduğu rutinden sıyrılmamızı istedim. Küçük bir oyun oynadık, hepsi bu. O da bunu anlasaydı her şey çok farklı olabilirdi ama ne çare? (Bu arada benim adım Armağan, bir kelime oyunuyla başladı belki de her şey, kim bilir, adımın Armağan olduğunu da bilemeyiz ama öyle olduğunu varsaymamıza kim engel olabilir ki?)

Önceleri ilgilenmez göründü, tepki vermedi. Ben buna şaşırmadım tabii. Onu belki hiç tanımıyordum ama çok iyi tanıyordum aynı zamanda. Biri, sizin farkınızda değilken onu izlemek kadar zevkli bir şey var mıdır? Her hareketini, en özel mimiklerini en ince ayrıntısına kadar ezberlemek. Geceleri aynanın karşısına geçip O olmak. Sigarayı O’nun gibi içmek, filmin aynı yerinde heyecanlanmak, aynı yerinde ağlamak. İşin garibi ilk zamanlar bunu sırf iş olsun diye yapıyorken bir süre sonra gerçekten de O olduğumu hissetmeye başladım. Artık kendim gibi değil, O’nun gibi düşünüyordum. Nasıl da kolaydı birinin gelip her hücrenize nüfuz etmesi, kendinizi bir kere bırakmaya görün, siz siz olmazdınız artık, kimi isterseniz o olurdunuz. Ama şimdilik yazmayı bırakmam gerekiyor çünkü az sonra ışıkları kapatıp uyuyor gibi yapamam gerekecek. Ama tabii ki ben uyumayacağım, o güzel günlerin hayalini kuracağım sabaha kadar.

Günlerden başka bir gün…

Şimdi düşünüyorum da belki de yalnızca sıkıntıdan yaptım tüm bunları. Ben de sığamıyordum hiçbir yere. Nereye gitsem anında kaçmak, yok olmak, görünmez kılınmak istiyordum. Ya ölecek ya iyileşecektim. Ölmeyeceğime göre iyileşmem gerekiyordu, tek başıma yapamayacağıma göre bana yardım edecek birini bulmam gerekiyordu. Öyle ya ben istemezsem kim elimden tutabilirdi ki? Ben de seçtim tabii ki. İlk günkü heyecanım bugün gibi aklımda. O kafede oturup algımın kapılarını sonuna kadar açtım. (Doktorum duysa ne gülerdi bana!) Sonra o geldi. Rahatmış gibi davranmaya çalışıyordu. Sanki her şey yolundaymış gibi. Ama ben telefonunun yerinde olup olmadığını anlamak üzere elini cebine dokundurduğunu gördüm tabii ki! Hem de beş dakika aralıklarla iki üç defa. Sonunda kimse tarafından aranmayacağını anlayınca bundan vazgeçti. Belki O bile bunların farkında değildi ama ben görüyordum, ben her zaman görürüm. Unutmak için gazeteliğe yanaşıp bir gazete aldı öylesine. Ben en baştan sadece sayfalara bakıp duracağını, asla okumayacağını biliyordum. Sadece film başlayıncaya kadar zaman geçirmekti amacı. Ama bunu benim kadar cesurca yapamazdı, illa ki bir şeylerle meşgulmüş gibi görünmesi gerekirdi. Yan masada konuşulanlara kulak kabarttığının anlaşılmaması için bu şarttı. İnsan müzik dinlerken etrafını izleyince ne güzel şeyler düşünüyor. Benim aklımda öyle çok film var ki! Ben hep müzik dinleyerek insanları izlerim… dim. Burada buna izin yok. Müziğin ritmine göre hızlı ya da yavaş hareket ederlerdi. Evet, dünya benim etrafımda dönerdi, zaten dünya benim etrafımda dönüyor. Sonra film başladı… Bir saniye öncesi var: Başlamadan on dakika önce giremezdi salona. Bu, ne kadar yalnızlıktan muzdarip olduğunu açığa vururdu. Tabii O’na göre. Oysa ki bence öyle değil. Asıl on dakika önce girip salonda beklese yalnızlığından hiç de şikayetçi olmadığını düşünebilirdik. Belki de orada sıkılacağını düşünmüştür ama bilemeyiz ki… Ben bilirim aslında ama şu an bunu düşünmek istemiyorum. Ben herkesi görürüm, onlar beni görmesinler. Görmemeleri daha iyi, görseydiler hiç bu oyunu oynayabilir miydim? Bir dahakine gece yazmayacağım, bu defa da benim uykum geldi, zaten ışıklar da kapanacak.

Diğer gün

Sonra film bitti, O gitti, ben de peşinden gittim. O kadehleri hızlı hızlı yuvarlıyordu ama benim acelem yoktu. O’nun masası kalabalıkken benimki ıssızdı. Ama o haliyle bile onunkinden daha kalabalıktı belki de. Arkadaşları tarafından seviliyordu, en azından dışardan görünen buydu. Ama evine yalnız döndü. Bilmem anlatabildim mi? Geç olmuştu, kadınlar için tehlikeli saatlerdi. O şanslıydı farkında olmasa da. Ben O’nu koruyordum. Böylelikle evini öğrenmiş oldum. O geceyi plan kurmakla geçirdim. Ertesi sabah işini öğrenmem gerekiyordu. Yatarsam uyuyakalabilirdim, bu da bir günü boşa harcamam anlamına gelirdi. O yüzden uyumadım ve erkenden yola çıkıp evden çıkışını bekledim. Sıradan bir şirkette, sıradan bir iş yapıyordu ki, bu tam da benim istediğim şeydi. Neden diye sorarsanız mantıklı bir cevap veremem, sadece canım öyle istiyordu diyebilirim. İlk sanal ziyaretimi nasıl yapmam gerektiğini düşünüp durdum o çalışırken, varlığından emin bile olamadığı bir şeyden, bir şeylerden mucize beklerken. Sonra fikir ansızın gelip çakıverdi beynimde: İlk karşılaşmamızın anısına bir film gönderecektim O’na. Şansım varsa daha önce izlemediği bir film olurdu bu. Aslında şansımı artırmak da elimdeydi. Henüz gösterime girmemiş bir film bulup yollayabilirdim. Hemen sıkı bir araştırmaya girdim, kopyaladım, bir isim uydurdum, bir de adres ve yolladım gitti. Doktoruma sorarsanız biraz obsesif bir durum bu ya da başka bir şekilde tanımladı da ben böyle hatırlıyorum. Benim için sıfatların, isimlerin önemi yok. Sadece artık takıntı yaptığım şeyler bana az gelmeye, yetmemeye başlamış da saplantılarım tehlikeli olur olmuşmuş… Başkalarının özel alanına girmeye başlamışmışım. “Tehlike bunun neresinde?” dedim, hakime de öyle demiştim. Ben sadece birinin hayatını renklendirmeye çalışıyordum. Amacım hiçbir zaman zarar vermek olmadı, vermedim de. Bundan ne çıkarım var ki? Zarar verirsem ilgi nesnemi kaybetmiş olurum sonuçta. Bunu kim ister ki? Neyse işte, filmi bir güzel paketleyip yolladım. O günkü hareketlerinde hiçbir değişiklik yoktu. Kimbilir neler düşündü, kimden geldi acaba bu gizemli paket hıı? Bir ara ya attığım isimde –tesadüf bu ya!- birini tanıyorsa diye geçirdim içimden ama sonra “paranoyak olma” deyip kendime, eylemlerime devam ettim. Düşünüyorum öyleyse harekete geçmeyi de bilmeliyim. Yoksa oturduğum yerde fikir sıçmanın ne anlamı var? Böyle “ayıp” kelimeler kullanmaktan da vazgeçmeliymişim, bunlar insanı iyice küçültüyorlar, “mamalı”, “memeli”, memelilerden en çok hangisini seversiniz? Yine de ben kendi kendime eğlenebiliyorum en azından. Birazcık daha açabilseler algılarını, benim düzeyime gelebilseler dünya çok eğlenceli bir yer olurdu. Ama neyse, olmuyor işte, olmayacağını da biliyorum ama önemsemiyorum. Bir ara bu eylemimi genişletip birkaç denek üzerinde mi denesem diye düşündüm. Hepsinin tepkileri farklı olurdu ve ben daha çok gözlem yapabilirdim böylelikle. Ama dikkatim dağılabilir, hiçbirine gerektiği kadar özen gösteremeyebilirdim, bu yüzden bundan hemen vazgeçtim. Benim biricik arzu nesnem olmalıydı ve öyle de oldu.

Ertesi gün

Bugün moralim çok bozuk ama nedenini buraya yazmayacağım tabii. Her şeye rağmen, dış şartlar beni ne kadar engellemeye çalışsa da, bunu yapmak için ellerinden geleni artlarına koymasalar da ben hikayemi anlatmaya devam edeceğim. O benim ekmek elden su gölden günlerime sebep oldu. Bu günler, evet bazen çok sıkıcı oluyor ama önceden de durum çok farklı değildi zaten. Hele ki çalışmak zorunda olduğum günlerde ölesiye sıkılırdım bazen. Ne kadar barışmaya çalışsam insanlarla bunu beceremez, elime yüzüme bulaştırırdım hep. Bazen de acırdım onlara, bazen tüm sırlarını bildiğimi hissederdim. Hiç dinlememiş de değildim ama bazen konuşmasalar da bilirdim. Hemen anlardım. Onlarsa genelde benim gibi birini bulduklarında, konuşmaya aç olduklarından hemen bağımlım olurlardı. Ben çağımızın en büyük hastalıklarından birinin bağımlılık bağımlılığı olduğunu düşünüyorum. Benim çok bilmiş doktorlarım buna henüz bir isim bulmadıklarından ya da herhangi bir grubun içine koyup değerini düşürdüklerinden ya da bir isim konulmuşsa bile ben bunu bilmediğimden bu şekilde adlandırıyorum: bağımlılık bağımlılığı. Ancak biraz uzun bir isim olduğundan metnin ilerleyen kısımlarında aklıma eser de tekrar kullanırsam buna kısaca bb diyeceğim. İşte şimdiden aramızda bir bağ oluştu, bir şifremiz var ya da onun gibi bir şey, bb dersem çıkın, öbür türlü oturun oturduğunuz yerde. Her neyse, evet, bb olmaya o kadar eğilimlilerdi ki benim gibi sıradan bir deliye bile b (tek başına kullandığımda ne anlama geldiğini anlamak güç olmasa gerek!) olabiliyorlardı. Galiba o saçma hayatlarını dolduracak, biraz olsun anlamlandıracak bir şeye, herhangi bir şeye duydukları ihtiyaçtandı bu. Bu yüzden zaman geçtikçe yeni b nesneleri türetip duruyorlardı. Bazılarında b bir değil, iki, üç, beşti. Öyle yalnız, umutsuzlardı ki bir tanesiyle yetinemiyorlardı. İşin kötüsü çoğu b’lerinin farkında bile değildi. İnkar edenler bile daha şanslıydı kanımca. Çünkü inkar etmek bile biraz farkında olmayı gerektirir. Benim de kendime b’lerden bir b seçmem gerekiyordu belki, o yüzden O’nu seçmiştim herhalde. Çok da önemi yok sebebin. İkinci eylemimin ne olacağına karar vermem biraz uzun sürdü. Bu süre içinde O’nu biraz daha gözlemlemeye çalıştım. İşin aslı gün geçtikçe buna mecbur hissediyordum kendimi. Amansız b hastalığına yakalananlardan olmuştum kısa sürede. Bazen korkutuyordu bu beni, ya aşk b’sine yakalanırsaydım? Bir o eksikmiş gibi sanki. O zamanlar bile bundan korkuyor olmanın buna yakalanmış olmama ramak kaldığının işareti olduğunun farkındaydım aslında. Ama yüksek sesle söylemezsem yokmuş gibi davranabileceğime inanıyordum bir taraftan. Benimki sadece bir oyundu, hayata katılan, katılmaya çalışılan bir renkti ve anlam yüklemeye gerek yoktu. Böyle kalmalıydı ve kalacaktı. Ama bir taraftan bunları düşünürken bir taraftan bazı şarkıları dinlerken O’nu düşündüğümü fark ettim bir gün dehşetle. Hemen bir eylem planı kurmalı, bu aptal düşüncelerden uzaklaşmalıydım. Bu tehlikeli oyundan vazgeçip O’ndan uzaklaşmak da mümkündü ama neden bilmem bunu hiç mi hiç istemiyor, dahası göze alamıyordum. Bu karmaşık düşünceler içinde ikinci hediyemi yolladım. Bunu yaparken isim değişikliği yapıp kafasını iyice karıştırsam mı diye düşünmedim değil ama sonra bunun gereksiz olduğuna karar verdim. Gizli bir hayranı olduğunu bilmesinin ne sakıncası vardı ki? Zaten her halükarda bunu düşünecekti nasıl olsa, bari bir kişiden şüphelensin, O da o meçhul kişiye karşı bir şeyler hissetsindi, kim bilir belki bir gün kimliğimi açıklardım ve karşılıklı bir a (?) yaşardık! Her neyse belki bu sebeple, böyle şeyler düşünüyor olmam vesilesiyle ikinci hediyem biraz daha romantik oldu. O dönem neden bilmem, elektriklerin sıklıkla kesiliyor olmasından kaynaklanan pragmatik bir yanı da vardı bu hediyenin aslında; mum almıştım. Ama öyle sıradan çocukluğumun bakkal mumlarımdan değildi bunlar. Tahmin edersiniz ki, kalp şeklindeydiler. Şimdi niyetimi kesin anlayacaktı. Ne gereksiz bir hareketti şimdi düşününce. Ama olsun, o zamanlar böyle istemiş ve istediğimi yapmıştım işte, hepsi buydu.

Tepkisini bir sonraki gün anlatacağım. Heyecanı biraz yükseltmek gerekebilir ara sıra. Okuyucu sıkmamak adına. Tabii birileri bunu okursa, okumazsa da neyse, kendime heyecan yaratıyorum, aslolan da bu zaten.

Bir gece mum ışığında

Gecelerimi özlüyorum, yalan değil. Sabaha kadar oturduğum, içki içtiğim, planlar kurduğum gecelerim vardı. Ama tüm bunlar geçmişte kaldı artık. Yeni hayatıma, buraya alışamadım desem yalan olur, alıştım alışmasına ya da öyle görünüyor, öyleymiş gibi davranmaya çalışıyorum. Başkalarına değil kendime. Ben inanırsam herkes inanır. Bana konulan teşhisi sizlerle paylaşmayacağım, bunun çok da önemi yok zaten. Çünkü aslında bu, gerçek değil, benim istediğim. Oynuyorum ve inandırıcıyım. Ben çizginin bir adım ötesine geçmeye cesaret edebilenlerdenim sonuçta. Olan biten bu sadece. Özleyecek, yokluğunu hissedecek bir şeyiniz yoksa her şeyi yapabilirsiniz. Genlerinizde de sizi bunları yapmaya itecek bir şeyler olmalı tabii belki ama bence benimki daha çok istemli bir delilik. Sonuç olarak ben kediydim O fare. Kovaladım, kaçtı, kaçamadı, vs. Ben öfkeme yenik düştüm. Ama bunları sonra anlatacağım. Dün buradan biri kaçtı, neden olduğunu anlayamıyorum. Sanki dışarısı daha mı iyi? Burada en azından her öğün yiyecek yemek var. Tamam, şartlar süper olmayabilir ama sokaklarda yatıp kalkmaktan iyidir. Bilmem, belki O’nun sığınacak bir evi, ailesi vardır ama öyle olsa bile kollarını açıp karşılamayacakları kesin bence. Biliyorum, yine dönüp dolaşıp geleceği yer burası. Yani ailesi varsa kesin buraya geri getirecekler.

Bir ara memuriyetim oldu. Her gün aynı şey. Şimdilerde aslında çok uzun zamandır herkesin dilinde aynı şey. Zaman çok hızlı akıyor, bazen ben dururdum, çevremdekiler benim duruşuma inat iki kat hızlı akıp giderdi. Ben izlerdim sadece, ne yorum yapar, ne ne olup bittiğini düşünürdüm. Başım dönerdi bazen. Bu kadar hız niye, merak ederdim. Koştuğun bir yer de yok ki! Hepsi etrafımda dönerdi, “ne dönüp duruyorsunuz lan sürü gibi” diye bağırırdım. Acaba gerçekten bağırır mıydım yoksa bağırdığımı mı hayal ederdim? O zamanlar bile ikisi arasındaki farkı ayırt edemezken, şimdi, üzerinden bu kadar zaman geçmişken nasıl hatırlayabilirim ki? Benim kafamdaki müziğe göre hareket ederdi onlar aslında ama bunu asla bilmediler, bilemeyecekler. Beni çok eğlendirirdi ama, orası kesin. Bazen öyle mutlu olurdum ki, neredeyse bir gün her şeyin çok güzel olacağına inanasım gelirdi, hatta belki inanırdım. Belki de olmuştur da ben kaçırmışımdır. Sonra ben susar, izlerken öyle çok şeye şahit oldum ki… Bazılarından çok korkardım, hırslı insanlardan mesela. Onlar en ufak fırsatta, dişlerine göre buldukları herhangi birini böcek gibi ezmeye çalışırlardı. Bir defa ezmek yetmez, bir de topuklarıyla bastırı bastırıverirlerdi posası çıkıncaya kadar. Ben böcek öldürmezdim. Bazen tuvalette falan karşılaştığımda zavallı bir karafatmayla mesela (neden zavallıysa, benim kadar zavallı mıydı?) o kaçar, ben kaçardım, o durur ben daha çok dururdum, sonunda dayanamayıp altıma işeyeceğimi bilsem kapıyı kapar çıkardım. Nasıl olsa bir sonraki gidişimde orada olmazdı, en azından ihtimal dahilindeydi. Ben birkaç defa, belki çok defalar, neyi kıstas alarak niceliği belirleyebileceğimi bilemiyorum, biraz çabaladım tutunmak için. Ama işte aslında ne yaptığımı çok da bilmeyerek yapıyordum bunu. Bu yüzden önceki cümleyi iptal ediyorum, silinebilir de tabii ama bilincim akıyor ve ben geri dönüp hatalarımı düzeltmek istemiyorum. Hatalarımı seviyorum çünkü, hatta belki en çok onları seviyorum, belki buna mecburum doğrularım olmadığından. Asla erken uyanmaya, günü diğerleriyle birlikte karşılamaya alışamadım, sabahları dairedeki arkadaşlar bazen alenen bazen kıs kıs dalga geçerdi benim algı kıtlığımla. Oysa ki bilmezlerdi ki ben çok başka yerlerdeyim, belki de aslında evet mutlaka hiçbir yerdeyim. Ben hepsinin içine girerdim, bu konuda da iddialıyım ki, en yakınlarından iyi bilirdim onları, hangisinin iktidarsız olduğunu, hangisinin hangisini kıskandığını, hangisinin aslında böyle biri olmak istemese de değiştirmeye gücü olmadığını. Bazen hakkımda ne düşündüklerini merak ederdim ama çok da umursamaz, “neyse ne” deyip geçerdim. Bazen canım isterse bir anda açık ederdim kendimi, anlayan anlardı, ben anlayanları bilirdim. Ben çok sevdiğim insanlara bile yakın duramadım, belki de bu yüzden, ilk defa birine sevildiğini, en azından buna aday olduğunu hissettirmeye çalıştım ama bunu da elime yüzüme bulaştırdım. Şimdi kimbilir nerelerde olan anneme sarılabilmeyi isterdim ama muhtemelen yanımda olsa bunu yapmazdım. Çünkü (bu kelimeyi de sevmiyorum, her şeyin bir açıklaması olması gerektiğini düşündürüyor bana) insanların bir şeyleri bilmek için duyması gerektiğine inanmaları sinirimi bozuyor ve gereksiz geliyor bana. Ben “seni seviyorum”u duymayı hiç önemsemedim, buna rağmen sevildim, biliyorum. Söylemeyen bir sürüsünün de beni sevdiğini biliyordum, biliyorum. Çok küçük yaşlardan kalma hatıralarım var, askerler geçip dururken evimizin önündeki ana caddeden, adamın biri annemin şeffaf bir kutuya koyduğu o çok sevdiğim badem krakerimden bir tane aldığında yanındaki iki kızın onun pervasızlığına! güldüğünü hatırlıyorum mesela. O da aklınca adam olmuştu işte. Bu olduğunda ben üç dört yaşlarındaydım. Hafıza ne garip şey, dünü unuturken, geçmişten bazı anların bu kadar canlı kalabilmesi. Çocukluğum o caddedeki kavgaları, kanları, bıçakları, polisi, askeri izleyerek geçti. Başka şeyler de vardı tabii ama hepsini anlatmaya kalksam… Yine yarım kaldım.

Bahçede…

İşte böyle ben durur hayat akarken (bunu bir yerde duymuştum ama?) ilk başta anlattığım gibi tanıdım onu. Daha doğrusu tanıdığımı zannettim, belki de sadece tanımaya çalıştım hatta ondan bile emin değilim. Benimki de diğer saplantı hikayelerinden farklı değildi ya seveni çok. İnsan ne yapacağını bilemediğinde, bir şeylerin eksikliğini çok fazla hissettiğinde, nelerin acaba? Çok şeyin aslında, en fazla da galiba tam da kendisinin, yaşamanın. Bir arzu nesnesi lazım ki, yaşayasın değil mi? Kalp şekilli aptal mumlardan sonra bir kitap aldım O’na. Bir kitapçıda izlemiştim, eline alıp bıraktığı kitaplardan birini seçmek çok da zor olmadı. Böylelikle belki de bir yerlerde ruh ikizi ya da ona benzer bir şeyi olduğunu düşünecekti. Kadınlar böyle şeylere inanırlar, normal erkekler için onları kandırmak her zaman kolay olmuştur bu yüzden. İsteseydim benim için de kolay olurdu, belki de kendi kendime bunu kanıtlamaya çalışmıştım. Kim olduğumu bilmese de bir şekilde O da beni düşünüyor, en azından kim bu manyak diye geçiriyordu aklından sıkça. Ne kadar sık hatırlatırsam kendimi o kadar çok hatırlardı bu kesindi. O yüzden arayı çok açmamalıydı. Sonra numarasını buldum, sonra sessiz telefonlarla taciz başladı. Birkaç defa birinin adını söyledi. Hedef saptırmıştım bilmeden de olsa, tahmin ediyordum tabii, her kadının hayatında en az birkaç sapık olmuştur.

Bu göğün altında oturup hayallere dalmak var ya… Geçmişi düşünmek, olanları, olmayanları. Sonra bir karınca gelip beni ısırır, içimdeki tüm şairane duygular uçup gidiverir birden. Bize herhangi bir göğün altında oturup hayaller kurmak bile fazla. Belki de biz kendimize fazla görüyoruz. Her neyse sonuçta ben bazı şeylerden çok yorulmuştum. Çekip gitmek istiyordum sıklıkla ama gidecek bir yerim yoktu, nereye olsa giderim cesaretini de toplayamıyordum bir türlü. Bazen sesim ne kadar çıkarsa bağırmak, küfür etmek istiyordum, saçma şeylerle kafamı dolduran herkesi hayatımdan sonsuza kadar çıkarmak istiyordum, öf yoruluyordum dinlemekten, savaşmaktan, alın her şey sizin olsun deyip çekip gidesim vardı işte. Ne benimdi ki zaten? Sahip olmak ne kötü bir ağırlıktı. Bunun farkında olmayan milyarlar edinip dururlardı. Sonra da sorsanız herkes aynı şeyi düşünür. Delilik güzel bir şey, kimse bir şeye sahip olmanızı beklemiyor. Yaptığınız, yapmadığınız her şeyin bir kılıfı var. Onu öldürdükten sonra bu role bürünmek hiç de zor olmadı benim için. Aslında hapiste de yatabilirdim ama orada bir şeyler yapman gerekebiliyor. Delidir ne yapsa yeridir deyip geçiyorlar oysa şimdi. Benimki bilinçli bir delilik. Ben her zaman sınırda durmuştum aslında. Bulunduğum yerden bir adım ileri gitsem o noktaya varacağımın bilinciyle tabii. Oysa ki onu ben öldürmemiştim bile. Bir süre sonra telefonda konuşmaya başladık. Beni görmek istedi, gizemli yabancıyı oynuyordum. Görüşürsek oyun biterdi sonuçta. Nerede bunun eğlencesi, ben bitirmek için başlamamıştım ki buna.

Gece ya da gündüz, her an olan bir şey

Yine başladılar sağımda solumda cirit atmaya. Sinirlendiğimi belli etmemeye çalışıyorum ki kaybolup gitsinler etrafımdan. Gölgeleri de gitsin, kendileri de, çatır çatır seslerini de bırakmasınlar geride. Sonunda beni yine çıldırtacaklar, anlamıyorum niye bütün dünya üzerime geliyor ki? Ben burada oturmuş hikayemi yazıyorum sadece. Kimseye kötü bir şey yapmadım. Bana kötülük yapanlardan intikam almaya kalksam neler olurdu kimbilir, ama ben yapıyor muyum, yok! O halde onlar ne istiyor benden? Hem kendileri de gelmiyor şekil yolluyorlar bana. Duvara bakma, tuvalete gitme, gözünü kapama, e ben ne yapayım o zaman. İlla ki bir iple tavana mı asılacağım yani? Ben de bağırıyorum “gelin ulan gelin, tek tek değil hep beraber gelin” Onlar da tabii hemen çullanıyorlar üzerime bunu duyunca. Böyle zamanlarda yine de gözlerimi, kulaklarımı sımsıkı kapayıp düşünmeye başlıyorum. Kulaklarımı kapatınca en azından seslerini duymam diyorum ama onlar kafamın içine de giriyorlar tabii. Olsun yine de papatyalar açmış diyorum, bu defa da papatya toplarken uyuyakaldığım zamanlarda oramı buramı ısıran karıncalar, çeşit çeşit kır böcekleri gelip onlara katılıyor. Ben de aldığım hediyeleri, uzun süren takip günlerimi, gecelerimi düşünüyorum. Sonra ansızın beni farketmesini, sonra şikayet etmesini, sonra yanlışlıkla ölmesini. Al işte bu defa koca koca kafalarıyla ölüler gelip katılıyor onlara. Ölülerin artık olmadıklarını bilsem de gördüklerime inanmaktan başka ne yapabilirim ki? Gördüklerimi siz de görseniz bir dakika dayanamazdınız. Hepsi bir olup dört duvarımın arkasına geçiyorlar, sonra da gülüşerek ittirmece oynuyorlar. Ben küçücük kalıyorum, ellerimi uzatıp duvarları tutuyorum ama sadece iki elim olduğundan yetmiyor durdurmaya. Hem ben tek kişiyim, onlar yüzlerce, binlerce, sayılarını bile bilmiyorum. Böyle anlarda bazen düşünmeye başlıyorum, bir türlü anlam veremiyorum neden birinin bile çıkıp da beni savunmadığına, bir kişi olsun yanımda durmadığına. Onlar benim katil olduğumu düşünüyorlar, bence hepsi benden daha katil. Ben yanlışlıkla yaptım, onlarsa gözlerinin önünde olup bitene üç maymunu oynayarak, hatta göz yummak bir yana dursun olan biteni destekleyerek benden daha masum mu oluyorlar? Hem zaten yeni değil ki gelişleri. Onların yüzünden kaç gece uykusuz kaldım ben. Önceden de, hep gelirlerdi, bu aptal oyunu oynayarak eğlenip giderlerdi. Benim ne düşündüğüm hiç umurlarında olmadı. Ben de onların ne düşündüğünü umursamazdım zaten. O yüzden hiç anlaşamadık zaten, oyunun dışında kalan da ben oldum ama. Bunu da önemsemiyorum, tek istediğim artık bu gereksiz ziyaretlerin bir son bulması. Sonra yine gürültü olacak, onları duyacaklar, sonra da gürültüyü benim yaptığımı zannedip benden çıkaracaklar acısını. Burada elektrikle işkence yapıyorlar. Bazen de iğneyle. Uyandığında öyle yorgun oluyorsun ki dünya yansa umurunda olmaz. Ama ne oluyor işte, bir an, bir süre, ne kadar sürüyor bilemiyorum ama sonra yine geliyorlar. Bunu buradakilere anlatamazsın, bazen onların da bu hain plana ortak olduğunu düşünüyorum. Muhtemelen maske takıp geldiklerinden tanıyamıyorum ama içlerinden bazıları buradakiler, eminim. Sahtekarlar, kimi kandırdığınızı sanıyorsunuz? Biliyorum ama söyleyemiyorum işte. Söylesem de inanacak kimse yok ki! Bir iki defa söylemeye çalıştım da başıma gelenler pişmiş tavuğun başına gelmedi. Kollarımdan, bacaklarımdan zorla bağlayıp yatağa yatırdılar, sonrası malum işte, bastılar elektriği. Bayağı direndim ama işte yetmedi. Tüm dünyaya karşı bir kişi. Ne kadar dayanabilirsin ki? Böcekleri elleriyle tutup gülüyorlar bana, parmaklarının arasında çatır çatır ezip üzerime salıyorlar. Canı yanan zavallı böcekler tüm hırslarını benden alıyor sonra. İşte yine geliyorlar. Kaçmam lazım, daha fazla yazamayacağım.

Birkaç gün sonra

Olayların yön değiştirdiğini farketmem uzun sürdü. Abartıyor muydum acaba? Öyle bile olsa bunu neden yapmamalıydım ki? Ortada somut bir çizgi mi vardı beni durduracak? Gece gündüz takiplerim canını sıkıyor, korkutuyordu O’nu. Benimse ne korkuları ne de sıkılmışlığı umurumdaydı. Neden O’nun ne hissettiğini önemseyecektim ki? Ben de en az O’nun kadar önemsenmeyen biriydim. Tıpkı diğerleri gibi. Kendini önemli sanan tüm o aptallar ordusu. Sonra çöken özgüven. Parçalanan, belki de en baştan beri hep parça parça olan kişilik. Çoğu dışa vurmayı başaramaz, beceremez. Duvarları çatladı mı, su almaya başladı mı kayık, paniğe kapılır, çekilirler hemen. Bense hep açıktım, canım isterse ağlıyordum, istersem olmadık yerde aklıma gelen saçma sapan bir şeye kahkahalarla gülüyordum. Onların verdiği isimler, yakıştırdıkları sıfatlar beni ilgilendirmiyordu. Ben de kendi içinde özel biriydim sonuçta.

O da öyleydi, ben O’nun “özelliğini” hissetmesini sağladım aslında. Ama insanlar bunu anlayamayabiliyor. Bana teşekkür edeceğine küfür etti. Yine de alttan aldım, şaşkınlığına verdim. Ondan hiçbir şey istemediğimi de üzerine basa basa vurgulamıştım üstelik. Kendime bir oyun yaratmış ve O’nu da dahil etmiştim, bunda kötü olan neydi anlamıyordum. Hiçbir zaman anlamadım. Bazen çok sinirleniyordum, öfke patlamaları oluyordu. Kendi kendime tabii. Kimse görmezdi duvarlarımın ardını. Ben de onlarınkini görmez, merak etmezdim. Böyle kendi kendimize yaşayan ama öyle değilmiş gibi davranan bir nesildik biz. Hala da öyleyiz. Hep öyle kalacağız. Hayatı ciddiye alma hastalığına yakalananlar bunu fark ettiklerinde çok acı çektiler. Oysa bunda üzülecek bir şey yok. Böyle işte ne fark eder ki? Bir şekilde zaman doldurduğumuz şu hayatta ölümü beklerken yapılanların ne önemi var?

O gün orada, yaşanan onca şeyin ardından, paylaştığımız, paylaşmaya çalıştığımız her şeye rağmen bir anda yokmuşum gibi davranması, her şeyin bir oyun, yalandan ibaret olduğunu söylemesi… Bunları gerçekten yapmayacaktı. Benim yerimde kim olsa kaldıramazdı, o noktadan sonra gülümseyerek, ceketimi alıp gidemezdim, bu ancak filmlerde olur, bense film kahramanı değilim, olamam, olmak da istemem. Oysa tanıştıktan sonra bana kendiyle ilgili bir sürü şey anlatmıştı. Kimsenin bilmediği sırlarını biliyordum. Ben sırlarımı anlattığım kimseye böyle şeyler yapmam, bunlar olmamış gibi davranmam. Sanırım yanındaki o salaklar yüzünden oldu, bir de belki içki yüzünden. Benimki de belki de hem o salaklar, hem de içki yüzünden oldu. Yoksa o kadar sinirlenmeyebilirdim. Yoksa o şişeyi alıp kafasına vurmayabilirdim. Bana söylenen bu, yazarsam, itiraf edersem rahatlarmışım. Ben deli miyim, tüm bunları itirafname olarak kullanacaklar, oysa ki zaten anlatacaktım, sanki konuşmama izin mi verdiler? İnsanların en büyük dertlerinden biri de bu işte. Karşılarındakini konuşturmazlar, sonra da suçlu ya da bilmem ne, bir şey ilan ederler. Soru sorarken cevabı biliyorlardır zaten, en azından kendi içlerinde cevaplamışlardır, bu durumda karşı tarafın vereceği cevabın da çok önemi yoktur. Biz körler sağırlar birbirini ağırlar misali yaşar gideriz. Sonra da iletişimsizlik üzerine kitaplar, tezler, bir yığın fasa fiso. Yanlış olan şeyleri, hiç düşündünüz mü, neden hiç kendimizden bilmeyiz ki? Hep ortada soyut varlıklar vardır suçu işleyen, hata yapan. Onlardan bahsedilir ama onlar işaret edilmez, onlara dokunmaksa mümkün değildir, kimse çıkıp da “evet, ben de bunu yapıyorum” diyemez. Muhtemelen farkında değildir. Aynalar kirlenmiş, görünmez olmuşuz, ne zaman?

Benim içinse hayatımın geri kalanını nerede geçireceğimin önemi yok artık, Gerçi hiçbir zaman olmadı ya. O yüzden de şişeyi alırken bir an bile düşünmedim, kafasına vurmamsa anlık bir şeydi. Oldu, bitti işte. Ben dışarıdayken de buradakinden farklı yaşamıyordum ki, akıl hocalarım yine vardı. Her şeyi ama her şeyi bilir ama buna rağmen hayatı yüzlerine gözlerine bulaştırıp, bok etmekten geri duramazlardı. Sayacım duruyor olduğu yerde, yaşamımı izleyenler nerede? Nerede o meraklılar topluluğu? Nerede kendilerinden sıkılanlar?

Bazen O da kendine acırdı, öyle zamanlarda film yıldızları gibi, dudağımın kenarını kıvırıp, masadan kalkıp gidesim gelirdi. Arkamdan bakakalacak, “gitme” demeye bile cesaret edemeyecek, bense O’na çok güzel bir ders vermiş olacaktım. Bir kez olsun dönüp arkama bakmayacaktım. Ama içim içimi yiyecekti aslında dönmemek için. Sırf meraktan. Neden bunu hiç yapmadım acaba? Arkama dönmeden, son bir kez bakmadan gidemeyeceğimi, belki de ne olursa olsun yine de gidemeyeceğimi bildiğimden mi?

Bugün

Bugün çok kötü bir şey oldu, aslında gece oldu sanırım, bunu fark ettiğimden beri zamanı karıştırır oldum. Hala emin değilim ama sanırım bunların hiçbiri olmadı, yani yaşadığımız dokunduğumuzsa olmadı. Yani belki de dedikleri gibi gerçekte yaşananlar yalnızca beynimizin içindekiler, kendi kendimize yarattıklarımız. O zaman yani eğer öyleyse çok rahatlarım ama bir emin olabilsem! Burada da soruşturdum hemen, doktoruma sordum, “ben neden buradayım” diye. Hiç de benim hatırladıklarımı söylemedi. Onun söyledikleriyse benim bildiğim benden çok farklı. Ben onun anlattığı gibi biri olamam, O’nun söylediklerini yapmış olamam. Birden kahramandan figürana dönüşüyorum öyle olunca. Keşke bunu hatırlamamayı başarabilseydim, hadi hatırladım kendime saklayabilseydim ne diye o aptal adama sordum ki? Ben düşündüğüm gibi biri olmamışım hiç meğer. Tamamen tesadüfmüş her şey, şimdi beni buradan çıkarıp hapse tıkmaya değil, kendi deyimiyle sağaltmaya çalışıyorlarmış. Ben yalnızca tesadüf etmişim, O’nun hayatı bir gece benim yanımdan geçmiş, daha doğrusu geçememiş ya da ben O’nun yanından geçerken O gidiyormuş. Ben alıp evime getirmişim O'nu. Sonra buzdolabını boşaltıp çürümesin diye içine yerleştirmişim. Sonra da polisi arayıp dudağının kenarındaki gülümsemeyle ceketini alıp giden adamı anlatmışım. Bu kentin ne suçu var, suçlu bizleriz. Bu kent kimi yutmuş şimdiye kadar, kimin ekmeğini elinden almış, canına kastetmiş? Bu kent size tecavüz etti mi? Her şeyi soyutlaştırıyoruz işte, demiştim ya. Hiç birimiz yapmıyorsak bunları yapan kim? Bu kent mi, o kasaba mı, ya o zavallı köy? Ben buradan kaçacağım ama sonra nereye giderim? Ama sırf bu yüzden burada kalamam ya da iyileşmiş numarası yaparım. Zaten iyiyim ki, biraz hayal kırıklığına uğradım o kadar. Onu da kendi gördüklerimle nötrleştirebilirim, yerine koyarım anlatılanların. Bana gazete manşetlerini gösterdi, onlar nereden bilecek ki?

Yarın

Yarın olmayacak çünkü ben hep aynı günü yaşıyorum. Dün de yoktu zaten, dün de ben aynı şeyi yaşıyordum. Ben hepsini gönderdim artık hayatımdan. Tek başıma kaldım. Kendi içimde hep aynı günü yaşıyorum hepsi birbirinden farklı. Kimseyle konuşmama kararı aldım, kafamı karıştırıyorlar, sinirim bozuluyor. Yalnızca defterimle konuşuyorum, bir de kendimle. Hatta o bile sıkıcı geliyor, ben çok sıkıcıyım.

Oysa ki ben kadındım!

O’nun için benim ne hissettiğimin hiç önemi olmadı tabii ki… O yalnızca eğleniyordu, bir çeşit saplantıya düşmüştü, bense kim olduğunun önemi olmayan, bu hikayedeki tek sıfatı “kurban” olan edilgen bir kimliktim. Kimlik? Kimliğim olmadı ki. Ben farklı düşünmüştüm oysa. Başka şeyler, çok başka şeyler. Ben sevilmek istedim, sevmek istedim. Neden hiç izin vermediler, bilmiyorum. Kim olduğu önemli değildi, nasıl seviştiği, çirkin ya da güzel olması, bacakları, göğüsleri, dudakları. Bunların hiç önemi yoktu. Beni sevsin yeterdi. Bunun böyle olmadığını anlayınca gitmek istedim. Tek yaptığım buydu. Neden gelmişti o zaman? Ben öylece duruyor, kimseden bir şey beklemiyordum. Yalnızca duruyor, yaşıyordum. Şimdi elimde olan tek şey, kendi boktan hayatım bile yok.

Bunları da O’nun adına ben yazdım, hepimizi iyi biliriz ki ölüler konuşamaz. Bazı geceler rüyama gelip buna benzer şeyler söylüyor. Onları da ben söyletiyorum tabii. Konuşabilseydi belki bunları söylerdi diyorum. Bazı geceler daha kötü şeyler de söylüyor ama bu yazıların biri tarafından okunması ihtimalini göz önünde bulundurarak onları buraya yazmayı sakıncalı buluyorum. Aslında bu yazıları uzatmayı da saçma buluyorum. Ölene kadar aynı hikayeyi yazacak değilim, her ne kadar üç aşağı beş yukarı aynı hikayeleri yaşıyor olsak da.

Benden bu kadar…

Der Baader Meinhof Komplex üzerine

2009-06-16T23:24:00.007+03:00

"Şimdiden cesedimi kaçırıp saklamanızı, avukatlarımı engellemenizi görür gibiyim... Hayır, Ulrike Meinhof'u göremezsiniz. Evet, kendini astı. Hayır, otopsiyi izleyemezsiniz. Hiç kimse izleyemez. Sadece hükümetimizin bilirkişisi, o da zaten kararını verdi. Meinhof kendini astı. Ama boynunda asılma izi yok... Boynunda hiçbir morarma lekesi yok... Buna karşılık tüm vücudu çürük içinde... Öteye gidin, dönün, bakmayın! Fotoğraf çekmek yasaktır, bilirkişi tutanağından bir şey sormak yasaktır. Cesedimi incelemek yasaktır. YASAK. Düşünmek yasak, tahmin etmek, konuşmak, yazmak yasak, hepsi yasak! Evet hepsi yasak! Ama kendi aptallığınıza, her katile özgü bu klasik aptallığınıza gülmemizi asla yasaklayamazsınız."

(Dario Fo, Ben Ulrike, Bağırıyorum)

Birilerinin tüm dünyanın, tüm görenlerin yüzüne baka baka dolaylı ya da direk işlediği tüm cinayetler meşrudur çünkü. Ve onlar “terörist” de olmazlar. Başkalarının topraklarına girip çocuklarını öldürmek, kadınlarına tecavüz etmek, erkeklerini anlamsız kavgalarına mecbur bırakıp yok etmek de terörizm değildir, o da meşrudur “sözde” gücü elinde tutan için. Onların cinayet malzemeleri boy boy serilip bir masaya “suç” kanıtı olarak kamuya sunulmaz, katliamları lanetlenmez, ölüleri uğurlanmaksızın çukurlara atılmaz. Onların polisleri işkenceyi çok sever, olur olmaz uygulamaktan kaçınmaz ve bu en doğal haklarıdır zaten. Öldürülen ne de olsa ölümü hak etmiştir. Suçu ise yapılan haksızlıklara karşı durmaya çalışmaktır sadece. Oysa tıpkı diğerleri gibi “beyaz” vatandaş olarak yaşasa, sırf biraz daha para ve dolayısıyla biraz daha güç için masum insanların hayatlarının kararmasına ses çıkarmasa hatta tüm bunların farkında değilmiş gibi davransa O da “yaşayarak” ölmeyi hak edebilir. Yukarıdaki satırlarda geçtiği üzere düşünmese, tahmin etmese, konuşmasa, yazmasa o da sevdiği insanlarla, mutlu olabileceği bir hayat sürme şansına sahip olur. Ama bunu yapması için görmemeyi öğrenmelidir, aksi halde o karanlık eller gören gözleri söndürme hakkına da sahiptir. Çünkü dünya onlarındır, onların kalacaktır, bundan da çok emin olmuşlardır her zaman. Hep kazanıyor görünmek, emeğiyle erk sahibini daha da güçlendirip karşılığını bekleme hakkı bile tanınmayan üçüncü sınıfların ve bir sonraki adımda katledilen binlerce insanın vicdani sorumluluğunu taşımak ya da taşıyamamak nasıl bir duygudur ki katili bu kadar kör eder?

How many roads must a man walk down Ne kadar yol almalı ki bir insan

Before you call him a man? Ona insan denebilsin?
How many seas must a white dove sail Ne kadar denize yelken açmalı ki beyaz bir güvercin
Before she sleeps in the sand? Gün gelip kumda uyuyabilsin?
Yes, 'n' how many times must the cannonballs fly Daha ne kadar uçuşmalı ki mermiler
Before they're forever banned? Sonsuza dek yasaklanabilsin?
The answer, my friend, is blowin' in the wind, Cevabı dostum, esen yelde
The answer is blowin' in the wind. Cevabı, esen yelde…

Ve tecrit…

“İnsanın kafasının infilak ettiği duygusu, hücrenin hareket ettiği duygusu. İnsan bu duygudan kurtulamıyor. Çaresi olmayan müthiş bir saldırganlık duygusu. Tecrit hapsinin en feci yanı bu. Kurtulma şansının olmadığının bilincinde olmak."

Ulrike Meinhof

Oysa diğerleri bu duyguyu da bilmez, asla yaşamayacaklarının bilincinde olduklarından anlamaya bile çalışmaz. O yüzdendir şartları daha da ağırlaştırmaktan çekinmemeleri. İnsanın, insanlığın empati yetisini kaybetmesi karşısındakine, -kim olursa olsun- olabildiğince acımasız yaklaşmayı başarabilmesinin herhalde en önemli nedenidir. “Herhalde” çünkü bazıları da onlar gibi düşünmeyi beceremez. Suçlu “bulduğun”, mahkum ettiğin bir insandan nasıl bu kadar nefret etmeyi başarabilmişsindir ki dört duvarın ötesine mahkum edersin? Bu kadar mı korkarsın, bu kadar mı korkaksın? Bu kadar mı önemli sahip oldukların, kaybetmeyi gözse alamadıkların? Oysa senin terörist diye adlandırıp aşağıladıkların en nihayetinde senin gibi doğmuş insanlardır. Suçları ise senin yaptıklarını görüp, yüzüne vurmaları, böylelikle senin sözde huzurunu bozma girişimleridir. Çünkü hepimiz biliriz ki, senin halkın, başkalarının huzuruyla falan ilgilendiğin yoktur. İktidarın daim olduğu sürece dünyanın geri kalanında ne olup bittiğinin de önemi yoktur. O yüzdendir senin yüzünden bu dünyadan gidenlerin ardından döktüğün timsah gözyaşları. Nitekim öldürmeye devam dersin, hafızan da unutmaya programlanmıştır. Öbür türlü vicdan denen duyguya sahip olman gerekirdi, öyle olsaydı nasıl devam edebilirdin ki yaşamaya?

Yes, 'n' How many years can a mountain exist Evet, kaç yıl var olmalı ki bir dağ
Before it's washed to the sea? Eriyip denize kavuşsun?
Yes, 'n' how many years can some people exist Daha kaç yıl var olmalı ki bazı insanlar
Before they're allowed to be free? Bir gün özgür bırakılsın?
Yes, 'n' how many times can a man turn his head, Kaç kez başını çevirebilir ki bir insan
and Pretend that he just doesn't see? Görmezden gelebilmek için?
The answer, my friend, is blowin' in the wind, Cevabı dostum, esen yelde
The answer is blowin' in the wind. Cevabı, esen yelde…

O halde dünyadan adalet beklemek fazla mı safça, fazla mı ahlaksızca, hatta fazla mı cüretkar o kitleye dahil olmayanlar için? O halde hepimiz tecrit edilenlerden, işkenceye uğrayanlardan, faili meçhullerin kurbanlarından olmamak için susmalı, dünyanın bir çok yerinde tüm bunlar olmuyormuş gibi mi yaşamalıyız? Ve ötesinde ok bize çevrildiğinde bile diğer yanağımızı mı çevirmeliyiz? Öyle ya bizim küçük dünyalarımız da bu zihniyette insanlarla dolu. Fırsat verildiğinde bahsi geçenlerden pek de farklı davranmayacak binlercesiyle. Onlara da boyun eğmiyor muyuz bir şekilde, eğmeyenler oyun dışına atılmıyor mu? Bir çeşit toplumsal tecrite mahkum edilmiyor mu?

Filme dair

Uli Edel’in neredeyse belgesel formunda çektiği ve ironik bir şekilde geçtiğimiz yıl eleştirdiği Amerika’nın Oscar ödüllerine Yabancı Dilde En İyi Film dalında aday olan filmi Der Baader-Meinhgof Komplex 1960’ların sonundan 1998'de kendi kendilerini feshettiklerini açıklayana kadar faaliyet gösteren RAF’ın (Rote Armee Fraktion) oluşumunu, en büyük eylemlere imza attıkları dönemi anlatıyor. R.A.F’ın temelleri, 1967’de İran Şah’ının Almanya ziyaretinde atılır. Bu ziyareti ve Şah’ı protesto etmeye yönelik gösteriler esnasında Benno Ohnesorg adlı öğrenci Batı Alman polisinin açtığı ateş sonucu ölür. Amerika’nın o dönemde Vietnam’da yaptıklarına büyük tepki duyan ve zaten devletin polis devleti olma yolundaki ilerleyişinden de rahatsız olan bir grup bu ölümün ardından harekete geçer ve örgütün önemli isimleri Andreas Baader ve Gudrun Ensslin’in de içinde bulunduğu dört kişi bir alışveriş merkezinde bombalı eylem yapar. Ardından hapse giren eylemciler kendilerini destekleyen gazeteci Ulrike Meinhof’un kaleminden çıkan yazılarla kendilerini ifade etmeye çalışırlar. Eylemleri aslında Amerika’nın Vietnam’dan çıkmasını sağlayacak derecede, dünya çapında büyük yankı uyandırmak amacı taşısa da olayların akışı onları kaçak hayatı yaşamaya ve daha büyük eylemler gerçekleştirmeye iter. Zaman içinde örgütün önemli isimleri birer birer yakalanıp tecrit hücrelerine konulunca ve içlerinden biri ölüm orucu sonucu hayatını kaybedince örgütün ikinci, üçüncü nesil üyelerinin eylemleri de sertleşir. Baader ve Ensslin’in de birebir planlamadığı, müdahale edemediği bir dizi kanlı eylem yürütülür. Ne var ki bu eylemlerin genel başarısı her ne kadar tartışılabilse de hapisteki arkadaşlarını kurtarmaya yetmediği kesindir. Tecrit altındaki örgüt üyelerinin ölümlerine intihar süsü verilse de ölüm şekilleri ve sonradan yapılan incelemelere göre –her ne kadar filmde dahi intihar olduğu bir üyenin ağzıyla söylense de- suikast ihtimali oldukça yüksektir. Kaldı ki, henüz sona gelmeden önce Ensslin zaten avukatına öldürüleceklerini işaret eden bir not bırakmıştır: “Eğer geriye hiç mektup bırakmadan ölürsem, bilin ki suikaste uğramışımdır” Örgütün ikinci nesil temsilcilerinden Christian Klar’ın hapse girdikten 26 yıl sonra, geçtiğimiz sene “iyi hal” nedeniyle salıverildiğini de film dışı bir not olarak ekleyelim.

Filmin örgütü nasıl ve ne kadar gerçekçi anlattığıysa tartışmalı. Kimilerince oldukça başarılı bulunan film, kimilerine göre fraksiyon üyelerini olabildiğince açık ve gerçek kişiliklerine sadık kalarak anlatmıyor, hatta çarpıtılmış karakter betimlemeleriyle Baader-Meinhof mitosunu yıkma amacı güttüğü bile söyleniyor. İşin aslı filmin nerede durduğunu pek açık etmediği bir gerçek. Tarafsız denilebilecek orta noktada durma anlamında bir “yer”sizlik değil bu. Belki uzun yıllara yayılan, kökeni dönemin siyasi olaylarının etraflıca bilinmesine dayanan bir konuyu kısıtlı sürede anlatma girişimi ve bu esnada neyin önemli olduğu, neyin olmadığının netlikle belirlenememiş olması veya tüm bunların ötesinde kafası karışık bir ekibin elinden çıkmış olması ihtimali söz konusu olabilir. Bu noktada örgüte ve faaliyetlerine uzak izleyici açısından en azından merak uyandırmayı, girizgah yapmayı ve incelemeyi sağlama işlevi gördüğü söylenebilir.

“the answer is blowing in the wind”*

How many times must a man look up Kaç kez yukarı bakmalı ki bir insan
Before he can see the sky? Gökyüzünü görebilsin?
Yes, n how many ears must one man have Kaç kulağı olmalı ki insanın
Before he can hear people cry? Ağlayan insanları duyabilsin?
Yes, n how many deaths will it take till he knows Evet, daha ne kadar insan ölmeli ki
That too many people have died? Bu kadarı da fazla densin?
The answer, my friend, is blowin in the wind, Cevabı dostum, esen yelde
The answer is blowin in the wind. Cevabı, esen yelde…

Bu sorular insanlık var olduğundan beri rüzgarla birlikte uçup gidiyor ve muhtemelen asla cevaplanamayacak ve biz sadece sorduğumuzla kalacağız. Cevaplara ulaşmak her ne kadar çok zor olmasa da, birileri ulaşılmasını istemediği için, cevapların bulunmasıyla birilerinin çıkarı zarar göreceği için. Ve biz gözlerimizi kapatıp, kulaklarımızı tıkayıp, dudaklarımızı mühürleyeceğiz ki onurlu ölmeyi hak edebilelim…

*Bob Dylan

Gece ya da gündüz, her an olan bir şey

2009-05-26T21:35:00.004+03:00

Gördüklerimi siz de görseniz bir dakika dayanamazdınız. Hepsi bir olup dört duvarımın arkasına geçiyorlar, sonra da gülüşerek ittirmece oynuyorlar. Ben küçücük kalıyorum, ellerimi uzatıp duvarları tutuyorum ama sadece iki elim olduğundan yetmiyor durdurmaya. Hem ben tek kişiyim, onlar yüzlerce, binlerce, sayılarını bile bilmiyorum. Böyle anlarda bazen düşünmeye başlıyorum, bir türlü anlam veremiyorum neden birinin bile çıkıp da beni savunmadığına, bir kişi olsun yanımda durmadığına. Onlar benim katil olduğumu düşünüyorlar, bence hepsi benden daha katil. Ben yanlışlıkla yaptım, onlarsa gözlerinin önünde olup bitene üç maymunu oynayarak, hatta göz yummak bir yana dursun olan biteni destekleyerek benden daha masum mu oluyorlar? Hem zaten yeni değil ki gelişleri. Onların yüzünden kaç gece uykusuz kaldım ben. Önceden de, hep gelirlerdi, bu aptal oyunu oynayarak eğlenip giderlerdi. Benim ne düşündüğüm hiç umurlarında olmadı. Ben de onların ne düşündüğünü umursamazdım zaten. O yüzden hiç anlaşamadık zaten, oyunun dışında kalan da ben oldum ama. Bunu da önemsemiyorum, tek istediğim artık bu gereksiz ziyaretlerin bir son bulması. Sonra yine gürültü olacak, onları duyacaklar, sonra da gürültüyü benim yaptığımı zannedip benden çıkaracaklar acısını. Burada elektrikle işkence yapıyorlar. Bazen de iğneyle. Uyandığında öyle yorgun oluyorsun ki dünya yansa umurunda olmaz. Ama ne oluyor işte, bir an, bir süre, ne kadar sürüyor bilemiyorum ama sonra yine geliyorlar. Bunu buradakilere anlatamazsın, bazen onların da bu hain plana ortak olduğunu düşünüyorum. Muhtemelen maske takıp geldiklerinden tanıyamıyorum ama içlerinden bazıları buradakiler, eminim. Sahtekarlar, kimi kandırdığınızı sanıyorsunuz? Biliyorum ama söyleyemiyorum işte. Söylesem de inanacak kimse yok ki! Bir iki defa söylemeye çalıştım da başıma gelenler pişmiş tavuğun başına gelmedi. Kollarımdan, bacaklarımdan zorla bağlayıp yatağa yatırdılar, sonrası malum işte, bastılar elektriği. Bayağı direndim ama işte yetmedi. Tüm dünyaya karşı bir kişi. Ne kadar dayanabilirsin ki? Böcekleri elleriyle tutup gülüyorlar bana, parmaklarının arasında çatır çatır ezip üzerime salıyorlar. Canı yanan zavallı böcekler tüm hırslarını benden alıyor sonra. İşte yine geliyorlar. Kaçmam lazım, daha fazla yazamayacağım.

aşk üzerine kısa bir film

2009-05-12T20:54:00.004+03:00

“seni uzaktan sevmek…”

‘Biz var ya, biz sevemeyiz küçüğüm. Aşk, yanılsamaların en tensel olanıdır. Dinle: Sevmek sahip olmaktır. Peki, sevdiğimiz zaman neye sahip oluruz? Bir bedene mi? Bedene sahip olmak için maddesini kendimize mal etmemiz, onu yememiz, içimize sindirmemiz gerekir… Olmayacak şey ama, tut ki oldu, bu bile geçicidir, çünkü bedenimiz de devinir, dönüşür, hem biz kendi bedenimize değil, sadece onun verdiği duyguya sahibizdir ve ayrıca sevdiğimiz o bedeni bir kere ele geçirdik mi o bizzat biz olur, bir başkası olmaktan çıkar ve öteki varlığın yok olmasıyla aşk da biter.’ *

Bu yüzden aşk öldürmektir, bu yüzden belki de gerçekten aşkların en güzeli uzaktan sevmektir… Dokunmak değil de dokunmayı hayal etmek hatta belki onu bile beklememek. Varlığının farkında bile olmayan bir insanla yaşamak, akşamlarını ama tüm akşamlarını ona göre ayarlamak, her akşam bundan heyecan duymak ve fazlasını istememek. Sahip olduğu-olmadığı tüm özelliklerin ötesinde, hepsinin uzağında ona o kadar yakın ve tamamen uzak olmak.

İşin aslı Kieslowski’nin, Dekalog serisinden Aşk Üzerine Kısa Bir Film’in Tomek’i için Magda bile isteye seçilmiş bir arzu nesnesi bile değil. Hayattaki yegane arkadaşının giderken adeta miras bıraktığı bir röntgen unsuru yalnızca; kendi aralarındaki şifreyle B.K.H.V. Ancak işler Tomek’te arkadaşında olduğu gibi sırf izlemek ve arzulamakla sınırlı kalmıyor, bir sonraki adımda aşka dönüşüyor, sonrasında bir çeşit saplantı haline geliyor. Tomek her gün ve her gece aynı şeyleri yapıyor, her akşam tam sekiz buçuğa, Magda’nın eve geliş saatine kurulu çalar saati çaldığında, dürbünden teleskopa evrilen röntgen aracının başına geçip O’nu izlemeye başlıyor. İlk zamanlar başka adamlarla birlikteliğini izlerken arzu, aşka dönüştüğünde böyle anlarda teleskopunun üzerine atıverdiği örtüyle yalnızca onu değil kendisini de saklıyor aslında. Üzerine örttüğü örtüleri farkında olmadan açmaya çalışıp kendini arayan bilinci Magda ile –biraz öteye gidersek- bir köle-efendi ilişkisine götürüyor O’nu. Karşı tarafa fayda sağlamak, belki de bir şekilde hizmet etmek adına sabahın erken saatlerinde kalkıp siteye süt dağıtmaya başlıyor. Sebep O’nu görmek, iletişim kurmaktan öte kendi arzusunu doyurmak.

Arzu mu, istek mi?

Bu noktada akıllara gelen Lacan bakışıyla istek ile arzu arasındaki ayrım Tomek ve karşı tarafa duyduğu aşk-saplantı ilişkisine çok da uzak değil. Bedenin gereksinimlerinden kaynaklanan istek kendine özgü bir biyolojik öğe taşıyor; Tomek, Magda ile tanıştıktan sonra beraber geçirdikleri ilk gece O’na ilk zamanlar bedenen duyduğu arzuyu itiraf ediyor. Ancak tamamen fizyolojik olan bu durum zamanla değişen hissiyatla isteğe dönüşüyor. Bu hissiyatın ne sebeple değiştiği, nasıl olup da bir yabancıya aşık olunduğu ise hem bir muamma hem de çok aşikar. Belki kişi değil, saf saplantı saplantısı, belki de sadece boşluk doldurma çabası ya da devam eden satırlarda bahsi geçeceği üzere içe yapılan yolculukta tek başınalığın kifayetsizliği. Öyle ya da böyle Tomek’in zamanla evrilen isteği Magda’ya daha yakından bakabilmeye ama yalnızca bakabilmeye veya doyurulamayacak olan fizyolojik arzudan bilinçsizce uzak durarak arzuyu bir şekilde kendi içinde beslemeye ve hatta bu yolla kendi bilincini beslemeye yol alıyor. Bu yüzden Tomek’in küçük oyunları; Magda’nın posta kutusuna, çalıştığı postaneye gelmesi, O’ndan -hiçbir anlamı olmasa da- talepte bulunmasını, bir şekilde iletişim kurmayı istediği için sahte bildirimler bırakması. Küçük oyununda başarılı da oluyor, bu yolla Magda ile tanışıp aşkını itiraf ediyor. Ancak tecrübesiz ve arayıştaki bilinç eyleme geçtiğinde hazırlıksız yakalanıyor ve bir taraftan yakın durmaya çalışırken diğer taraftan kaçak oynuyor. Dolayısıyla o çok istenen kadın kendisiyle ilgili bedensel arzularını sorguladığında beklenmedik bir şekilde istenmediği yanıtını alıyor. Beden istenmiyor belki ama ötesinde istenenin ne olduğu da bilinmiyor bir taraftan. Bu da bizi yine asıl mevzuya; başkası/başkaları aracılığıyla kişinin kendini aramasına götürüyor.

“İstek, istek olarak kalabilmek için doyumdan olabildiğince uzak tutulur”

Oysa bir yabancıyı izlemenin, izleyen erkek, izlenen kadınsa yaygın kanıyla cinsel amaçlı olduğu düşünülür. Magda da farklı yaklaşmıyor bu duruma ve Tomek’in kendisine duyduğu ilginin bedenine yönelik olduğunu düşünüyor, bunu tavırlarıyla O’na da ima ediyor. Hatta Tomek’in kendisine verdiği küçük, masum bir hediyeyi “ben kötüyüm, verme onu bana” diyerek almak istemiyor. Ama o gece yapmaya çalıştığı şey hiç beklemediği bir şekilde karşılık buluyor, çünkü Tomek yalnızca seviyor (ya da sevdiğini düşünüyor) ve ötesini istemiyor aslında. İşin aslı kendisi çok farkında olmasa da tam da büyünün bozulacağı noktada durmayı tercih ediyor bir bakıma. Karşılıksız aşk sendromunun, hele de söz konusu aşkın hedefi olan taraf pek de tanınmıyorsa en önemli sebebi kendini tanıma isteği olmalı. Siyah beyaz hayatına katılmaya isteksiz olduğu söylenemeyecek bu özel kadına karşı duruşuyla Tomek’in köleliği son buluyor, dolayısıyla O artık ürettiği ilişkinin sahibi oluyor ve o noktada duruyor. Tomek tüm bunları bilinçli şekilde yapmasa da dahil olduğu yaş grubu ve kişisel geçmişi düşünülünce “yetişkin” dünyasında henüz emekleme aşamasındaki bu genç adamın, kendini tanıma yolunda araç olarak tamamen yabancı ama “karşı” yabancı cinsi seçmesi şaşırtıcı değil. Bu bakışla, o gecenin öncesinde kadından sadece buluşma sözü alan Tomek’i, süt arabasını bir çocuğun yeni oyuncağıyla parkta koşturması gibi kullanırken gören izleyicinin, ilk gecenin utancıyla bu defa O’nu hayattan vazgeçerken görmesi durumunu abartılı bulmaması da garipsenemez herhalde. Neticede Tomek için çok farklı şeyler ifade eden o duygular, sahipleri tarafından belki de bir anlamda kirletiliyor, bilemediniz ciddiye alınmıyor ya da Tomek’in bulunduğu noktadan çok farklı noktalara alınıp taşınıyor. Aşk, O’nu ölüme götürüyor, çünkü aşk başkalarınca O’nun için olduğundan çok başka şeyler ifade ediyor ya da belki o güne kadar O öyle olduğunu zannediyor ve öbür taraftan bakmayı kaldıramayarak yokluğu seçiyor. Belki de aslında en doğrusu o noktada artık Tomek’in Magda’sı ölüyor, diğer Magda sert gerçekliğiyle O’nun canını yakıyor.

Asıl mahrem; ağlamak

Bu garip ilişkinin bir de diğer ayağı var; Magda. Filmin son bölümlerine kadar adı olmayan bu kadın Tomek’le karşılaşana kadar sevilmek ya da sevmekle çok da ilgilenmeyen bir portre çizerken kendisi uğruna ölümü göze alan birine rastlayınca afallıyor, hatta kısa bir süre öncesine kadar görüp de görmediği bu kişi olup bir şekilde ötekileşiyor. Tomek intihar girişiminin ardından hasta yatağında uyurken O, delikanlının gece rutini olan sandalyeye oturup bir zamanlar izlendiği röntgen aracının başına geçerek O’nun gözüyle kendini ve hatta ağladığı zaman kendisine uzandığını görmediği bu yabancının elini görmeye başlıyor. O anki umutsuzluğuna, mutsuzluğuna ilacın aslında ne kadar yakınında olduğunu veya olabileceğini fark ediyor ya da en azından böyle olduğuna inanmak istiyor. Temelde insanın yalnızlığı, kalabalık içinde olsa bile yalnızlığı, yalnız uyumasa bile yalnız olduğu gerçeği de böylelikle dışa vuruluyor. O da, bu garip delikanlı vasıtasıyla ötekini görüyor ve bir örtü de O’nun üzerinden kalkıyor.

Tomek kendisini izlediğini O’na ilk söylediğinde O’nu durduran, gerisini dinlettiren cümle de ağladığının izlendiğine yönelik cümle oluyor zaten. Cinselliğinin izlenmesinden rahatsız olmayan kadın daha da mahrem olarak gördüğü zayıflığının bir yabancı tarafından bilindiği gerçeğini kaldıramıyor. Çünkü böylelikle maske düşüyor, savunma kalkanları iniyor. Yine de Tomek’e yaklaşımı çok sert olmuyor, genç bir erkeğe aşkın fiziksel olduğunu dikte etmeye çalışarak ilişkileri anlatma çabasına girişiyor bir anlamda. Ama yukarıdaki satırlardan anlaşılacağı üzere bazı aşkların fiziksel olmadığını görmek O’nu da şaşırtıyor, “diğerleri”nden uzaklaştırıyor. Hatta göremediği süre içinde biraz daha zaman geçse, bir adım öteye gidilse Tomek’in saplantısının da O’na taşınacağını düşündürtüyor ki, bu da hepimizin aslında öyle ya da böyle çok da farklı olmadığımızı, önünde sonunda aynı noktalara gelme ihtimalimizin çok yüksek olduğunu işaret ediyor.

O noktadan sonra her ikisi için olaylar nasıl gelişir bilinmez ya da birkaç seçenek vardır zaten ve hepsinin sonu öyle ya da böyle aynıdır. İnsan, kadın ya da erkek, asla doymayacak, doyurulamayacaktır. Farkında olmasa da yaşamı –en azından daha sağlıklı- sürdürebilmek için kendisini her daim, herhangi bir konuda mutlak doyumdan uzak tutacaktır. Yine de her ne kadar öbür türlüsü çeşitli yollarla bıkmadan denense de Aşk Üzerine Kısa Bir Film vasıtasıyla bir kez daha, aşk söz konusuysa; tek başına, dokunmaksızın da yaşanabileceği, hatta belki böylesinin iki taraftan en azından biri için daha hayırlı olacağı düşüncesi düşüyor ister istemez insanın aklına.

*Fernando Pessoa-Huzursuzluğun Kitabı

bilinç işte akıyor

2009-04-04T01:18:00.004+03:00

Her gün aynı şey. Şimdilerde aslında çok uzun zamandır herkesin dilinde aynı şey. Zaman çok hızlı akıyor, bazen ben dururdum, çevremdekiler benim duruşuma inat iki kat hızlı akıp giderdi. Ben izlerdim sadece, ne yorum yapar, ne ne olup bittiğini düşünürdüm. Başım dönerdi bazen. Bu kadar hız niye, merak ederdim. Koştuğun bir yer de yok ki! Hepsi etrafımda dönerdi, “ne dönüp duruyorsunuz lan sürü gibi” diye bağırırdım. Acaba gerçekten bağırır mıydım yoksa bağırdığımı mı hayal ederdim? O zamanlar bile ikisi arasındaki farkı ayırt edemezken, şimdi, üzerinden bu kadar zaman geçmişken nasıl hatırlayabilirim ki? Benim kafamdaki müziğe göre hareket ederdi onlar aslında ama bunu asla bilmediler, bilemeyecekler. Beni çok eğlendirirdi ama, orası kesin. Bazen öyle mutlu olurdum ki, neredeyse bir gün her şeyin çok güzel olacağına inanasım gelirdi, hatta belki inanırdım. Belki de olmuştur da ben kaçırmışımdır. Sonra ben susar, izlerken öyle çok şeye şahit oldum ki… Bazılarından çok korkardım, hırslı insanlardan mesela. Onlar en ufak fırsatta, dişlerine göre buldukları herhangi birini böcek gibi ezmeye çalışırlardı. Bir defa ezmek yetmez, bir de topuklarıyla bastırı bastırıverirlerdi posası çıkıncaya kadar. Ben böcek öldürmezdim. Bazen tuvalette falan karşılaştığımda zavallı bir karafatmayla mesela (neden zavallıysa, benim kadar zavallı mıydı?) o kaçar, ben kaçardım, o durur ben daha çok dururdum, sonunda dayanamayıp altıma işeyeceğimi bilsem kapıyı kapar çıkardım. Nasıl olsa bir sonraki gidişimde orada olmazdı, en azından ihtimal dahilindeydi. Ben birkaç defa, belki çok defalar, neyi kıstas alarak niceliği belirleyebileceğimi bilemiyorum, biraz çabaladım tutunmak için. Ama işte aslında ne yaptığımı çok da bilmeyerek yapıyordum bunu. Bu yüzden önceki cümleyi iptal ediyorum, silinebilir de tabii ama bilincim akıyor ve ben geri dönüp hatalarımı düzeltmek istemiyorum. Hatalarımı seviyorum çünkü, hatta belki en çok onları seviyorum, belki buna mecburum doğrularım olmadığından. Asla erken uyanmaya, günü diğerleriyle birlikte karşılamaya alışamadım, sabahları dairedeki arkadaşlar bazen alenen bazen kıs kıs dalga geçerdi benim algı kıtlığımla. Oysa ki bilmezlerdi ki ben çok başka yerlerdeyim, belki de aslında evet mutlaka hiçbir yerdeyim. Ben hepsinin içine girerdim, bu konuda da iddialıyım ki, en yakınlarından iyi bilirdim onları, hangisinin iktidarsız olduğunu, hangisinin hangisini kıskandığını, hangisinin aslında böyle biri olmak istemese de değiştirmeye gücü olmadığını. Bazen hakkımda ne düşündüklerini merak ederdim ama çok da umursamaz, “neyse ne” deyip geçerdim. Bazen canım isterse bir anda açık ederdim kendimi, anlayan anlardı, ben anlayanları bilirdim. Ben çok sevdiğim insanlara bile yakın duramadım, belki de bu yüzden, ilk defa birine sevildiğini, en azından buna aday olduğunu hissettirmeye çalıştım ama bunu da elime yüzüme bulaştırdım. Şimdi kimbilir nerelerde olan anneme sarılabilmeyi isterdim ama muhtemelen yanımda olsa bunu yapmazdım. Çünkü (bu kelimeyi de sevmiyorum, her şeyin bir açıklaması olması gerektiğini düşündürüyor bana) insanların bir şeyleri bilmek için duyması gerektiğine inanmaları sinirimi bozuyor ve gereksiz geliyor bana. Ben “seni seviyorum”u duymayı hiç önemsemedim, buna rağmen sevildim, biliyorum. Söylemeyen bir sürüsünün de beni sevdiğini biliyordum, biliyorum. Çok küçük yaşlardan kalma hatıralarım var, askerler geçip dururken evimizin önündeki ana caddeden, adamın biri annemin şeffaf bir kutuya koyduğu o çok sevdiğim badem krakerimden bir tane aldığında yanındaki iki kızın onun pervasızlığına! güldüğünü hatırlıyorum mesela. O da aklınca adam olmuştu işte. Bu olduğunda ben üç dört yaşlarındaydım. Hafıza ne garip şey, dünü unuturken, geçmişten bazı anların bu kadar canlı kalabilmesi. Çocukluğum o caddedeki kavgaları, kanları, bıçakları, polisi, askeri izleyerek geçti. Başka şeyler de vardı tabii ama hepsini anlatmaya kalksam… Yine yarım kaldım.

köprüüstü aşıkları

2009-03-18T00:07:00.004+02:00

“BOŞLARI ATIN, ŞİŞELERİ VE VÜCUTLARI”

Dünyanın neresinde olursanız olun, atılacak boşlar, vardır; şişeler ve vücutlar... Köprüüstü Aşıkları’nın popülasyonunu, çoğunluğun dışında kaldıkları, onlardan farklı yaşadıkları için, “atılası” şeklinde nitelendirilenlerin oluşturduğu, bu filmin onları anlattığı, ilk birkaç dakikada, yine atılasılardan biri tarafından ironiyle söyleniyor seyirciye. Sıcak bir “yuva”ya, kendilerini ısıtacak bir çift ele sahip olmayanlar, şehrin nispeten korunaklı köşelerini kendilerine mekan edinip hayatın ne kadar dışında görünseler de, içinde olduğunu sananlardan belki daha çok yaşarlar, kaybedecek bir şeyi olmadığını düşünen insan daha cesur karşı durur, risk almanın ölümcül olabilecek zevkini daha kolay yüklenir, acı pik yaptığında çizginin öteki tarafına geçip başkalarının göremediklerini görür, onların hissedemediklerini deneyimler. Yine de bu tartışılabilir belki ama şehri daha çok yaşadıkları tartışma götürmez herhalde. Her şey onların gözünün önünde olup biter. El ayak çekildiğinde cafcafı sönen sokakların gerçek sahipleri olarak onlar yaşarlar geceyi. Bazen çok ağırlaştığında hayat, Alex (Denis Lavant) gibi alınlarını, üzerinden bastığı yeri bilmeyen, ifade ettiklerini düşünmeyenlere inat sokaklara sürterler. Belki bazıları savunma kalkanları her daim açık olan genelin aksine, belki yine onlara inat, ölüme en yakın uçta durur, kaybedecek bir şeylerinin olmamasından öte zaten hayatın kaybedecek şeyleri düşünecek kadar uzun ve ciddiye alınacak bir şey olmadığını ifade etmek üzere tehlikeye atarlar gelecek yıllarını. Alex, film boyunca aksamasına sebep olacak kazayı işte böyle bir gecede yaşar. Gözlerini kaybetmek üzere olan ressam Michelle’le, farkında olmadan tanışması da böyle olur. Michelle (Juliette Binoche) varlıklı ailesini terk edip sokaklarda yaşamaya başlamıştır. Ne gariptir ki, buna da sebep aşktır. Hemen oracıkta bilinçsiz yerde yatan Alex’in portresini çiziverir. Öldüğünü sandığı bu adamı, ertesi gün yatağını çaldığı, Fransız Devrimi'nin 200. yıl kutlamaları için restore edilmeye başlanan Paris'in en eski köprüsü Pont Neuf’te tekrar gördüğünde, yeniden, belki çok daha şiddetli bir aşk yaşayacağını henüz bilmiyordur. Amiyane tabirle “her topalın bir kör alıcısı vardır” misali aslında adı çok da konulmamış, bir taraf için saplantı, diğeri için daha çok bir çeşit sığınış olan bir aşk başlar ikili arasında. Köprünün üçüncü sakini Hans, Alex’in tehlikeli bir şekilde aşık olduğu bu kadının köprüde kalıcı olmasını istemez ama ok çoktan gelip Alex’e saplanmıştır.

“Aşk yatak odasında olur, rüzgarlı sokaklarda değil”

Alex’in, Michelle’e olan ani ve şiddetli aşkını bu cümleyle çürütmeye çalışır kendini Seine nehrinin sularına bırakıp, filmden ani bir şekilde giden Hans. Ama Alex için rüzgarlı sokaklar, en sıcak yatak odasından daha uygundur aşka. Ondandır, metroda Michelle için verilen kayıp ilanlarını yakması, bu uğurda ilanları yapıştıran adamın canına kastetmesi, O karşısında yanarken sadece donuk gözlerle izlemesi. Aşk bencildir oysa ki, bunda da şaşılacak bir şey yoktur. Michelle değil midir, “artık küçük şeyleri göremiyorum, hafif bir şekilde gülümsersen bunu göremem, kocaman gülmen gerekir” diyen? İşte Alex için bu yeterlidir, Michelle’in gördüğü son gülümsemenin kendisine ait olmasını ister sadece. “İnsan sevdiğini öldürür” derler hem. Kaç kişi, “uzakta olsun, mutlu olsun” der ya da buna gerçekten inanır? İlla ki ne olursa olsun sevdiklerimiz yanımızda olsun isteriz. Alex’i uyutan ilaçları, sokakların gündüz sahiplerinin içkilerine katıp cüzdanlarındaki paraları alarak zengin oldukları zaman Michelle başka yerleri görmek istediğinde, Alex’in O’nun görmemesinden istifade ederek o paraların nehrin sularına gömülmesini sağlaması da bu yüzdendir. Nedir ki, Alex’in tüm çabaları boşa gider, Michelle duymuştur görebileceğini, hem de bunu kendisinden saklayan Alex’e sarılırken. Duvara yazdığı “beni unut” notuyla bir sabah ansızın ortadan kaybolup ışığa koşarken Alex yine karanlığa gömülür. Yapacak fazla bir şey yoktur, şehrin diğer sakinleri devrimi havai fişeklerle kutlarken, onların köprülerinde dans edip diğer kurşunlarını havaya sıktıkları silahla, o geceden kalma tek bir kurşunla “kimse bana unutmayı öğretemez” diyerek eline nişan alıp tek parmağını kaybeder. Yine diğerlerinin bir adım önündedir, onlar bir şeyleri unutmamak için parmaklarına ip bağlarken O sevgilinin gidişiyle eksilen parçasını bu şekilde işaretlemiştir bedenine. Kaldı ki silah da Michelle’dir aslında, hem sebep, hem sonuç, hem de araçtır Michelle bu anlamda. Aşk bencildir, öyle ki istediğimiz zaman sever, isteğimiz zaman unuturuz. Reddedilenlerin, terk edilenlerin arzu nesnesine yöneltilen şiddetini üçüncü sayfa haberlerinden iyi bilmiyor muyuz? Yönetmen Leos Carax’ın Alex’i de yaşam tarzıyla, tavrıyla, duruşuyla üçüncü sayfa haberlerinin manşetlerinde yer alan kahramanlardan biri olarak değerlendirilebilir. Alex’in hayatını minimum düzeyde olsa da devam ettirmesini sağlayan mesleği de bu bakışa uygundur. Alev üfleyen bir sirk cambazıdır Alex. Her ne kadar öfkenin bu filmde çok da var olmadığı söylenebilecek olsa da, Alex belki de hayat denen kısır döngüye tepkisini böyle dile getirir. Sirklerde “diğerlerini” memnun etmek üzere ip üzerinde yürüyüp hayatlarını tehlikeye atanların, yaşamı devam ettirmeye yönelik içgüdüye başkaldırışları Alex’te vücut bulur. Bu kadar gözü kara yaşayan Alex aslında sevgilisine karşı bir o kadar naiftir diğer taraftan. Michelle, yanında yatıp ona sarılarak Alex’e uyumayı öğrettiğine inanırken, Alex onu üzmemek adına, sevgilisi uyuduktan sonra ilaçları almaya devam eder, ilk zamanlar hiç tanımadığı bu yabancının yerinde yatmasına izin verir. Öte yandan saplantılı bir aşk yaşayan Alex gibi görünse de Michelle’in de Alex’e yönelik olmasa da böyle bir hikayesi vardır. Yaşadığı hayal kırıklığının ardından evini terk eder etmesine ama buna sebep olan adamı unuttuğunu ya da naif bir şekilde unutmaya çalıştığını söylemek pek de doğru olmaz. Aslında O da Alex gibi aşk ve saplantı arasındaki ince çizginin neresinde olduğunu tam da belirleyemeyen, sınırı çizemeyenlerdendir bu anlamda.

“Biri seni sever, sen gök beyaz dersin, O ise ama bulutlar siyah der, o zaman aşık olduğunu bilirsin” Michelle’in günlüğüne yazdığı, Alex’in de O’ndan habersiz okuduğu, bir gün yeri geldiğinde Michelle “bugün gök beyaz” deyince, “ama bulutlar siyah” diyerek tamamladığı bu cümle ister istemez Yin Yang ilkesini getirir akla. Aşkta var olan denge-dengesizlik ilişkisi, zıtlıkların birbirini tamamlaması… Michelle ile Alex de normal şartlarda belki de birbirlerinin varlığından habersiz olarak yaşayacak, bir araya gelmeleri fiziksel şartlar bakımından zor olan iki insan. Ancak üzerinden gelip geçilen mimari bir yapı gibi görünen ama aynı zamanda mesafeleri kapatan, uzağı yakınlaştıran bir simge olan “köprü” olgusu bu iki zıt hayatı da bir araya getirip bir daha da ayrılmayacakları bir ilişkiye sürükler. Çoğu zaman Michelle o köprünün uzak yakalarına baksa da Alex hep onu izler, gitmesine izin vermez. Hayattan vazgeçmeyi göze alabildiği halde sahip olacak herhangi bir şey bulduğunda ondan vazgeçemez. Belki bir umut, olabildiğince mutlu, biraz daha “yaşamak” ister, ama öylesine nefes alıp vererek değil, hissederek.

Bu duygular onları kendi içlerinde ne kadar büyütse, güçlendirse de koca dünyada ne kadar küçük oldukları boşalmış şarap şişelerinin yanında küçücük kalıp sızdıkları sahnede simgesel bir şekilde izleyiciye yansıtılır. Bol şarap, yok oluşun içinde küçücük varlıklar… Dünya büyük ama biz küçüğüz. Hepimiz kendimiz için ne kadar özel olsak da koca dünyanın umurunda değiliz.

Michelle’e ışık Rembrandt’ın tablosunda mı?

Michelle gözleri kör olmadan önce Rembrandt’ın 1660 tarihli bir oto portresini görmek ister. Ne tezattır ki, Rembrandt ışığın ve gölgenin üstadı olarak bilinir. Michelle karanlık müzede mum ışığıyla tabloyu incelerken detayları gerçekten ne kadar görmüştür bilinmez ama gerçekte de karanlık hayatını küçük ışıklarla aydınlatmaya çalıştığı kesin gibidir. Fizyolojisinin O’na oynadığı oyunla görsel algısını dış dünyaya tamamen kapatmaya hazırlanırken, karanlığa gömüldükten sonra ne kadar hatırlayıp canlı tutabileceğini bilemesek de, imgeleminde kalan son birkaç şeyden birinin Rembrandt’ın ışık ve gölge oyunları olmasının manidar olduğunu düşünmemiz garip kaçmaz. Müzeye illegal yollarla girmesini sağlayan Hans’la yakınlaşmasının Alex’in –her ne kadar bu yakınlaşmadan haberdar olmasa da- ışığını söndürmesi, Hans’ın aniden gidişini hazırlaması bağlamında Michelle’in Rembrandt’ta gördüğü ışığın tabloda sıkışıp kaldığını, ne O’nu ne diğerlerini aydınlatmadığını düşünmek de ayrıca yanlış olmaz herhalde.

"Rüyalarında gördüğün insanları, uyandığında aramalısın. Hayatı daha kolay yapar"

Michelle terk edişinden bir kaç yıl sonra Alex’i görmeye bir rüyası sonunda karar verir. Alex O’nun uğruna hapiste, Michelle’se artık görmektedir. Alex hapisten çıktığında aşklarına mekan olan o köprüde tekrar buluşmaya karar verirler. Bir şişe şarapla, Michelle onun resmini bu defa tamamen görerek çizecektir. Ve yönetmen Carax’ın filmin çekimlerini yapmak üzere özel izin aldığı, çekimler uzayınca da Montpellier gölünün kıyısına birebir ölçülerde bir dekorunu hazırladığı, o dönemde gerçekten de restorasyonda olan Paris’teki orijinal Pont-Neuf köprüsünün kullanıma açılmış halinde tekrar buluşup, bir zamanlar yatakları olan köşede otururlar. İkisi de kaldıkları yerdedir aslında, Michelle yine gitmek ister ama Alex bu defa izin vermez. Bir zamanlar belki de sevgilisini başka yerlerde, başka insanlarla paylaşmayı istemediğinden paralarını attığı göle bu defa onunla beraber atlar. Alex’in yine kendi hayatından ama bu defa ek olarak Michelle’den başka kaybedecek bir şeyi yoktur. Dibe vurduklarında yaşanan bir çeşit arınma, yaşamla ölüm arasındaki incecik çizginin tam ortasında var olmayı ama ille de birlikte var olmayı seçme hali onları bir zamanlar Michelle’in havai fişekler altında illegal bir şekilde su kayağı yaptığı gölün yüzeyine çıkarıp bir gemiyle uzaklara, neresi olduğunun çok da önemi olmayan yerlere yol aldırır.

Alex’e dair

Fransız Yeni Dalga akımının son kuşak temsilcilerinden Leos Carax’ın Alex karakteri üzerine kurulu üçlemesinin son filmi 1991 yapımı Köprüüstü Aşıkları. İlk film yönetmenin henüz 24 yaşındayken çektiği Boys Meet Girl, ikinci filmse 1986 yapımı Mauvais Sang’dı. Yönetmen ve tabii beraberinde bahsi geçen her üç filmde Alex’e can veren vazgeçilmezi Denis Lavant son olarak İf İstanbul programında da yer alan Tokyo adlı filmle beyazperdeye tekrar konuk oldu.

2009-03-15T16:19:00.003+02:00

bir insanı gerçekten tanımak için ona para ya da mevki vermek lazım galiba. atıp tutmaların ne kadar havada kaldığını görmek pek hoş olmasa da kimden uzak duracağını, durman gerektiğini bilebilmek adına. kendini saklayan ya da hatta kim olduğunu bilmeden yaşayanlardan uzak durmalı. olduğunu iddia ettiğin kişi gibi yaşamayı beceremiyorsan hiç kimse olabilirsin. ille de bir sıfatın, ait olduğun bir yer mi olmalı ki? "ben hırsızım ve bunu yapmaya devam edeceğim" diyen biri mesela, kanımca çalıp çırpıp bunu inkar edenden, bahaneler yaratandan daha saygı duyulasıdır.

PANDORA'NIN KUTUSU

2009-02-27T00:43:00.001+02:00

İÇİNDEKİLER:

Aynı anneden doğduk, aynı evde büyüdük. “Anneler çocuklarını ayırmaz” derler ama bazen ayrıldığımızı düşünürdük. Sonra bir gün geldi, gerçekten ayrıldık. Buna sebep ne annemiz, ne evimizdi. Biz kısaca “hayat” diyorduk ama sebep o muydu, bunu da çok düşünmüyorduk. Gerçek olan tek bir şey vardı; yine çemberin dışında kalmış, oyuna alınmamış çocuklardan olmuştuk.

Pandora’nın Kutusu’nun barışamayan üç kardeşi diğer Yeşim Ustaoğlu karakterlerine benzer şekilde çemberin dışında kalanlar kesiminden. Her ne kadar Nesrin ve Güzin dışardan bakıldığında çapın içinde gibi görünseler de “mış gibi” yaptıklarını hem kendileri hem de hikayelerine ortak olan izleyici biliyor. Hatta kötü (?) bir mahallede, izbe (?) bir evde yaşayan Mehmet’in en azından ne olduğunun ya da olmayacağının bilincinde olması açısından kardeşlerinden daha iyi durumda olduğunu düşünmek çok da yanlış olmaz. İşin aslı her ne kadar farklı dünyaların insanlarıymış gibi görünseler de aslında aynı dünyada, kendilerini farklı şekilde ifade etmeye çalışan ama bir şekilde ve belki de mecburen aynı noktada buluşan karakterlerden bahsediyoruz. Sadece algılayışları farklı ama bu da onları ayırmaya yetiyor. Kardeşleri zorunlu bir, bir aradalığa mecbur bırakan Alzheimer hastası anne ise filmin belki de en manidar sahnelerinden birine imzasını atıp Nesrin’in o çok pahalı halısına işeyerek, halıyı değil de temsil ettiklerini kirletiyor ki, bu durum yönetmenin cümleleriyle de özetlenebilir aslında: “Burada bir kapitalizm eleştirisi var aslında. Tüketim toplumu olma hali, modernite, modern bir topluma geçme, fikri sancılar, geleneksel ve modern yapı arasındaki çatışmalar, iletişimsizlik, birinin diğeriyle, ötekiyle olan ilişkisi gibi meseleler var. Her şeyden önce bir orta sınıf eleştirisi var. Bu filmde esas tartışılan, eleştirel bir bakışla da ele alınan olgular bunlar. Tabii ki film meseleye insan temelinden baktığı için, orta sınıf mensubu bir aile içinden baktığı için günümüz toplumunu da masaya yatırmış oluyor.” 1980’lerin günümüz Türkiye’sine armağanı tüketim çılgınlığı, sahip olma arzusu, yetinememezlik, bu ve benzeri arzuların yoğunlaşmasıyla sürüklenilen iletişimsizlik. Özellikle büyük kentlerde istediğimiz her şeye kolaylıkla erişebiliyor, sahip olma bilincimiz geliştikçe daha fazlasını istiyoruz. Pahalı eşyamız, düzenli, temiz evlerimizde huzuru duvarlarımızı açık renklere boyayarak bulmaya çalışıyoruz. Sonra sanal dostluklar kuruyor, bilgisayarımızın başına heyecanla oturuyoruz. Sonuç olarak bırakın başkalarını kendimize bile yabancılaşıyor, dolayısıyla iletişim kurma yetimizi kaybediyoruz. Bu durum herkeste farklı şekillerde ortaya çıkabiliyor, kimi Nesrin gibi kocasına dokunamaz, oğluna sarılamaz oluyor, kimi Güzin gibi aslında olmadığını çok iyi bildiği bir ilişkiyi belki de sırf daha az yalnız hissetmek adına sürdürmeye çalışıyor, kimi de Mehmet gibi dışarıda olup biteni neredeyse tamamen boş verip teselliyi başka şeylerde arıyor. Bu noktada annenin hastalığının Alzheimer olması daha bir manidar oluyor. Klasik söylemle çağımızın hastalığı unutkanlık, aslında fizyolojik sebeplerden hatırlamayan annede değil yaşama, en azından onun maneviyata yönelik kısmına dair pek çok şeyi unutarak yaşayan çocuklarında ve onların kişiliğinde yansıyan günümüz insanında daha acınası şekilde yaşanıyor.

Filmin genel dışavurumundan biraz daha özele inersek kan bağını sorgulamaya kadar vardırabiliriz işi. Çoğu insana acımasız bir söylem gibi gelebilecek olsa da kardeşlik, akrabalık sadece kan bağıyla mümkün olmuyor. DNA’lar bağlasa da hayat ayırabiliyor insanları. Bir yerde mecburiyetler, böyle gelmiş, böyle giderler bir arada tutuyor sadece. Anne, birbirinden kopma noktasındaki üç kardeşi birleştiriyor gibi görünse de bunu o bile başaramıyor. Belki de babanın gidişiyle ya da gidişinin sonrasında annenin çocuklarına olan tavrı da bugün geldikleri noktada etkili oluyor ama O’nun kayboluşuyla, görece zor günlere maruz kalan kardeşler çoğu zaman insanların birbirine tahammül etme sınırlarını belirleyen olguya, yola çıkıyor ancak ne anneleriyle, ne birbirleriyle ne de kendileriyle barışamıyorlar. Köye varana kadar geçen süreçte hayatlarından hiç bahsetmiyor değiller belki ama bu bahsediş pek de keyifli olmuyor. Zor zamanların insanları bir araya getirdiği düşünülür, dolayısıyla bu da onların tekrar bir araya gelmeleri adına bir “umut” olarak değerlendirilebilir belki. Nedir ki, bu umut boşa çıkıyor ve ne yol ne de ortak dertler onları tam olarak yan yana koyamıyor. “Canım”lar, “nasılsın”lar lafta kalıyor, tahammülsüzlükler yüzeye çıkıyor ve zorunluluklar sona erdiğinde herkes kendi hayatına kaldığı yerden devam ediyor ya da zorunluluk sürecinde bile bunu yapmanın yollarını arıyor. “İşte, evet bütün hayat sistemli. Orta sınıf mensubu olarak hepsi köşeye sıkışmış olduklarının farkında değiller. Görüntüler de bir çeşit bürokrasiyi ve yalnızlığı yansıtıyor. Hiçbir şeyi dillendiremiyorlar, iletişimsizler ve etkileşimsizler. Kendi hayatlarında akıp gitmeyen şeylerin farkına varamayan insanlar. Hepsi kendi hayatlarının içinde sıkışmış insanlar. Öyle ya da böyle hayatlarında bir çözüm bulamıyorlar.” Yeşim Ustaoğlu’nun bu şekilde nitelediği o karakterler aslında bir taraftan itici portreler –özellikle Nesrin ve Güzin- çiziyorlar. Her ne kadar böyle bir dünyada yaşayan bizler de aynı dertlerden muzdarip olsak da karakterlerle empati kurmaya yönlendirilmiyoruz. Öte yandan bahsi geçen köşeye sıkışmışlığın görsel yansıması da karakterlerin yaşadığı mekanlarda, onların dış dünyaya açılan pencerelerinin kısır manzarasında -iki bina arası yol, vs- dillendiriliyor.

Filmin barındırdığı tüm ilişkiler göz önüne alındığında belki de en gerçeğini, birbirini en az tanıyan anneanneyle torun yaşıyor. Yaşamın çok farklı iki ucunda tutunmaya çalışan bu iki karakter birbirini çok da fazla sorgulamadan biri için kaçış, diğeri için sığınışı ifade eden doğaya dönüyor ki, burada seçilen mekan –doğal olarak- şehirdekinden çok farklı, hatta kabuğun dışına çıkmak adına önünde oturulması gereken bir pencereye bile ihtiyaç yok, çünkü alabildiğine boşluk, ötesi açıklık sözkonusu. “Daha doğal olana, dokunulabilinene gidiyorlar. Kurulu düzenin ve duvarların arasında çok fazla şey kaybediyoruz hayatta biz. Onlar da vahşi olana, doğal olana, sahici olana gidiyorlar. Ait oldukları yere varıyorlar.” Nesrin’in ailesinden olabildiğince uzaklaşmış oğlu Murat, anneannesinin sosyal yozlaşmadan daha kirli olmayan iç çamaşırını yıkayabiliyorken, annesi Nesrin halısının aynı yolla kirletilmesini neredeyse sinir krizi geçirerek karşılıyor.

Film belki de Pandora’nın kutusunun çoktan açıldığını, barındırdığı tüm kötülükleri dünyanın dört bir yanına çoktan saçtığını ve bunun farkında değilmiş gibi davranmanın, umudu kutunun içinde saklayan en önemli neden olduğunu işaret ediyor. Takipçisine verdiği umutsa, Yeşim Ustaoğlu’nun Türk sinemasına kadının adını büyük harflerle yazdırmaya devam eden -maalesef- ender yönetmenlerden biri olmasının tetikleyici etki yaratacağına inanmak olmalı.

süt

2009-01-27T01:10:00.004+02:00

Yusuf’un karanlık odalarında

Kaçanlardandı Yusuf, doğup büyüdüğü yere sığamayanlardan, hayalleri küçük köyünün ötesine taşan, çıkış yolu arayanlardan. Kendini konuşarak değil yazarak anlatanlardan. Ve sonuçta elinde, avucunda pek de bir şey olmadığını görenlerden. Belki de bunu bile önemsemeyip, sorgulamak yerine kaçanlardan. Kaçıp unutanlardan. Kalan kazanır derler ya hep. O, gidene istediği anlamı yükler, istediği gibi yaşatır hayalinde ve bu süreçte biriktirdiği bir sürü şey olur hep cebinde. Gidense gitmiştir zaten ve kaçtığı o “şey”i, “yer”i hayatından çıkarma çabası içinde, geride bıraktıklarını aklına bile getirmemeye çalışır. O yüzdendir belki de farkına varamaması kaybettiklerinin. Ama ya dönmek zorunda kalırsa? Her şey bıraktığı gibi mi kalmış olacaktır acaba? Peki, bir de bir kez daha gitmeye, terk etmeye çabalasa da gidemese? Geride bıraktıklarına uyum sağlayabilecek midir yeniden? Yumurta, doğup büyüdüğü kasaba kendisine dar gelen, İstanbul’a “kaçıp” yalnızlığı seçen Yusuf’un hikayesinde bu sorulara cevap arıyordu. Yusuf bu hikayenin gideni, ölümüyle kendisini doğup büyüdüğü, sonra kaçıp uzaklaştığı kasabaya geri döndüren annesiyse kalanıydı. O da oğlunu, sadece kendisi için değil tüm kasaba halkı için istediği gibi yaşatmıştı hayalinde. Onun yerine kasabalıya kitaplar, hediyeler göndermişti! Yumurta, Yusuf’u, Bunuel’in Mahvedici Melek’inde bir eve hapsolan burjuvazi misali, zorunlu dönüş yaptığı kasabasından dışarı çıkartmıyor, Yusuf gitmek istiyor, gidemiyor ama o filmdeki gibi bir çözülme de yaşamıyordu. En azından görünürde. Çünkü Yusuf çok da açık bir karakter değildi. Kendi içinde yaşayan, tepkisiz, geçmişini tamamen silmiş –ya da silmeye çalışmış-, ilginç bir şekilde tanıdığı –neredeyse- herkesi unutmuş biri.

Süt’ün girizgahını Yumurta’yla yapmamız boşuna değil. Semih Kaplanoğlu’nun bir insanın içsel evrimini anlatan Yumurta, Süt, Bal üçlemesi birer sinema filmi olmanın ötesinde, beraber değerlendirildiğinde psikanaliz terapisi etkisi yaratıyor. Sanki Yusuf bir taraftan beyaz perdede bizlere konuk olurken aynı anda bir terapistin koltuğuna oturup sessizce anlatıyor kendini. Şimdiki zamanda otuzlarının ortasındaki Yusuf’u Yumurta’da tanıdık, Süt’le ilk gençliğine döndük, seansın sonunda Bal’la çocukluğuna gidip soru işaretlerine cevap bulacağız belki de. Aslında Yusuf çok da sıra dışı bir karakter değil. Her gün etrafımızda gördüğümüz ya da bir şekilde hikayelerine tanık olduğumuz bir sürü insandan farklı bir tarafı yok. Yusuf’un iki dünya arasında kalmışlığı, o dünyaların hangisinde olduğunu tam olarak oturtamaması, dolayısıyla dengeyi de tam olarak kuramamış olması yönetmenin cümleleriyle O ve benzerlerinin yaşadığı durumu açıklıyor: “Günümüz Türkiyesinin taşrasında yahut şehirlerin varoşlarındaki erkeklerin genel olarak yaşadıkları çok önemli bir mesele bu. Ya çok büyük bir savrulma meydana geliyor, bir tür nihilizm hali oluşuyor, bir sekülerleşme yaşanıyor yahut tam tersi de bir tür ataerkil sofuluğa doğru gidiyor. Ama bence bu ikisinin arasında orta yolun bulunabileceği bir nokta var. Bu da işte vicdanla, kendi köklerini tanımakla, bu konuda çaba sarfetmekle olabilecek bir şey.”

Süt’teki Yusuf bir taraftan şiirler yazıp İstanbul’daki dergilere gönderen bir şair adayı olarak entelektüel bir görüntü çizerken diğer taraftan “baba” olgusunun yokluğunda çekirdek ailenin iki öğesini tek vücutta toplayan annesinin başka bir adamla yakınlaşmasına şahit olduğunda dengesini kaybedip, ne yapacağını şaşıran klasik Türk tipi erkek tarafını yansıtıyor. Bir yanı durumu kendi içinde kabullenmeye çalışırken diğer yanı annesini gizliden gizliye takip ediyor. Annenin de bu durumu kendi içinde yaşıyor olması, ikisinin de oturup birbirleriyle bu konuda konuşmuyor olmaları aslında insanın temelde ne kadar yalnız olduğunu, en yakınındakileri bile hayatına sokmak konusunda ne kadar cimri olabileceğini gösteriyor. Bir de işin iletişimsizlik boyutu var tabii. Yumurta’da doyurulmuş ve hatta belki artık küllenmiş bir arzu olarak karşımıza çıkan şairlik sevdası Süt’te filizlenirken, Yusuf’un ısrarlı çabaları sonucu bir dergide yayınlanan şiiri annesinde çok başka düşünceler uyandırıyor. O, oğlunun başarısına değil, şiirde anlattığı kıza odaklanıyor. Belki bunu da bir yakınlaşma çabası olarak görebiliriz ama aşkı sadece yazdıklarında yaşayan Yusuf, annesinin ısrarlı sorularından “Düşler” isimli dergiyi alıp odasına kaçarak kurtuluyor. Derginin isminin “Düşler” olması da bir tesadüf olmasa gerek. Yusuf ve nicelerinin, en basitinden Süt’te sevgiyle kucakladığı belki de tek kişi olan şiir yazan başka bir arkadaşının bedenen o kasabaya sıkışıp kalmış hissetseler de manen çok başka yerlerde gezindiklerini işaret ediyor. Belki de diyalogların arasındaki uzun boşluklar, sorulara cevap vermeyişler bu yüzden. Bir “evet”, bir “hayır”, en azından “bilmiyorum” bekliyorsunuz yer yer ama karakterler o kadar cimri ki cümle kurmak konusunda! Akıllar, sorulara verilecek cevaplar çok başka yerlerde çünkü. Düşünceleri anlatmanın tek yolunun cümle kurmak olmadığının kanıtlarından Süt. Gözler de, ufak mimikler de çok şey anlatıyor anlayana. Ve Süt’te gözler hep uzaklara, nerede olduğunun çok da önemi olmayan başka hayatlara bakıyor.

Yusuf’un hayatında her iki filmde de üzerinde durulmayan çok önemli bir eksiklik var: Baba. Annenin varlığı ve yokluğundaki Yusuf’u biliyoruz ama “anne” olgusuna eşlik eden rol model alınacak bir “baba” olsaydı durum farklı olur muydu, bundan çok emin olamıyoruz. O rol model baba Yusuf’u şimdi olduğundan farklı bir yere götürür müydü, bunu da bilemiyoruz. Muhtemelen bunu daha net anlayabilmek için Bal’ı beklememiz gerekiyor ama çok olağan üstü değişiklikler olmasa da bir şeylerin daha farklı olacağını tahmin edebiliriz en azından. Belki Yusuf yine gidecekti ama model alınacak babanın niteliğine göre O’nun karakteri de daha farklı gelişecekti. Geçim kaynakları olan sütü baba sağacak, anne o sütü sadece peynire dönüştürecek, onu pazarda satma işini de baba üstlenecekti. Bu durumda anne biraz daha zayıf bir karaktere dönüşecek, belki Yusuf’un hayatı biraz daha kolaylaşacak, bu durum O’nu kitaplarla dolu odasına daha çok kapatacaktı. Aslında tam olarak “baba” olgusunun yerine koyma çabası gibi düşünülmesi doğru olmasa da kendinden daha güçlü, yardım eli beklenen bir model var Yusuf’un hayatında. Ya da Yusuf oldurmaya çalışıyor desek daha doğru olur. Ancak ne gariptir ki, şiirlerini okuttuğu, hayatına dahil olmaya çalıştığı öğretmeni de o kasabadaki çoğu insan gibi sessizliği tercih ediyor. Ne şiirleriyle ilgileniyor, ne yakınlaşma çabasına karşılık veriyor. Hatta karşısında oturup beraber içtiklerinde bile neredeyse Yusuf yokmuş gibi davranıyor. Öğretmenin bu haliyse ister istemez Yumurta’daki Yusuf’u çağrıştırıyor, kim bilir O’nun neden, nerelerden kaçtığı, o boşluk anlarında aklından neler geçtiğini düşündürtüyor.

Her üç film de adlarını doğadan, bozulmamış olandan alıyor. Bunların içine doğan Yusuf’sa pek de bozulmadan kalamıyor. Yumurta da, süt de bal da sadece dünyaya gelme sebepleri olan amaca hizmet etmekle yetinebilen canlılardan elde edip, hayatımızı idame ettirmekte kullandığımız ürünler. İsimlerini bu ürünlerden alan her üç filmde de, o varlıklardan ”sözde” üstünlükleriyle övünen insan türünün o kadar temiz kalmayı başaramayıp, bozulmaya ne kadar müsait olduğuna işaret ediliyor. Bozulmaktan öte hayatı anlamlandırma çabasının belki de ne kadar boş olduğu, nihai amacının ne olduğu bir türlü anlaşılamayan “insan”ın kendini anlama çabasını bile yer yer fark edemeyip nasıl boş yere savrulduğu. Bu arada bize sunulanların varlığını yok sayıp verdiğimiz zararı. Bu ürünlerle geçiniyor, karnımızı doyuruyor ama bunu düşünerek yaşamıyor, belki de verilmesi gereken değeri veremiyoruz. Ve asla onları bize sunanlar kadar temiz, özümüze yönelik yaşayamıyoruz. Böyle bir konuyu anlatmak için seçilen tarzın da tesadüfi olmadığıysa yönetmen Semih Kaplanoğlu’nun cümlelerinde kendi açığa vuruyor:“Aslında tamamen bir soyut yapı vardır bizim sanatımızda. O soyut yapı, dünyayı olduğu gibi, dünya ötesini de işaret eder. O bağlantı, mimarî ile ilişkiyi kurmaya çalışır. Ben de filmlerimde aslında bu tür ilişkiler kurma çabası içinde düşünmeye çalışıyorum. O yüzden hikâye anlatmaktan ziyade; anı, oluşu ve durumu kavramaya yönelik bir yol izlediğim söylenebilir.”

“Ancak, şunu da özellikle vurgulamam gerekir ki benim filmlerim seyirciden katkı bekleyen filmlerdir. Yani, bağlantıları kurmak için düşünmelerini istiyor, kalplerini açmasını istiyor. Kalbinizi açmadığınız takdirde, bazı şeyleri algılamanız çok da kolay değil. Klişelerle, bugüne kadar gelmiş ticarî sinemanın kalıpları içinde durduğumuz sürece, bu tür bir “şey”i algılama noktasında sorunlar yaşayabilirsiniz.

Bu noktada Kaplanoğlu sinemasını takip etmiş ve yönetmenin bahsettiği katkıyı “kendince” yapmış olanların Yumurta ve Süt’te anlatılanları çok da yabancılamayacağını söyleyebiliriz. 2001 yapımı “Herkes Kendi Evinde” de de benzer bir temayı konu alan yönetmenin -her ne kadar kendisi bunun bilinçli bir şekilde yapılmadığını söylese de- köklere dönüş sancıları üzerine söyleyecek daha çok şeyi olmalı. 2004 yapımı Meleğin Düşüşü’nü de dahil ederek düşünürsek yalnızlık, yabancılaşma gibi olguların, yönetmenin derdi olan konular olduğu sonucuna varabiliriz. İşin aslı bahsi geçen filmleri “sıkılmadan” izleyen, anlayan, ötesinde hisseden her izleyicinin derdi değil mi bunlar?

SONBAHAR

2009-01-07T00:19:00.006+02:00

“her daim düşleri peşinde koşan sabırsızlık zamanının güzel çocuklarına…”

“Yaşam kutsaldır, teslim olun. Ailenizi, arkadaşlarınızı düşünün...”

Bu cümleleri duyduktan, bu cümlelerin kurulmasına sebep olan cehennemi yaşadıktan yedi yıl sonra bir doktor muayenehanesinde şimdi Yusuf. “Senin gibilerin hepsi tahliye oldu” diyor doktor. O da yıllar önce bırakıp gittiği köyüne, yola düşüyor. Artık özgür ama anlamı yok. İflas eden ciğerlerine inat ardı ardına yakıyor sigarasını. Kendisine sevgiyle açılan kollara sarılacak gücü bile neredeyse yok, olsa ne fayda, zamanı geriye döndüremiyoruz ki! O da susuyor susmasına da, o suskunluğu, anlayana o kadar çok şey anlatıyor ki!

Artık ne de olsa sayılı günleri kaldığı için “devlet baba”nın insafını “hak eden” Yusuf’un hapisten salıverilmesiyle başlıyor Sonbahar. Öncesi ya da süreç, O’nun ve diğerlerinin o süreci yaşamasına sebep olanları çok da ilgilendirmiyor. Onlar benzerlerini yaşatmaya devam ediyorlar ve edecekler. İşin kötüsü dünyanın neredeyse hiçbir yerinde, hiçbir tarihte değişmiyor yaşananlar. Geriye umutsuzluk, mutsuzluktan başka çok az şey kalıyor. Ne var ki, unutmayanların varlığını bilmek iyi geliyor insana. Öyle olmasa ne Yusuf ne de diğerleri yollarını bekleyen anneleri, sevgilileri, dostları dışında kaç kişi tarafından hatırlanırdı ki? Ne de olsa çok daha önemli işlerimiz var yapacak. Bitmeyen kavgalarımız, kazanılacak küçük zaferlerimiz…

Hep öyledir ya, üç beş kişi bir araya geldiğinde bir şeyleri eleştirip durur. Konu okuldaki bir öğretmen olabileceği gibi iş yerindeki bir müdür de olabilir. Sonra kararlar alınır, konuşulacaktır, tavır alınılacaktır. Ama uygulama vakti geldi mi, beş kişiden sadece biri bilemediniz ikisi konuştuğu gibi davranır. Birbirimize saygı duymayı bir türlü öğrenemeyen bizlerin toplu yaşamı söz konusu olup, içimizden bazıları süre giden düzeni değiştirmek istediğinde de bu değişmiyor maalesef. Birileri kendilerini adıyor, diğerleri onlara uzaktan bakıyor. En fazla Sonbahar’ın Yusuf’u için yaptığımız gibi “vah yazık” deyip içlenebiliyoruz belki ama o da çok uzun sürmüyor. Çünkü salonun dışında bizi bekleyen çok daha önemli şeyler var! Peki ya bizim için de salonun dışında akan bir hayat olmasaydı? Sadece “bu işte bir yanlışlık var” deyip o yanlışlığı düzeltmeye çalışırken kendimizi F tipi cezaevlerinde, aslında her şeyin ötesinde yaşamdan tecrit edilmiş ve bu en doğal hakkımızı geri kazanmak üzere ölmeyi göze alarak açlık grevine girmiş “diğer”lerinden olsaydık? Ve sonuçta elimizde kalan yanmak, yaralanmak ve yaşamaya çalışırken ölmek olsaydı?

19 Aralık 2000’de çeşitli illerdeki 20 cezaevinde eşzamanlı yapılan ve sonucunun tam tersi çizgide “hayata dönüş” olarak adlandırılan “malum” operasyon sonucunda yaşananları filmine çıkış noktası yapan Özcan Alper dört yıllık hazırlık sürecinde, sekiz yıl cezaevinde yatmış ve F tipi deneyimini yaşamış bir çocukluk arkadaşının yardımına başvurmuş. Cemil Aksu’nun o yıllarda ailesine, arkadaşlarına, sevgilisine yazdığı mektuplar hem ona hem de Yusuf’u canlandıran Onur Saylak’a yol göstermiş. Bizlere unuttuklarımızı hatırlatan bu filmin Alper için daha kişisel tarafları da var; cezaevinde öldürülen bir arkadaşı, ölüm orucunda olan bir başka arkadaşı, operasyonu televizyondan öğrendiğinde ulaşmaya çalıştığı içerdeki arkadaşları gibi. Film belki onun için bu anlamda bahsi geçen kişilere bir çeşit saygı duruşu ama onun ötesinde “2000’de öldürülenler, bizden çok uzak değillerdi. Estetikle, sinemayla ilgili olmasam onlardan biri olabilirdim. Onlar benden daha az yetenekli değillerdi” cümlelerini kurarak aynı zamanda içinden geldiği kuşağa da bir çeşit vefa borcu ödüyor yönetmen. Onun için filmin kişisel taraflarından biri de memleketi Artvin’de çekilmiş olması. Sonrasında ilk galanın da yine Artvin’de yapıldığını ekleyelim.

Sonbahar’da yaşayarak oynayan karakterlerden biri de Yusuf’un annesini canlandıran Gülefer Yenigül. Çünkü ’80 dönemi ve sonrasında onun da ailesinde pek çok tutuklanma ve gözaltı yaşanmış. Ve biz onun oğluna seslenişini, arkadaşlarına oğlunu evlendirme isteğini anlatışını artık neredeyse kullanılmayan bir dille, Hemşinceyle dinliyoruz filmde ki, bu da, Hemşincenin kullanıldığı ilk uzun metrajlı film yapıyor Sonbahar’ı.

Sonbahar, izleyicide empati duygusunu tepe noktasına çıkaran filmlerden. Oysa çok da anlatmıyor Yusuf kendini. Anlatacak çok şeyi var belki ama anlatmasının anlamı yok. Aslında sadece o değil, ölmeye geldiği köyünde uğruna ölüme gittiği “dava”sını sorgulayan çünkü tam da o “dava”nın mağduru olup bilmediği yerlerde, sevdiklerinden uzakta “çalışmaya” gelen, gelmek zorunda kalan Eka’nın da anlatacak çok şeyi var ama ondan duyduklarımız da sınırlı. “Arkadaşım bu karakterler için biri yaşamın çok dışında, biri de inanılmaz ortasında, ama yalnızlıkları aynı demişti. Bu cümle benim iki karakterimi kesiştiren şeyi yansıtıyor, yalnızlık ve özgürlük” Özcan Alper’in bu cümleleri sadece Yusuf ve Eka’yı değil filmde yer alan diğer karakterleri, hatta böyle bir dünyada varolmaya çalışan herkesi anlatıyor. Eka pek farkında olmasa da, ölüme giden ama bunu kimselerle paylaşmayan Yusuf’u son günlerinde ayakta tutan şey oluyor. Yatağından kalkmakta zorlanan Yusuf, Eka’ya aşık olduktan sonra, her ne kadar ortak bir gelecek hayal edemese de onu görmek uğruna sıkça şehre iner oluyor. Aslında durum Eka için de farklı değil. O ölmeyecek belki ama çok da yaşamıyor bir taraftan. Yusuf’un uğruna mücadele verdiği sosyalizm, Sovyetler Birliği’ndeki çöküşüyle onun bir anlamda hayatını çalıyor. Bir taraftan Gürcistan’da kalan kızını özlerken bir taraftan Yusuf’la kaçıp gitmeyi hayal ediyor o da. Bir de tanışmalarını sağlayan Mikail var, köyde kalan ender gençlerden. Bir zamanlar deli gibi aşık olduğu karısını şimdilerde hayat kadınlarıyla aldatıyor. O da yalnız, yabancılaşmış. Sadece karısına değil, içinde bulunduğu coğrafyaya ve onun barındırdığı tüm insanlara. O bunları anlatırken Yusuf dinliyor. Ve biz de onun da aslında farklı şekillerde de olsa pek de “yaşamadığını” anlıyoruz.

Konu itibarıyla çok müsait olsa da hiç duygu sömürüsüne başvurulmadığı halde Sonbahar’ı bu kadar özel yapansa samimiyeti olsa gerek. Ya da belki amatör ruhunu kaybetmemiş bir ekibin elinden çıkmış olması, belki de Yusuf’u ve onun gibileri anlayan, kendilerini yerlerine koymayı başarabilen bir ekibin ürünü olması ama muhtemelen hepsi.

Ağır ağır anlatıyor Özcan Alper derdini. Yaşananlardan çok, bunun bireyin üzerindeki etkisine tutuyor kamerasını. Öyle ya olan biteni hepimiz biliyoruz zaten ama o sırada “orada” olanların şimdi ne yaptığından kaçımız haberdarız? Genelden özele daraltılmış kurgusuyla, bireyin içinde bulunduğu ruh haline odaklanılınca, aksiyona alışık izleyiciyi sıkma tehlikesiyle karşı karşıya kalıyor film belki ama bu riskin göze alınması çok sayıda sinemaseverin de salondan buruk bir mutlulukla ayrılmasına sebep oluyor. Buruğuz çünkü… Çünküsü “malum”. Mutluyuz çünkü son yıllarda Türk sineması adına yapılan en iyi işlerden birini izledik. Ve bir kez daha mutluyuz çünkü artık yeni filmlerini umutla bekleyeceğimiz bir yönetmenle daha tanıştık.

yolculuk

2008-12-30T01:39:00.002+02:00

Bu kadar çabuk sıkılmasaydım böyle olmazdı. Ne gerek var ki yorulmaya? Ama şu şartlarda var işte! Kimsenin suçu değil, hiçbirinin… Benden dolayı, kimseden değil. Çok zamandır böyle, itiraf edeyim pek gücüm kalmadı, durmak istiyorum birinde. Hayır, kişilerin değil hayatların, hayatlarımın. Artık hangisi olduğuma, hangisine sığdığıma, hangisinin bana uyduğuna karar verip durmalıyım. Bunun da sonu yok sonuçta. Ama öyle kolay sayılmaz hani. İnsan bir kere alıştı mı dolaşmaya, kolay kolay sabitlenemiyor bir yerde.

Her yerden ayrı anılar, izler küçük odamda. Bazen neyin, bana neyi hatırlatması gerektiğini bile hatırlayamıyorum. O kadar çabuk oluyor geçişler bazen. Nasıl mı yapıyorum, pardon aslında ne mi yapıyorum? Ben hayattan hayata atlarım. Sıkılır, giderim. İşin garibi içimden gelen tek şey eylemsizlik. Oturup kalmak, yaşlandığım yerde sessizce ölmek istiyorum. Ama buna bile izin vermiyorlar. Bana da yapacak başka şey kalmıyor. Aynı hayata, farklı insanları sokmaktansa başka hayatlarda başka insanlarla tanışıyorum. Mesela, çocuklarım var benim bilmediğim şehirlerde. Merak etmediğim, bir defa olsun sarılmadığım, adlarını bile koymadığım çocuklarım. Ama ne olursa olsun, biliyorum ki onlar da bensiz yapabiliyorlar, belki akıllarına bile gelmiyor “ben”sizlik. Hayat hiç de öyle kafa yorulacak kadar karmaşık bir şey değil. O yüzden bırakıp gitmeler, geride kalanı düşünmemeler. Hem böyle de yaşanıyor, illa kök salmak gerekmiyor. Biz insanlarda değişime bu denli uyum sağlama hızı olduktan sonra…

Hepiniz az çok bilirsiniz ya, yine de nasıl anlatmalı size hayatımdan geçen onca insanı? Hepsi aslında aynı ama bir taraftan da çok farklı. Sanırım genelde sizin onlara nasıl davrandığınıza göre değişiyorlar aslında. İstediğim zaman, istediğim kişiye sırdaş oldum ben ama istersem de düşman oldum. Birazcık gülseniz, dinleseniz hemen ısınıverirler size, surat astınız mı varlığınızın bile farkına varmazlar. Bazıları da farkına varır da hoşlarına gider can acıtmak, en azından acıttıklarını zannetmek. Belki yer yer haklıdırlar ama muhtemelen sadece yer yer! Tabii kimse herhangi bir ilişkide bu kadar etkisiz olduğunu kabullenmek istemez. Çünkü kimse bu kadar edilgen olduğunun farkında olmaz zaten. Ben bile. Fark ettiğim güne kadar tabii. Ondan sonra mı başladı gitmelerim acaba? Belki somut anlamda evet ama bazen geriye dönüp düşündüğümde, çocukluğumu mesela ya da gençliğimi, görüyorum ki sabit görünsem de ben hep gezmedeydim. O yüzdendi uyumsuzluğum belki de. Böyle düşününce gitmek kalana yapılan iyiliktir aslında.

Bazı gidişlerim zor oldu ne yalan söyleyeyim. Ama tam da bunu düşündüğüm anda, kendime “burada kal artık” dediğimde gittim. Çünkü biliyordum ki, biraz daha kalsam düşüş başlayacaktı. Hep tepede olmak gerekmez zaten, ondan da sıkılırdım eminim. Ama insan bu işte, istiyor ki tepe noktasında olabildiğince uzun kalsın. Ne mümkün, illa ki düşersin. O yüzden düşmeden gitmeli, vardır ya hani, süreç ne kadar iyi olsa da, kötü biten bir şeyi kötü hatırlarsınız. Ben bunu istemedim işte, istedim ki geri dönüp baktığımda iyi hatırlayayım olabildiğince yaşananları. Pişmanlık duymakla ilgili de değil. “Keşke” lerim yoktur benim. Siz olsanız bana belki “şunu da yapmasaydın” dersiniz ama ben kendime bunu hiç söylemedim. Yapmamam gerekenleri yapmadığımdan değil, söylemek istesem çok söylerdim tersine. Ama hep düşündüm ki, “öyle istedim, öyle oldu, iyi kötü, öyle oldu”.

Ben bir otobüsüm, yolcularım var. Bazıları tek duraklık, bazıları iki, olmadı üç. Benimle yolculukta trafikte sıkışıp kalmak diye bir şey olmaz. Trafik sıkışacaksa indiririm onları hemen. O yüzden hiç sıkılmazlar, küfür etmez, şarkı söylemezler, bırakın beni, birbirlerinden nefret etmezler durduk yere. Onlar düğmeye basmadan ben kapıları açarım. İndikten sonra ne derler, bunu bile bilmem, bilmek istemem. Ne derlerse desinler, önemli olan benim ne dediğim değil mi? Bense hiçbir şey söylemem. “Tıkanıyorduk, inmeleri gerekti” derim en fazla.

Bazı hayatlarımda susup izledim sadece. Onlar konuşurken ben içimden gelen sesleri dinliyordum. O yüzdendi yanlış anlamalarım, anlatmalarım. Aynı anda, aynı yerde olamıyorduk ki! Ama gel de bunu anlat. Bırakırdım gülsünler, saflığıma versinler.

“İnsanlar” diyordum, insanlar… Hepsinin koca koca dünyaları var merkezine kendilerini oturttukları. Sanki dünya her birimizin etrafında dönüyor. Dönüyor da aslında. Hepimiz kendi hayatlarımızın başrol oyuncularıyız. O yüzden kötü adamlara tahammülümüz yok, o yüzden hep mağdur hissediyoruz kendimizi. Oysa biz de kötü adamlarız belki başkalarının hayatlarında. Hem de figüran cinsinden. Üç kuruş paraya, tesadüfen hayatlarına dahil olmuşuz, üç gün sonra unutulup gideceğiz. Sonra da bozuluruz yerli yersiz. Sanki biz hiç unutmaz mıyız? Bizim hayatımızın figüranları yok mu?

Ben pırıl pırıl ambalajlı bir bisküviydim sonra. Bir taneniz açmaya görsün hepiniz hırsla saldırdınız. Ben ne olduğunu anlamadan yiyip bitirdiniz. Bazılarınız yavaş yavaş çiğnedi, bazılarınız tek parça attı ağzına. Sonra ben boş bir ambalajdan ibaret kaldım. Siz ambalajımı buruşturup çöpe atmaya çalışırken benden çıkan sesleri “hışırtı” mı sandınız? Onlar benim hıçkırıklarımdı oysa! Ben de sizi ağlattım, biliyorum. Ama hiçbir bisküvi sonsuza dek rafta kalmaz ki!

Anlatılacak o kadar çok şey var ki, ama başta da söyledim ya ben çok sıkılganım! Gördüm ki, ne istediğini sonuna kadar bildiğini zannedenlerin bile ne istediklerine dair en ufak bir fikri yok. Benim de yok. Anlaşılmıyor mu gidip durmamdan? “Bir de şunu deneyeyim”, dene bakalım, ne olacaksa? Doğumla ölüm arasındaki boşluğu doldurmaktan başka ne işe yarar hayat dediğimiz şey?

"maske" fragman

2008-12-19T21:02:00.001+02:00

Küçük bir el uzandı kuru toprağın üzerine, boş değildi bu eller, bir tane, tek bir tane gülü bırakıyordu usulca, üzeri henüz toprakla örtülmüş mezara. Sonra o ellerin sahibinin dudaklarından iki cümle döküldü; “Bir gün sana dönecek meleğim, söz veriyorum. Lütfen bana kızma, başka türlü yaşamam mümkün değil”. Gözyaşları toprağı ıslatırken eğilip eğri büğrü tahta parçasına yazılmış isme dokundurdu dudaklarını. Sonra… Sonrası terk edip gidiş, gitmek zorunda oluş, sonra hayat devam edecekti, hep öyle olmamış mıydı? Olmuştu ya, hem de başlar hep dimdikti, eğilirse bir gün yenilmiş olunurdu kimliği belirsiz düşmanlara. Oysa onun düşmanları belliydi aslında. Belki bugüne kadar hep saklamış, yokmuş gibi davranmayı başarmıştı ya, şimdi onu engelleyecek meleği uçup gitmişti sonsuza, o halde ne yaşatırdı ki onu intikamdan başka? Ya ölecek ya öldürecekti. Öldürmeyi seçti…

Yıllardır biriktirdiği her şeyi bırakıp gitme zamanıydı şimdi. Ondandı evin dört tarafına saçılmış bu koca koca kutular. Şimdi boyundan büyüktü kimbilir hangi hayata taşınacak planları. Üstesinden gelip yoluna devam edebilecek miydi, ötesi, var mıydı gidilecek bir yol? Belki biraz, biraz ama ya sonra? Sonrasını düşünen kimdi ki, şimdilik yola çıkmak yeter de artardı ona. Öyle yaptı, yüklenip kaldırması güç ağırlıkları yola çıktı, yeni hayatına. Son bir bakış, kendi gidiyordu belki ama bakışları kalacaktı bu gecekonduda. Elindeki sararmış fotoğrafa sıkıca sarılıp geçmişini ardında bıraktı sarı bir taksiyle. Belki başkası olsa umutla bakardı yarınlara, yeni bir hayata başlayacak olmanın heyecanıyla dolardı içi. Ama hayat bazı insanları çok erken eksiltirdi, hatta başlamadan biterdi bazıları için. O da onlardandı işte. Onu yaşatan nefretti sadece, varsın öyle olsundu, herkes mutlu olmak için mi yaşardı ki?

Hiç de aşinası olmadığı yeni duvarlarına astı bir bir geçmişini. Belki de unutmalıydı ama unutursa nasıl devam edebilirdi ki? Şimdi sadece fotoğraflarda kalan o gülüşlerin bir avantajı vardı hala yaşayanlarla kıyaslandığında. Onların gülüşleri asla solmayacak, hep nasılsa öyle kalacaktı ama onlar ki gülüşlerini bizzat solduracaktı en mutlu olduklarını zannettikleri anda. Belki kaldırıp sandığa koyacaktı meleğin gülüşünü zaman zaman bu yolda, belki kendinden, şimdiye kadar olduğu şeyden, olması istenen şeyden uzaklaşmak durumunda kalacaktı. Unutması gerekirse unuturdu her şeyi, sadece onlara yakın olmayı başarmak yeter de artardı ona artık.

Boy boy, çeşit çeşit maskeleri odanın her köşesinde. Birini bırakıp diğerini alıyordu eline. Hepsinin yüzünde hapsolmuş duygular. O nasıl isterse öyle kalmışlar, çoğu yarım kalmış hatta. Kimini gülümsemesi dudağında, kiminin gözyaşı yanaklarında ama hepsi yarım. Bir oyundu iki tanesini alıp yan yana koymak, güzel bir oyun. Hem güldürüp hem ağlatabilmek, hem şüphe duymalarını hem sonuna kadar güvenmelerini sağlamak. Belki çok sıkıldığında kaldırıp çöpe atmak. Ya atılmak, gün gelip sıkılınan bir eşya olarak çöpe atılmak? Sonra gecenin işçileri tarafından toplanılıp çöp kamyonunun öğütücü dişleri arasında ezilerek ebedi istiratgahına, martılara yem olmak üzere koca şehir çöplüğüne bırakılmak. Ne zaman etrafına baksa kendi gibileri görüyordu aslında. Bütün yüzler aynıydı eninde sonunda. İfadeler de pek değişmiyordu, yaşanacak ne kadar duygu vardı ki zaten hepi topu? Olanları da herkes aynı şekilde yaşıyordu işte. Öyle olmasa aynı şarkılara, şiirlere aynı tepkiler nasıl verilebilirdi ki? Şimdi yarın ölümü yaşayanlar duyduğu kederi derinden hissedecek, anlayarak sarılacaktı ona, diğerleriyse yalandan asarak yüzlerini taziye dileyecekti.

İnsan çabuk alışıyor yeni hallere. Ne garip… Buna da alışıyordu işte. Bazen küçük oyunlar oynuyordu kendi kendine. “Alışma oyunları”. Andan zevk almasını sağlayacak ufak tefek, öylesine şeyler. Her yerin bir adeti vardı. O da kendince uyum sağlıyordu ya da kendi adetlerini yaratıyordu. Akşamları iş dönüşü oturup tekli koltuğuna bir bira içmek, o evi mutlu kılan bir şeydi mesela. İstediği zaman değiştirebileceği küçük küçük adetler edindi böylece kendine. Yalnızca evinin değil hayatının da yeni adetleri vardı. Bir falçata taşır olmuştu mesela cebinde. Korunmak için değil, zarar vermek için, insana değil nesneye. Parım parım parlayan sözde statü sahibi lüks arabaların yanından geçerken ufak da olsa da iz bırakmak hoşuna gidiyordu. “Ben buradan geçtim, ben ve benim gibiler de var bu dünyada” diyordu sahiplere. Onların algısı elbette bunu anlamayacaktı ama çok da önemi yoktu, o biliyordu, onun gibiler biliyordu. Bir ev vardı sonra izlediği. Kendi evine hiç benzemeyen bir ev, içinde yaşayanların onun dünyasındakilere benzemediği bir ev...

saplantı

2008-11-16T18:39:00.011+02:00

“İyi” günlerimde kazandığım üç beş kuruşu “güleryüzlü” dostlarla harcayıp tüketmemden hemen sonraya rastlar bu fakir semtle ve “O”nunla tanışıklığım. Bu mahalle hem boş olan cüzdanımdan daha fazla çalmayacak hem de cüzdanımla eşzamanlı boşalan ruhumu yeni hayatlarla dolduracaktı belki, kimbilir, en azından böyle umut ediyordum. Ve bana bağlıydı, kafamı çıkarıp dışarı bakmam görmemi sağlayacaktı ve burada beton blokların arasında saklı mutsuzluktan çok daha fazla görülecek şey vardı muhtemelen ki, bu da benim umudumdu. Alışmam kolay olmadı, ne de olsa küçük burjuva bir ailenin şımartılmış en küçük oğluydum. Bizim evimizde de mutsuzluk saklıydı hep. Annem babamın başka kadınlara gidişini kendi yastığına anlatırdı sessizce. Babamsa asla sevmediği, denese de sevmeyi başaramadığı bir kadından olma sevimsiz çocuklarını okşamanın kendisi için ne kadar zor olduğunu parasıyla satın aldığı o kadınlara anlatırdı asla dinlenmediğini bildiği halde. Ağabeylerim… Onlar gerçekten hiç düşündüler mi mutsuz olduklarını, bundan emin değilim, asla olamayacağım. Aşksız bir birleşmenin zavallı meyveleri kendilerine sunulanla yetinmeye, ondan sahte gülücükler çıkarmaya çalışıyorlardı. İkisi de babamın istemsizce saçlarımıza dokunan sert ellerinin şefkat dolu okşamalar değil, hayatın kendisini götürdüğü yerle barışma çabası olduğunu asla fark etmediler. En azından bu, aramızda hiç paylaşılmadı ve böylelikle, tarafımdan bu şekilde algılandı. Sonuç itibarıyla onların da artık duvarlarına her bireyinin acılarını tek tek haykırdığı sessiz tuğlaların içine kurulmuş üç beş kişilik aile “kurum”ları vardı. Ve hep gülümserlerdi, hep yeni atılımlarından, planlarından bahsederlerdi. Çocukların okuldaki başarılarına armağan edilen yaz tatilleri, sömestr tatilleri ve o tatillerden kalma mutlu anılardan ibaretti anlatılanlar. “Evimiz” derken bile içimi burkan o evdeki kederi fark edip de ayrılışımdan sonra sadece bayramlarda dinler olmuştum bu başarı, mutluluk hikayelerini. İşin aslı her ne kadar yeni yeni fark ediyor olsam da beni besleyen, şimdi birkaç dergide yazılarımın yayınlanmasına sebep olan yegane şey de o evdir. Hepsine ayrı ayrı hikayeler uydurdum ve sanki gerçek hayatta esin kaynağım yokmuş gibi başkalarına sattım geçmişimi. Herkes hüzünlü hikayelerimin yalnızlığımdan beslendiğini sanıyordu, oysa tam tersi hüzünlerimdi yalnızlığımın nedeni. Ama geçmişten gelip içime yerleşen o hüzünleri yazarken yenilerini biriktirmeyi unutmuş, ailemden miras kalan mutsuzluğu akıllıca değerlendirip “yazarak” kazandığım paraları tamamen akılsızca tüketmiş, içi bomboş bir yazar eskisi olarak yeni bir hayata başlamak zorunda kalmıştım… kaldım… Şimdi eski hayatımın eşyasını sermaye yaptığım bu yeni hayatımı nasıl yeniden dolduracağımı düşünüyorum. Üstelik bu kadar yalnız, bu kadar kimsesizken. Beni acıtacak hiçbir şey yok hayatta. Adettendir, mutsuz insanların hikayeleri olur ama ben mutsuz bile değilim. O yüzden bir vampir ruhu taşıyorum, başkalarından emdiğim hayatla, onların acılarıyla varolmaya çalışıyorum. Bu yüzdendir masamın pencere kenarında olması. Bu yüzdendir mutluluğunu da mutsuzluğunu da hakkıyla, utanmadan, korunmadan göstere göstere yaşayan bu mahalleye taşınışım.

***

Şimdi biriktiriyorum gördüklerimi. Haftada bir merdivenleri silmeye gelen kapıcı kadını mesela. Öyle muhtaç ki anlatmaya, hiç de öyle yetiştirilmediği halde yabancı bir adama bir kova su dolumundan ibaret boşluk anında bir bir döküyor içindekileri. İçini yiyip bitiren hastalığı kendisini ölüme götüren kocasının gün be gün durumunu, arada bir kendisiyle birlikte apartmana gelen ifadesiz kızını, var gücüyle okutmaya çalıştığı, umudunu bağladığı büyük oğlunu, okulundan, arkadaşlarından koparıp hasta babasının yanına refakatçi koymak zorunda kaldıkları küçük oğlunu, bu zor dönemlerde kendilerine el vermeyen kocasının kötü kalpli ailesini, kendilerini topraklarından koparıp büyük şehre gelmelerine sebep olan terörü ama en çok da parasızlığı anlatıyor. Bazen o anlatırken dalıp gidiyor, düşünüyorum da sanki bir gün bu insanlara piyangodan büyük ikramiye çıksa, tüm sorunları tıpkı benim ve çevremdeki o süslü ailelerinki gibi duvarların arkasına, yastıkların altına atılıp yok sayılacak. Bu, bile bir şeydir aslında becerebilirseniz. İşte bu yüzden elime üç beş kuruş fazla para geçse kadının ya da kızının eline tutuşturup umut gönderiyorum evlerine. Hem aslında bana esin kaynağı olan gerçek hikayelerinin bedelini ödeyip bir çeşit manevi tatmin sağlıyorum kendime. Kanatsız melek sandıkları bu yabancının hayat emip, para kazanan kötü kalpli bir vampir olduğunu bilseler ne düşünürlerdi acaba?

Hikayelerim sadece yoksunluk ve yoksulluktan beslenmiyor. Umut da oluyor penceremin ardında akan hayatlarda. Cüzdanları boş da olsa kalpleri dolu genç kızların hayatları onlar. Onları, hiç tanımasalar da sevdikleri “yeni” erkeklerine uğurlarken bellerine masumiyet kemeri takan babaları, yıllarca televizyon başında başka kadınların hikayelerini dinlerken gelin olacak kızlarına ilmek ilmek umut dokuyup, o gün geldiğinde sevinç gözyaşları döken anneleriyle birlikte. Ve bir de arkadaşlarının o “mutlu” gününde en güzel kıyafetlerini giyip kendilerini onun yerine koyarak hayallere dalıp giden diğer genç kızların hayatları. Arabaların aynalarına takılan bembeyaz havlular, beni öğlen uykumdan uyandıran haber verici klaksonlar, ailenin maddi durumu biraz halliceyse o mutlu güne ortak edilen davul-zurna ekibi bu mahallenin en güleryüzlü günlerinin sembolleri.

Sonra sokak köşelerinde ayrılan kaçamak sevgililer. Sanki burada tüm ilişkiler, o ilişkilerin iyi-kötü tüm yanları sokak köşelerinde yaşanıyor. Bazen kavgalara şahit oluyorum, bazen kaçak göçek öpüşlere.

Bir kapı komşum var; Ayşe hanım teyze. Aynı zamanda ev sahibim ve bilgi kaynağım. Yıllardır bu mahallede, herkesi tanıyor bu yüzden. Bana sebebini çözemediğim derin bir şefkatle yaklaşıyor. Bazı akşamlar kapımı çalıp o gün pişirdiği özel bir yemeği kenarları çiçekli tabağına koyup uzatıyor önüme. Öyle günlerde annem geliyor aklıma. Gençliğini feda ettiği, karşılıksız bir aşkla sevdiği babamın eksik sevgisini bizde tamamlamaya çalışan zavallı annem. Hayatta tek mutluluğu yaptığı bir yemeğin beğenilmesinden ibaret kalan annem. Ya da üzerlerine titreyerek yetiştirdiği sevgili oğullarının bir başkası tarafından övülmesinden duyduğu sevinci “mutluluk” olarak değerlendiren annem. Büyük oğullarının bayram sabahları aileleriyle çaldıkları kapısını sevinçle açan, günler öncesinden özenle yaptığı, yaptırdığı tatlıları onlara özel misafir tabaklarında sunup övülmesini beklerken o kapıyı tek başına çalan ve ömrü boyunca bunun böyle olacağını her fırsatta vurgulayan en küçük oğlunun tatlısından bir dilimi zorla didiklemesiyle tüm bayramı kendine zehir eden annem. Uzun yıllardır sürdürdüğü geleneğiyle doğumgünümü hatırlayan tek kişi olarak nerede olursam olayım kendi elleriyle yaptığı pastanın mumlarını bana zorla üflettirip, olmayan dileklerimi dilettiren annem. Çok zaman kendimi ondan saklamaya çalışsam da başaramadığım annem. Düşünüyorum da, tek mutluluğu çocuklarının mutlu olduğunu görmek olan bir insana onun değerleriyle benim mutlu olamayacağımı haykırarak acı çektirmek neden? Bu da benim kendime sorduğum, cevapsız kalan sorularımdan.

Ayşe hanım teyzenin “gün” arkadaşları var. Bazen kadın olsam da davet edilsem o günlere diyorum. Böylece hem başka hayatlar çalabilirim hem de saçlarını nedense çok merak ettiğim bazı kadınların, kadın kadına olmanın verdiği rahatlıkla hem saçlarını hem de en gizli sırlarını birbirlerine açmalarına şahit olabilirim. O kadınların tüm sırları başörtülerinin ardında saklı gibi geliyor bazen. O örtüler açıldığında bambaşka, hiç görmediğim kadar renkli dünyalar görebilecekmişim gibi. “Artık dokunabilirsin bana” diyeceklermiş gibi. “Hem tenime, hem içime…” Biliyorum ki o günlerde kocalara söylenmeyenler arkadaşlara söyleniyor. Ben çok küçükken, içine düştüğüm dünyayı anlamaya çalışırken annemin kadın arkadaşları öğretti bana bunu. Ve bu benle annemin sırrıydı. Ağabeylerim okulda, babam işte olurdu, yalnızca ikimize anlatılırdı sırlar. Misafirleri gittikten sonra annem ince parmağını küçük dudaklarına götürüp gözünü kırpar, konuşmadan “sus” derdi bana. İkimizin arasında büyük sırlar olduğunu düşündürten bu hareketini çok severdim. Annemin bunu bana kelimelerle değil beden diliyle söylemesi ayrıca hoşuma giderdi. Bazı akşamlar yemek masasında o günkü misafirlerden laf açıldığında annem duyduklarımızdan hiç bahsetmeden sıradan ayrıntıları anlatırken ben ona bakıp gülümserdim sessizce. O da belli belirsiz bir tebessümle bana karşılık verip başımı okşar, “hadi, yemeğini bitir” diyerek sadece ikimizin arasındaki konuyu kapatırdı. Bu sırrımız, sırlarımızdır, beni ilkokula henüz başlamışken yatağa hapseden, bir yıl boyunca da okulumdan alıkoyan o hastalığa üzülmeyişimizin sebebi. Annemin misafirleri geldiğinde yatağım salona taşınırdı ve biz hep gülerdik birbirimize. Evde yalnız olduğumuz zamanlarda ise bazen annem benim uyuduğumu zannederek gelip başucuma oturur, hayalkırıklıklarını anlatarak ağlardı saatlerce. Aslında belki de uyumadığımı hep biliyordu. Ama ne ben sordum, ne o söyledi, bu da aramızda kalanlardan oldu böylece. Gözlerimi açarsam annem yegane dert ortağını kaybedecek, aramızdaki büyü bozulacak diye korkardım. Çünkü o arkadaşlarını sadece dinler hiç anlatmazdı. Bazen o ağlarken içim burkulur, uykumda dönüyormuş gibi yapıp başımı yastığa saklayarak ben de ağlardım ses çıkarmadan. Kimbilir, belki bunun da farkındaydı annem.

Şimdi eminim ki, Ayşe hanım teyzenin de benim gibi bir dert ortağına ihtiyacı var. Zamansız kapı çalmalar, kirayı istemek bahanesiyle evime gelip üç beş eşyama göz süzmelerine eşlik eden mahalle dedikoduları… Sorsam neler anlatacak kimbilir, üst kattaki komşunun kocası şimdi hayatta olmayan kendi kocasına dönüşecek, belki genç kızlık heyecanları aklına gelecek, kıskanç kocasının geçmiş zaman eziyetleri gözyaşlarına dönüşecek. Ama bekar evinde o denli uzun kalınmıyor bu mahallede. Yaşı geçkin de olsa dul bir kadınsan hele. Belki de zamanla bu altın kural bozulur diye umut ediyorum, Ayşe teyzenin hayatına süzülüp ondan kahramanlar yaratmak istiyorum, dahası yaşamak için buna mecburum.

Bazen anlatılanları, gördüklerimi düşündüğümde “umut ya da umutsuzluk bunun neresinde?” diye soruyorum kendime. Sadece yaşıyorlar işte, olması gerektiği gibi, fazlasını beklemeden, fazlasını beklemek diye bir şeyin varlığından bile habersiz ya da öyleymiş gibi görünmeyi başararak. İnsan denen şey bu kadar aynıyken aynı anda nasıl bu kadar farklı olabilir? Nerede ayrıldı yollarımız da bu kadar başka şeylerin peşinde koşuyoruz? Onlarınki daha gerçek belki de. Öyle olmasa bile kime ne gerçekten? Onlar gibi olmak istemez miydim? Bugün olanla mutlu, yarın olacakla mutsuz ama hep o günü yaşamayı becerebilen. Düne, yarına takılmakla zaman kaybetmeyen. Çözemeyeceği meseleler üzerinde kafa yormaktan yaşamayı unutan birileri haline nasıl geldik biz, benim gibiler?

***

Böyle gün gün biriktirirken gördüklerimi hikayenin eksik kalan yanını gördüm bir gece. “Her gün yeni bir şey öğrendiğim halde kalem kıpırdatamayışım bu yüzdenmiş meğer” dedim kendime sonra. Bu mahallede de çoğu yerde olduğu gibi ışıklar, saat gece yarısını biraz geçince kapanıyor. O yüzden normalde ben de o saatlerden sonra miskin miskin uzanıyor, kendimi oyalamak için film izliyor ya da kitap okumaya çalışıyorum. Bazı geceler yazmaya çalıştığım da oluyor ama dediğim gibi henüz hiçbir girişimim başarıyla sonuçlanmadı… mıştı. O gece de artık ilaç olmadığını bildiğim halde bir umut olsun diye uykusuzluğuma alkolde çözüm arıyordum. Ardı ardına yuvarladığım kadehler uykumu getirmek bir yana algımı iyice açıyor hatta sinirimi bozuyordu. “Ah, bir hikayem olsa, sabaha kadar yeni bir yazı yetiştiririm” diyordum sürekli kendime. Sonra bir his belki ya da dumanaltı odamdan sıyrılıp biraz temiz hava alma ihtiyacı beni pencereye götürdü. Yağmur yağıyordu. Küçükken ne çok severdim yağmur yağarken elimi pencereden uzatıp ıslanmayı. O günlerin anısına elimi uzattım ıslanmaya. Çapraz apartmanın, dairemin bir kat altına denk gelen penceresinden rüzgarla beraber benim pencereme doğru yükselen bir sigara dumanı fark ettim. Duman bana kızılderililerin haberleşme yöntemini anımsattı ve kendi kendime bir oyun oynamaya başladım. Biri bana bir mesaj gönderiyordu, ne olduğunu, kimden geldiğini bulmaktı görevim. Kimden geldiği sorusu kısa sürede cevaplandı; O’ydu. Bir taraftan sigarasından hızlı nefesler çekip bir taraftan ağlarken arada da gökyüzüne bakıyordu. Sanki cevaplarını bilmediği soruları ya da çözemediği sorunları vardı da Tanrı’dan ya da herhangi bir şeyden medet umuyordu. O an içimden “benim, benim, mesajı aldım ben” diye bağırmak geldi. Ama bunu yapmak yerine beni görüp de içeri kaçar diye bir adım geri çekildim. Hem O’nu ürkütmek hem de başını ve başımı derde sokmak istemezdim. Bir an sonra biri farkında değilken onu izlemenin ya da yaygın adıyla röntgenciliğin ne kadar zevkli olduğunu fark ettim. Ve O’nu unutarak belki perdesi açık bir pencere yakalarım diye uyku kokan dairelere bakınmaya başladım. Hiç malzeme bulamayınca başım yine O’nun penceresine döndü ama yoktu. Demek sigarasını bitirip içeri girmişti, belki şimdi o da diğerleri gibi derin bir uykuya dalıp bu dünyadan bir süreliğine göçecek belki de annem gibi yastığıyla dertleşecekti. Ama benim gibi içeceğine hiç ihtimal vermiyordum. Sanki burada oturan hiç kimsenin alkol gibi “kötü” huyları olamazmış gibi, en azından buradaki kadınların. Belki de onları hiç tanımıyordum ki, muhtemelen böyleydi. Ben yalnızca keşfe çıkmış bir züppeydim. Kimbilir neler bulacaktım iyice bakabilirsem. Tüm bunlardan duyduğum heyecan ve yeni keşfim beni sabaha kadar uyutmadı. Arada pencereye çıkıp O’nu tekrar görür müyüm diye umutlandım ama ya hiç denk gelmedik ya da O, o gece bir daha hiç sigara içmedi. Ben de O’na bir hayat uydurdum. Aslında sıradandı her şey. Tutucu bir aile, en az üç kardeş ve O’nu sigarasını pencerede içmeye, hayatının kurtulmasını mucizelerin gerçekleşmesine bağlayan bir ruh haline sürükleyen yasaklar. Belki kısmen belki tamamen doğruydu tahminlerim, belki de doğrunun yakınından bile geçmiyordu ama karar vermiştim, öğrenecektim. Hem bir oyun bulmuştum kendime, O’nun sigara dumanları benim tanışmadığım bir dosttan gelen mesajlarım olacaktı. Bu bana iyi bir hikaye de yazdırabilirdi.

Mahalle sakinleri yeni bir güne uyanırken ben yine pencereme koştum. Gözüm bu defa çökkün omuzların taşıdığı kolların kapattığı diğer apartmanların kapılarında değil sadece O’nun oturduğu apartmanın kapısındaydı. Eğer o kapıdan bir üniformayla çıkarsa henüz liseye gidiyor olduğunu anlayacaktım, yok normal giysileriyle çıkarsa hem giyim tarzından nasıl biri olduğunu tahmin edebilecek hem de ya üniversite öğrencisi ya da çalışan biri olduğunu bilecektim. Ya hiç çıkmazsa? O zaman da ya aşka aşık olduğundan ya da tutucu ailesinden uzaklaşmaktan başka bir niyeti olmaksızın başka bir erkeğin hükümranlığını kabullenmeye razı, kısmet bekleyen bir ev kızıdır, diyecektim. Bu düşüncelerle pencereden bakarken kendimi sorgulamaya başladım: Neden O’nu bu kadar merak ediyordum? Gece bir saatte pencerede sigara içip ağlayan tek insan O muydu? Olağanüstülük bunun neresindeydi? Hiç, hiçbir yerinde tabii ki. Sadece hissiyattı benimkisi. Belki de alkol yapmıştı bunları bana. Olan biteni olağandışı görmeme, hissetmeme neden olan alkoldü ama buna ihtiyacım vardı, dedim ya yaşamak için yazmam, yazmam için çalmam gerekiyordu.

***

Çalan zile uyandım, uyanmaya çalıştım, her tarafım ağrıyordu. Sendeleyerek kapıya ilerlerken “bir dahakine en azından yatağımda sızmalıyım” diye söyleniyordum. Ayşe teyze ve çiçekli tabağında zeytinyağlı dolmaydı gelen. Merakla baktı yüzüme, henüz uyandığım daha doğrusu hala uyanamadığım fazlaca belli oluyor olmalıydı. Açıklamak zorunda kaldım:“Sabaha kadar çalıştım da”. Anlayışla gülümseyerek tabağı uzattı. Şimdi düşünüyorum da belli belirsiz bir saygı da vardı bana yaklaşımında. Başkalarına göstermediği, aslında hepsinden daha az hak ettiğimi bilmediği bir saygı. “Fark ettin mi?” diye sordu ben teşekkür etmeye hazırlanırken. “Kusura bakma” geldi ardından. Kapıcı kocasını kaybettiğinden bu hafta temizliğe gelememiş, merdivenler de böyle çer çöp içinde kalıvermiş, gençlik günlerinde olsa böyle boş bırakmaz, kendi silermiş ama şimdi nerdeymiş o eski Ayşe, ondan başka kimsenin de umurunda olmazmış böyle şeyler, onlar ancak sigara izmaritlerini, yedikleri ıvır zıvırın ambalajını atmayı bilirmiş merdivenlere, bir de utanmadan zavallı kapıcı kadıncağıza verilen üç kuruş parayı çok bulur, yaptığı temizliği beğenmezlermiş, girip de evlerini görmeliymiş, bakma eski komşularmış da ondan ses etmez, görmezden gelirmiş ama bu haliyle bile o genç kadınları, kızları cebinden çıkarırmış, sonra o Leyla temizlikten haberi olmadığı gibi ne sabah kalkıp kocasına kahvaltı hazırlar ne akşam yemeğinde güleryüz gösterir de sonra niye kocası eve geç geliyor, yok başkası mı var diye şüphelenir dururmuş, benim de başımı ağrıtmış, işimden gücümden alıkoymuş, “kal sağlıcakla oğlum…”

Ayşe teyzenin nefis dolmalarını yerken kapıcının evini düşündüm. Gelenleri, gidenleri, yüzlerdeki acı maskelerini, kadıncağızın acısını yaşamaktan ziyade eve gelen gideni ağırlama telaşına düştüğünü. Onlar da evi birer birer terk edip gittiğinde reisini kaybedip artık dört kişi kalan bu ailenin geçim derdini. Belki de en çok omuzlarına binecek olan yükün ağırlığıyla şimdiden ezilmeye başlayan, annesinin umut kaynağı, okuyup adam olacak büyük oğlanı. Belki şimdi o da okulu bırakıp çalışmak zorunda kalacak, belki bu defa umutlar küçük kardeşe bağlanacak, yani ölme eşeğim ölme olacak. Bu insanların ellerine geçen, geçmeyen üç kuruş parayla yarattıkları mucizelere inanasım gelmiyor. Ve onları düşündüğümde kendimden, çevremdeki sefil hayatlardan daha çok nefret ediyor, uzaklaşıyorum. Sonra da “hayat böyle, herkes aynı şartlarda doğmuyor, yaşayamıyor” deyip kendimi avutarak kaldığım yerden devam ediyorum. Ettim ve bir bira açtım.

Ayşe teyze sayesinde yemek masrafımdan bayağı kısmıştım, o belki bana iyilik yaptığını sanıyordu ama yemek için ayırdığım parayı alkole yatırdığımı bilse muhtemelen bana hakkını helal etmezdi. Ya da ne yaparsam yapayım tüm haklarını helal ederdi bana. Henüz bunun tam olarak ayırdına varacak kadar tanımıyordum onu. Çok da düşünmüyordum işin aslı, şu ara halimden memnundum, bu da yeterdi. Güzel bir öğle uykusu, Noel babanın çuvalıyla hediye getirdiği nefis dolma ve günün ilk birasının verdiği keyifle bilgisayar başına oturup “ekmek parası bir yazı” sallayarak dergiye yolladım.

***

Saati gelmişti artık, çıkıp bir sigara içecekti, belki bu gece sigaraya gözyaşları değil telefonu eşlik edecekti. Belki bir sevgilisi vardı, dün akşam kavga ettiler, ondan ağlıyordu. Her ne olursa olsun bana eşlik edecekti kısa süreliğine de olsa. Sabah da çıkmamıştı kapıdan ya da ben onu beklerken kendimi, koltukta hala sırtımda izlerini süren ağrılı bir uykuya verdiğim sırada çıkıp gitmişti. Belki giderken yanında annesi vardı, belki yalnızdı. Belki bir ara çıkıp mahallenin kızlarıyla apartman önünde biraz sohbet etmişti. Yo, bence böyle bir şey yapmamıştı, diğerlerinden farklı olduğunu hissedebiliyordum. Belki de aslında öyle biri yoktu, benim sarhoş kafam öyle bir hayal üretmiş, sonra ona inanmış, şimdi de saplantı haline getirmeye çalışıyordu. Saat üçü geçmiş ve o hala pencereye çıkmamış olduğuna göre durum bu olmalıydı. Evin içinde sigara içemiyor, sigara içmek için herkesin yatmasını bekliyorsa mutlaka çıkmış olmalıydı bu saate kadar. Ama bu evin tek penceresi benimkine bakan değildi ya, diğer odalardan birinin penceresiyle aldatıyor olabilirdi beni. Ve bu aldatma, düşünmek bile istemiyorum, günlerce sürebilirdi. Bu delice, gereksiz düşüncelerden sıyrılmam gerekiyordu. Kim olduğunu bile bilmediğim, olup olmadığından bile emin olmadığım birini bekliyorum. Ne o, Kızılderililer gibi mesajlaşacakmışız, buradan bana bir hikaye çıkacakmış. Bu hikaye için gerçekte bir şeyler olmasına gerek yok ki, oturur, uydururum. Öyle yapmaya çalıştım ve o geceyi aklımdan sildim.

***

Güneşin ortaya çıkmasıyla balkonları mekan edinen insanların sanki sayfiye yerindeymiş gibi şemsiyelerini açmaları hüzünle karışık bir mutluluk veriyor bana. Asla tatile gidemeseler de olmayan “yazlık” larını kışlık evlerinde yaşatma çabası içindelermiş gibi. Oysa onlara sorsanız bu sadece yazı geçirecekleri balkonu güneşten korumak adına basit bir eylemdir. Olsun, ben yine de karanlığa uyandığımız günlerin sona erdiğinin müjdecisi o şemsiyeleri seviyorum. Altında oturanları da… Anlayamasam da, o tarafta olamasam da… İstiyorum ki karanlığın gölgesinde kurulan hayalleri gerçek olsun, onlar kurdukları hayallerin farkında olmasalar bile.

Bir de bana çocukluğumun yazlarının geçtiği kendi yazlığımızı hatırlatıyorlar. O zamanlar her ne kadar bir çok şeyin farkında olsam da ya da öyle olduğumu düşünsem de etrafımda saklı karanlığa rağmen mutlu olmayı başarabiliyordum. Bütün gün denizde yazlıktan arkadaşlarla oynadıktan sonra akşam yemeğinde beni bekleyen patates kızartmalarını nasıl da keyifle yerdim balkonumuzdaki şemsiyenin altında. Şimdi bu toz içindeki, güneşten sararmış, rengi kaçmış şemsiyeleri görünce hem geçmişteki güzel günlerin hatırına biraz mutlu oluyor hem de o günlere artık ne kadar uzak olduğumu düşünerek hüzünleniyorum.

Kapıcı geldi bugün, ne yapacağımı bilemedim, klasik söylemle geçiştirmek istedim; “başınız sağolsun”. Dostlar sağolacaktı elbet, yapacak başka bir şey var mıydı ki? Kaderdi, Allah böyle istemişti, yerinde dinlendirecekti. Bir şeye ihtiyaçları yoktu çok şükür, rahmetlinin emekli aylığı bağlanacaktı, şimdi o işlerle uğraşıyorlardı. İhtiyaç bitmezdi de her şey halledilirdi bir şekilde. Hayat devam ediyordu öyle ya. Çocukları vardı, şimdi onlar için yaşayacaktı, zaten ilk çocuğunu kucağına aldığı andan itibaren hep böyle olmamış mıydı? Allah razı olsun, konu komşu ilgileniyor, akşamdan akşama bir tas, bir tencere olsun yemekleri eksik olmuyordu. İnsanı ayakta tutan dostlarıydı, komşularıydı. Öyle ya, dostlar…

Dost bilinenler, demek hala vardı böyle insanlar! Düştüğünde elinden tutup kaldırıyorlardı. Bir yerlerde komşuluğu, dostluğu hala böyle yaşayabilen insanlar da yaşıyordu hala. Belki de insanların sana bunu yapabilmesi biraz da sana bağlıydı, istemek yetiyor muydu acaba? Bu kadın istemiş miydi de böyle oluyordu? Bunu yaptıysa bile diliyle değil ruhuyla yapmıştı, eminim. Sadece açmıştı kendini, saklanacak bir şeyi yoktu. Zor durumdaydı ve yardım istemekten utanmıyordu. Bizimse, benim gibilerinse kurşungeçirmez duvarlarımız vardı, başımız her zaman dikti yine de. Bizim için önemli olan buydu. Birbirimizden borç para, iş, vs. istemeye utanmaz ama yardım istemeye utanırdık, “çok yalnızım, elimden tutun” diyemezdik. Aklımıza bile gelmezdi hatta böyle bir cümleyi kurmak. Yine de dediğim gibi hala böyle yaşamayı başarabilen insanlar olması umut verici. O yüzden seviyorum bu mahalleyi, bu insanları. Balkonlarından hiç tanımadıkları bir komşunun evinden çıkan cenazeyi izlerken gözyaşı dökebilen o teyzeleri seviyorum. Her şeye rağmen insan olmayı başarabilen, güven denen binlerce kez kırılmış, parçalanmış duyguyu sapasağlam yaşatabilen insanları seviyorum.

***

Ben yeni yaşam alanıma alışırken gün be gün, bir gece yine O geldi. Yine bir yaz yağmuruyla geldi. Yağmur muydu O’nu duygulandıran, ağlatan? Belki yağmurla ilgili içinden söküp atamadığı bir anısı vardı, kimbilir? O yüzdendi yağmurlu gecelerde pencereye çıkıp sigara içmesi. Belki yağmur saklar diye umuyordu gözyaşlarını. Her gece yağmur yağsa, O her yağmurla pencereye çıksa, ben O’nu her gün böyle gizlice izleyebilsem. Yüzünü bile net göremediğim bu yabancıya aşık mı olacaktım yoksa? Saatlerce sorular soracaktım kendi içimde, sonra O’nun yerine duymak istediğim cevaplar verecektim kendime. Sonra belki yeniden inanacaktım dünyada hiç kimsenin yalnız ölmeye mahkum olmadığına. Aşk da böyle bir şeydi zaten belki. Hayalinde yarattığın bir varlığı herhangi bir cisme büründürmek, bir kalıba sokmak. O yüzden sonu hep aynı olurdu ya! Bir bakardın, senin yaşattığın o kişiyle karşında duran, dokunduğun o insanın hiç ilgisi yokmuş. Sen hep onun kafandaki kişi olduğuna inandırmışsın kendini. Benim içinse, bu kızla tanışma ihtimalim olmadığına, böyle bir ihtimal olsa bile o şansı kullanmayacağıma emin olduğuma göre böyle bir tehlike yoktu artık. O pencereye çıkıp sigarasının dumanını yollasın bana, yeterdi, fazlasını ne yapacaktım ki? Sanki bunları duymuş gibi o geceden sonra her gece çıktı. Hayır, her gece ağlamıyordu. Uzun uzun gökyüzüne bakıyordu sadece. Bazı geceler gök parlak, yıldızlar çok belirgin olurdu, öyle zamanlarda sanki yüzüne belli belirsiz bir gülümseme otururdu. Ya da ben öyle hayal ederdim. Mutluluğum sadece beş, bilemedin on dakika sürerdi. Sonra o dünyaya açılan penceresini kapatıp içeri girerdi. Bense oturup büyük aşkımı yazardım sayfa sayfa. Acaba bu aşkı da hayalkırıklığıyla mı noktalayacaktım? Bu bana bağlıydı. Belki bu aşkı mutlu sonla noktalamak için bir şansım olurdu Ayşe teyzeyi daha çok dinlesem, annemi görmeye gitsem, kapıcı kadınla ilgilensem. Hayatın bana verdiğiyle yetinmeyi onlardan öğrenebilsem. Bu sayede sahip olduklarımın ellerimden kayıp gitmesine izin vermesem. Ben de yeniden insan olabilsem onlar gibi.

Ertesi gün annemi ziyaret ettim. Sıradan günlerde kapısının çalınmasına alışkın olmayan annem şaşkınlıkla karşıladı beni. Böyle habersiz, bilseydi sevdiğim yemekleri yapardı, babam da gelemeyecekti bu akşam, yine toplantısı vardı. Eski sır dolu günlerimizdeki gibi gülümsedim anneme, o da yine “biliyorum” gülümsemesiyle başımı okşadı. Babamın olmaması daha iyiydi ya, ana-oğul dertleşirdik biraz. Yoksa bir derdim mi vardı, paraya ihtiyacım varsa? Karnım açtır, mutfağa geçelim, hem sohbet ederiz, hem o bana yemek yapar. Ne yerim? Patates kızartması. İlahi, ondan kolay ne var, başka bir şeyler yapsın bana. Tamam, ama onu da yapsın illa ki!

O gece anneme sarılıp uyudum. Eskiden, ben çocukken nasıl o benim küçücük yatağıma kıvrılıp beni sarıyorsa şimdi koca yatağında küçücük kalan anneme sarıldım ben de bütün gece. Birbirimiz hakkında bilip de bilmezmiş gibi yaptığımız sırlarımızı yine konuşmadık. Ama ne zaman o konuların kıyısından geçsek güldük birbirimize. O beni anlıyor, ben onu anlıyordum, dillendirmeye ne gerek vardı? Bazı şeyleri anlatmaya da anlamaya da kelimeler yetmiyordu zaten. Boşa kürek çekmedik biz onunla hiç. Ayşe teyzeden, kapıcı kadından bahsettim uzun uzun. Annem dertlerini dert edinip ağladı onlara. Zaten ağlamak için bahane arardı ya! “Gelip evini temizleyeyim bir gün” derken aslında kendisine de sırdaş aradığını biliyordum ama bunu da söylemedim ona. “Tamam, Ayşe teyzeyle de tanıştırırım seni” dedim sadece. Güldü, gözlerini kapadı.

***

Hayat birden hiç olmadığı kadar iyi gitmeye başladı. Kendimdeki umuda, huzura şaşırıyordum düşündükçe. Nasıl olmuş da ben böyle hiç olmadığım kadar mutlu olmuştum? Hem bu kadar mutlu olacak ne vardı ki hayatımda? Her şey aslında her zaman olduğu gibi sıradandı. Ama neyse neydi, sorgulayarak bozmak istemiyordum bunu. Ne kadar süreceği belli olmayan bu günlerin tadını çıkarmak istiyordum doya doya. Belki de terazinin öteki tarafına geçmiştim sonunda. Kainatın denge tartısı sonunda bana da torpil yapmış, kimseler görmeden mutlular kefesine getirip koyuvermişti. “Acaba benim yerime diğer tarafa geçen talihsiz kişi kimdir” diye düşünmüyor da değildim arada ama sonra bunu da boşverip keyfime bakıyordum. Kim olursa olsun ben görürken o kör olmuştu, olup biten buydu sadece. Kimseye sihirli bir el dokunmuş değildi. Yıllarca sabırla beklediğim o ağacın altında gelip bulmuştu beni nirvana ya da ben onu bulmaya hak kazanmıştım sonunda. İçimdeki dinginliği ifade edecek kelimeleri ne kadar arasam da bulamadım. O kadar ehil değiliz duyguları anlatmakta. Dünya yıkılsa umurumda değildi. Dahası artık içmesem de hep sarhoş gibiydim. Demek insanın böyle bir ruh haline bürünebilmesi için illa ki hayatında pembe renkli bir şeylere ihtiyacı yoktu. Belki ben böyle hissettiğimden, belki O da bunu hissettiğinden her gece gösteriyordu kendini bana. Dumandan mesajlarına dumanımla karşılık veriyordum, böyle sohbet ediyorduk dünya saatiyle on dakika, benim saatimle yüzyıllarca. Herkesten iyi tanıyordum O’nu, O da beni. Artık ailesini, içinde bulunabileceği herhangi bir durumu, eğitimini, işini, hayatıyla ilgili herhangi bir şeyi merak etmiyordum. Orada olması bana yetiyordu. Dersine iyi çalışan bir öğrenci gibi hissediyordum bazen kendimi. Hayatın bana verdiğiyle yetinmeyi öğrenmiştim sonunda. Ayşe teyze, kapıcı kadın, üst kattaki komşu Leyla ise hayatlarına aynen eskisi gibi devam ediyorlardı. Ayşe teyzenin dolmalarını, kadınbudu köftelerini, binbir çeşit tatlılarını yiyor, kapıcı kadının oğlunun okuldaki başarılarıyla gurur duyuyor, Leyla’nın kocasına küfür ediyor, kendisini de yeriyordum. Diğerleri de aynıydı, zaman zaman yaptığım uzun yürüyüşlerde fark ediyordum bunu. İşe giden, işten dönen solgun yüzler, birbirlerine saldırmak, kimbilir neyin acısını herhangi birinden çıkarmak için fırsat kollayan sinirli şoförler, kavga eden, sevişen aşıklar, kolkola yürüyüp birbirlerine olan kıskançlıklarını belli etmemeye çalışan genç kızlar hatta öğün çıkarmak için sokağın muhtelif yerlerine bırakılmış çöp torbalarını delik deşen eden kediler bile aynıydı. Bir ben vardım değişen, güzelleşen. Bir ben böyle gören, hisseden. Aklımda binlerce fotoğrafla eve dönüp hemen yazmaya başlıyordum. Ama bu defa yaptığım şeyi “çalmak” değil “tanık olmak” olarak adlandırıyordum.

***

Güzel günlerimi katleden de O’ydu. Ansızın yine görünmemeye başladı, ne yaz yağmurları, ne parlak gökyüzü çıkarmıyordu O’nu artık pencereye. İşte bir tek şey değişmiş, gitmiş, kendime kurduğum dengeyi altüst etmişti. Her şeyin pamuk ipliğine bağlı olduğunu o zamanlar da fark ediyor ama dillendirmiyordum, duyulur da gerçekleşir diye. Demek ki farkında olmadan fazlaca düşünmüşüm. Öyle hemen yenilmedim, birkaç gün direndim. Olmadığı günler haftalara dönüşünce çeşit çeşit bahaneler uydurdum O’nun için. Uzak bir akrabayı ziyarette olabilirdi mesela. İki ay sonunda durumumun gün geçtikçe kötüleştiğini fark ederek Ayşe teyzenin ağzını aramaya karar verdim. Bugün yarın kira için uğrardı nasıl olsa, bir yolunu bulur, araya sıkıştırırdım.

***

Evlenmiş! Bir yıldır mahallenin tüm gelinlerini, cenazelerini sessiz eşliğimle uğurlayan ben nasıl olur da O’nun düğününü kaçırırdım? Kesin o uzun yürüyüşlerden birindeydim ya da belki gelin haliyle tanıyamadım O’nu. Ama öyle olsa, o apartmandan bir gelin çıksa en azından tahmin edebilirdim O olabileceğini, o kadar da yabancı değildi yüzü. Görücü usulü kesin, sevdiğiyle olsa hiç mi telefonda konuşmazdı o gecelerde? Bu benim kendimi rahatlatma yöntemimdi.

Gidişi beni bir anda değiştirmiş, eski halime döndürmüştü. Mutlu değil, mutsuz değil, öyle ne olduğunu, ne hissettiğini bilmeyen hatta düşünmeyen, ölene kadar yaşayacak olan biri. Ne garip insanın her şeye bu kadar çabuk alışıyor, değişik durumlara, olaylara bu kadar çabuk uyum sağlıyor olması. Bir an bir yerdeyim ve biriyim, bir an başka yerde, başka biri. İşin aslı başladığım noktadan daha da gerideyim şu ara. Artık çevremde olup biten hiçbir hikaye beni ilgilendirmiyor. Onlar anlatırken ben sadece bakıyor, dinlemiyorum. Başka bir şey de düşündüğüm yok, öyle bakıyorum. Bazen de duvardaki bir deliğe, bir çatlağa kilitlenip kalıyorum. Ama buna da alışacağım.

Akşamüzeri sokağa boş boş bakarken gördüm O’nu. Yanında benim yaşlarımda bir adam, muhtemelen kocasıyla. Bu sıradan bir eşle aile ziyaretiydi. Bu gece o evde uyumayacak, pencereye çıkıp sigara içmeyecekti. Düşündüğüm şeyin ne kadar saçma olduğunu çok iyi bilsem de mantığımla savaşamayacak kadar güçsüzdüm. Çalacak bir hikayem vardı ve ben onun tadını çıkarmaya dalmışken o gidip başka yerlere konmuştu. Alışmayı reddediyordum. İz sürecektim.

***

Muhtemelen alışverişe çıkmıştı, karşısında durup uzun süre yüzüne baktım, aylarca uzaktan izlediğim bu yüze şimdi bu kadar yakın olmak çok garip, anlatılmazdı. Anlamaya çalışarak bakıyordu yüzüme. Bir solukta akşam evlerine dönerken onları takip ettiğimi, sabaha kadar evlerine yakın bir meyhanede içip kocasının gitmesini beklediğimi, kısacası bu anı yakalamak için iz sürdüğümü anlattım. Ve öncesini, bu noktaya nasıl geldiğimi. Delinin teki olduğumu düşünse de -yardıma ihtiyacı olduğundan muhtemelen- sigara içerken neden ağladığını, neler düşündüğünü anlattı. Tahmin ettiğim gibi bu adamla evlenmesi zorunlu olmuştu. Çocukluğundan beri sevdiği ve O’nun şartlarında birinin paylaşmaması gereken “şey”leri paylaştığı amcasının oğlundan koparmak için ailesinin bulduğu çözümdü evlilik. Madem O’nu bu kadar anlamıştım, yardım da edebilirdim belki yani istersem, yani O çok sevinir, hayatı boyunca minnettar kalırdı bana. Amcaoğlunun ve kendisinin telefon numarasını verip bir daha buralara gelmememi sıkıca tembihleyerek yolladı beni. Cebimde numaralar, kafam allak bullak döndüm eve. Her ne kadar öyleymiş gibi görünse de O’na olan alakam duygusal değildi. Yani belki şartlar farklı olsa başka şeyler de hissedebilirdim ama kendimi bundan korumayı başarmıştım. Hem öyle olsaydı, O’nu sevdiğimi veya sevebileceğimi düşünseydim bile benimle olmasa da mutlu olmasını istemeliydim. Böyle düşününce onların “suç”una ortak veya aracı olmanın başıma açabileceği belayı hiç düşünmeden yardım etmeye karar verdim. Ve hemen amcaoğlunu arayarak durumu kısaca anlattım. Çok heyecanlandı, çok teşekkür etti. Kaçmak için paraya ihtiyaçları olduğunu, bunu temin ettiğinde beni arayacağını söyleyerek kapattı. Ertesi sabah kocası işe gittikten sonra O’nu arayarak durumu bildirdim ve ihtiyaçları olan parayı toparlamalarında onlara yardımcı olabileceğimi de ekledim. Telefonu kapattıktan sonra o zamana kadar hiç aklıma gelmeyen bir şey kafamı kurcalamaya başladı. Bu iletişimi neden benim aracılığımla kuruyor, bu çok sıradan plan madem bir anda kurulabiliyorsa neden üçüncü ve yabancı bir şahsın aracılığına ihtiyaç duyuyorlardı? Ama harekete ihtiyacı olan sağlıksız beynim bunu da çok fazla kurcalamadı, ne de olsa bu işten benim de bir çıkarım vardı. Ayrıca düne kadar gidecek bir yol düşlemeyen hayatım kısa süreli de olsa bir amaca kavuşmuştu. Ve ben bu amaca gitmekte sabırsızlanıyordum, amcaoğlundan gelecek telefonu bekleyecek durumum yoktu. Hemen yola koyulup anneme gittim, paraya ihtiyacım varsa verebileceğini söyleyen oydu sonuçta.

***

Otogarda parayı ellerine tutuşturduktan sonra onları bir saat içinde kalkacak otobüslerini beklemeye bırakıp eve dönerken fark ettim ne yaptığımı. Hayalgücümü kısa süre sonra kalkacak otobüsle uzaklara yolluyor, eski, boş hayatıma geri dönüyordum. Yine pencere kenarındaki masama oturacak, ne zaman geleceği bilinmez ilham perimi bekleyecektim. İçimde büyük bir boşluk belirmişti birden. Birbirini seven, sevdiğini zanneden iki insanın birleşmesine yardımcı olarak iyilik yapmak bana fazla gelmişti. Sanırım beni o evin kapısını çalmaya bu düşünceler zorlamıştı. Onları ihbar ettim! Bunu neden yaptığımı aslında tam olarak bilmiyorum. Belki gerçekten de ben asla “iyi” olamayacak kadar “kötü” bir insanım. Artık yazılacak hiçbir şey kalmadı. O ağacın altına bir daha oturamayacak kadar utanıyorum kendimden. Benim kötülüğüm, baba ve kocanın öfkesi onları öldürdü. Son noktayı, son noktamı böyle koyup ölene kadar yaşamaya devam edeceğim. Nasıl olacak, bilmiyor, merak etmiyorum.

biraz sinema, biraz üç maymun, çokça nuri bilge ceylan...

2008-11-04T03:42:00.002+02:00

Hayatımda her şeyin ya da en azından çoğu şeyin kötü gittiği hatta artık kendimden umudu kestiğim günlerde beni heyecanlandıran tek şey sinema galiba. Ne zaman evden dışarı çıkmak istemesem, insanlardan olabildiğince uzaklaşsam, odamın dışında hayatın olanca hızıyla akıp gittiğini unutsam bir festival imdadıma yetişiyor. O olmasa her filmini heyecanla beklediğim bir yönetmen sağolsun bir şeyler çekiyor da beni delilikten kurtarıyor. Geçen gün beni arayan eski sevgililerimden birinin durup dururken “d, hayat sinema değildir” ya da “sinemadan ibaret değildir” gibi bir cümle sarfetmesi bu metnin yazılış sebebi olmasa da bu satırları destekliyor.

Bizi heyecanlandıran şeyler hep mutlu sonla bitmiyor tabii. Çok güvendiğiniz bir filmin sonunda hayal kırıklığıyla çıkabiliyorsunuz salondan ama o da işin sürprizi. Hem zaten hayat ne zaman beklentilerimizi her daim olumlu sonuçlandıran bir “şey” oldu ki?

Mecburiyetim yoksa beni hiçbir güç sabahın erken saatinde kaldıramaz ama festivaller kaldırıyor işte. Hem de hiç küfür etmeden, suratımı asmadan hatta bazı günler içimden “olsun, hayatta bu da var bak” cümlesini safça bir mutluluk umuduyla kurdurarak. Üstelik de sıra beklemek konusunda olabildiğince sabırsız bir insanken festival biletleri sözkonusu olduğunda nasıl oluyorsa bir sakinlik örtüsü gelip kapanıyor üzerime.

Bu uzun girizgahın sebebi beni yıllardır heyecanlandıran ve beklentilerimi hiçbir zaman boş çıkarmayan Nuri Bilge Ceylan’ın “Üç Maymun”u. Aylardır merak içindeyim, aldığı ödüller çok da umurumda değil, daha doğrusu bana referans değil. Benim çok daha sağlam referanslarım var; bir fotoğraf albümüne bakar gibi ağzım açık izlediğim Kasaba, karakterinin barındırdığı tüm kasvete rağmen bana umut (bu bloga isim) veren Mayıs Sıkıntısı, başrol oyuncusu öldüğünde ailemden birini kaybetmiş gibi üzüldüğüm Uzak, aldatılmışlıklarıma avuntu çıkardığım İklimler… Nuri Bilge Ceylan’ın başarısı teknik anlamda kendi sinema dilini yaratmış olmasının dışında izleyicide empati duygusunu zirveye çıkarmayı başarabilmesi ki, bu da samimiyetinden kaynaklanıyor. Bunda oyuncu kadrosunun ağırlıklı olarak amatör hatta oyuncu olmayan oyunculardan oluşmasının payı ne kadar çoksa, O’nun doğal yeteneklerinin payı da o kadar çok. Çünkü dünyanın en iyi sinema okullarında sinema okumak sizi engin bir bilgi birikimine sahip kılabilir ama içtenlik konusunda eksiklikleriniz varsa belki teknik anlamda çok başarılı filmler yapabilirsiniz ama duyguyu anlatamazsınız. İşin tuhafı belki de sırrı, Nuri Bilge Ceylan’ın aslında anlatmaması, daha doğrusu anlatmak, açıklamak için özel bir çaba sarfetmemesi, gözümüze, gözümüze sokmaması. Üç Maymun’daki karakterlerin hiçbiri uzun uzun kendinden bahsetmiyor, yönetmen bize onların hayatlarının her anını göstermiyor, geçmişte ne oldu da şimdi böyle oldu açıklamaya kalkmıyor, hatta bundan sonra ne olacak sorusunu bile sordurtmuyor. O parçaları veriyor, biz eksikleri tamamlıyoruz sadece. Hatta belki biz bile tamamlamaya gerek duymuyoruz o eksik kalan parçaları. Aslında Ceylan bir film çekerken işinizi zorlaştırabilecek her şeyi yapıyor denebilir. Yukarıda sözü geçen farklılıklarının yanısıra duygularımızı coşturmak adına müziğe de başvurmuyor. Onun çok daha güçlü bir silahı var; görsel başarısı. Bir fotoğraf sergisindeymiş gibi oturuyoruz koltuklarımızda onun filmlerini izlerken.

Bazı filmler bittiğinde kapanış jeneriğini izlerken koltuğumda yığılıp kalır, içimden “niye ben de bu filmin bir parçası olamıyorum ki?” diye sorarım kendime. Nuri Bilge Ceylan her filminin sonunda bana bu cümleyi söyletebilmiş ender yönetmenlerden biridir. Ve içimden bir ses bunun hep böyle olacağını söylüyor.

31

2008-11-03T02:12:00.001+02:00

31 gerçekten cenabet bir yaşmış... Ama o da bir gün bitecek elbet.

.

2008-10-22T04:10:00.003+03:00

herşey çok açıkken görememek ne garip...
mideme taş gibi oturan, hazmedemeyip gittiğim şu hayatı kusabilsem keşke...

anlaşma

2008-10-09T19:29:00.014+03:00

Gelmeden, gelsem de yapacağım şeyi yapmadan önce kendilerine biraz zaman tanımamı isteyen pek çok kişi oldu. Çoğunun gerekçeleri anlamsızdı -bana göre en azından- ve bu da yeterliydi. Neden adil olmalı ki? Ama bazıları -ki gerekçeleri saçma olanlar da vardı içlerinde- beni, kendilerine biraz daha zaman tanımaya ikna ettiler. İyi demagogdu hepsi, belki de buna kandım. Ben de aptal sayılmam aslında, anlamıştım boş konuştuklarını. Yine de benim de inanmaya ihtiyacım var bir şeylere. İnsanlık için hala bir umut olduğuna mesela. En çok da buna hatta. Bananeyse insanlıktan, mesleğin onlarla ilgili olunca “banane” diyemiyorsun tabii. Herneyse koşullarım vardı, çok bekleyemezdim öncelikle. Sonra kısa zamanda anlardım içten olup olmadıklarını. Dolayısıyla anlaştığımız tarihten erken gelebilirdim. En önemlisi pişmanlık duymamalarıydı, pişmanlık asla artı puan kazandırmaz aksine gelişimi hızlandırırdı. Tüm hayatlarının hatadan ibaret olduğunu düşünüyor olsalar da geçmişe hayıflanmamalıydılar. Çünkü geçmiş, geçmiş gitmiştir, bu kadar basit. Dertleri anlaşma yapmadığım diğerlerininkinden farklı değildi. Belki de günahları daha ağırdı. İşin aslı ben de kendimle çelişiyorum, onlara zaman tanıdım çünkü geçmişte yaptıkları hataları düzeltmelerini mi istiyordum? Ya da geçmişte adım attıkları bir şeyi bitirmelerini mi? Hani geçmiş, geçmişte kalmıştı? Bu kadar ağır bir yükü siz sırtlanmış olsaydınız ve inisiyatif tamamen size verilmiş olsaydı eminim siz de afallar, belki benden daha büyük çelişkiler yaşar, daha büyük hatalar yapardınız. O yüzden yargılamayın, işte benim on emrimden biri: Aynısını yaşamadan yargılama! Başka bir deyişle önyargıdan uzak dur! Garipsiyor musunuz? Çok saçma, bilmediğiniz bir yerden gelen emirleri yaşamınızın temel taşı olarak kabullenebiliyorsunuz da kendinize emir veremiyor musunuz? Verseniz de tutamıyorsunuz değil mi? Çünkü size çoban lazım illa ki! Yoksa marangoz mu? Sürüden ayrı bir yerde olduğunu veya başkalarının değerleriyle yontulamayacağını düşünenlere gülümsüyorum küçümseyerek… İşin garibi inanın bunu yüzde doksanınız söylüyor. Hiç düşünmediniz mi peki, madem o kadar fazlasınız böyle düşünen kişiler olarak, niye bir o kadar yalnızsınız? Cevaplayayım mı? İçten değilsiniz. Derdiniz dışarıda bir yerde durmak değil, sizi aralarına almamaları. Dikkatle izlerseniz siz de görürsünüz. İçinizden bazıları tutunmaya başladı mı, dertlenmeleri de biter. Çünkü artık o tür şeyleri düşünmeye vakti ve de maddi çıkarları uygun değildir. Ama ben size hikaye yazacaktım. Hikaye! Ne ironik! Hikaye anlatacağım, alışkınsınız dinlemeye, anlatmaya. Belki de bu kelimeden ibaretsiniz.

Öyleyse;

Bir kadındı. Kırılgandı. Hepsi öyle olduklarını zannederler ya. Bu da diğerlerinden farksızdı anlayacağınız. Hikayenin sıradışı kahramanları olmayacak zaten bunu baştan söyleyeyim. İçinizde sıra dışı olan yok ki! Onlar kendilerini öyle zannetseler de. Sadece ruh halim seçti onları. Nerede kalmıştık, kırılgan bir kadın, evet. Hep sevdiğini zannederdi o kadın. Çok aşık oldu, çok kişiye, belki de herkese. Aslında yaşama, yaşamın devamına. O yüzden okuduğu kitaba, izlediği filme, bastığı toprağa, dinlediği müziğe, dokunduğu adamlara, her şeye işte… Şimdi içinizden kimbilir kaç kadın “ben de, ben de öyleyim” diyor. Erkeklerse küçümsüyor, belki içlerinden “ben de” diyenler de vardır ama onlarınki sadece kendilerini sevmelerinden. Bizim kadınsa uzun yıllardır gelişimi bekliyor, bana hazır olduğunu zannediyordu. Ama bir gece ortalık sessiz ve karanlıkken geldiğimde gerçekten hazır olmadığını fark etti ki yalvarmaya başladı. Yalvarma da denemez ya, akıllıca “dur” dedi bana. Hiç korkmuyordu, bu yüzden ben de durdum. Korkakları sevmem, hemen alır giderim. Öylesiyle ne benim ne sizin (?) işiniz olur. Ama bu kadındaki korku değil yarım kalmışlıktı gerçekten. Bitirmeden gitmek istemiyordu. Antonius* gibi satranca da davet etmemişti beni. Hem onun oyununda da karlı çıkabilirdim, bir kişi daha eklenebilirdi listeme. Hiç de mantıksız gelmedi, ben de “tamam” dedim, oyun başlasın. Ve başladı.

Kadın ertesi güne çok hafif başladı. Artık her şey gitmiş, bir tek o kalmıştı hayatında. Hedefe kilitlenecek, onu gerçekleştirecekti, gerisi boştu. Bunu her zaman biliyordu ama benim varlığımı hissetmek daha derinden ve net bir şekilde anlamasını sağladı. O uğraşadursun…

Ben listeme yeni eklenen adama doğru yola düştüm. Arada o an, orada canını almamak için kendimi zor tuttuğum bir sürü insan çıktı karşıma ama o ayrı hikaye. Ben şimdi asıl hedefimi dinlemeliydim. İtiraf etmeli ki kadından daha korkak çıktı, zaten genelde böyledir. Onu alıp götürmemek için de kendimi tutmam gerekti, bu benim değil, kadının işiydi, anlaşmamız böyleydi. Ben sadece dinledim o yüzden: Çok masumdu kendince. Bunlara sorsanız zaten, hepsi sütten çıkmış ak kaşıktır. Ben alıştım artık hikaye dinlemeye. Hem vakit de geçirtiyor, eğlenceli oluyor. Gerçi bir yerden sonra hepsi aynı, hem de yüzyıllardır dinlediğimi düşünürseniz. Neyse ki unutkanım, bana da bahşedilmiş bu özellik. Sırf insanlara mahsus olsaydı, halim nice olurdu! Adamımız da unutkandı işte. Yaptığı, yapmadığı her şeyi daha doğrusu birçok şeyi yok sayıyordu. Hepsi için geçerli bir açıklaması vardı en kötü ihtimalle. Onun da ne kadar hatasız da olsa kendince, affedilmeye ihtiyacı vardı. Ve o anda kafamda bir ampul yandı. Madem istediği buydu, verecektim ama o farkında olmasa da benim koşullarımla alacaktı istediği adaleti. O sevinedursun…

Adamla aramızda geçen konuşmayı bir bir anlattım. Kadın da sabırla sırasını beklemeye karar verdi. Öbür türlü oyunumuz ortaya çıkabilirdi. Bu da benim tarafsızlığıma gölge düşürürdü. Gerçi zaten yaşayanların hemen hepsi bundan kuşku duyuyordu ya… Öyle ya, ben çok adaletsizim onlara sorarsanız. Kimse bana sormuyor ama. Olan biten her şeyin bir sebebi var oysa. Ben ister miyim kötü bilinmek? Aslında çok da umrumda değil ya onların ne düşündüğü, neyse. Kadın için sabırsız bir bekleyişti bu, kimbilir kaçıncı sırasındaydı listenin. Ama elinden bir şey gelmiyordu, bekleyecekti. O bekleyedursun, ben de onunla beraber sıkılacak değilim ya, yapacak çok işim var, her gün, her saat.

Adam için bitmek bilmeyen telefon görüşmeleri zinciri başlamıştı. Kendisine kırgın olduğunu bildiği herkesi tek tek arıyor, olmadı yüz yüze görüşüyordu. Ve çoğu tarafından affediliyordu. Çünkü iyi bir yalancıydı ve huzurla gitmeye ihtiyacı vardı. Hastaydı, çok hastaydı (!) ve geride kırık kalpler bırakmak istemiyordu. Zamanında her ne yaptıysa bile isteye, kötü niyetle yapmamıştı. Hem öyle bile olsa şimdi hatalarının farkındaydı ve af diliyordu. Evet, geçmişi değiştiremezdi ama en azından farkına varmak da bir erdem değil miydi? Sırf bu yüzden bile hak etmiyor muydu affedilmeyi? Konuştuğu herkes onu tanıyor olsa da son kez inanmak istiyordu, hem ne fark ederdi ki, nasıl olsa üç beş günü kalmıştı, dünyanın en affedilmez insanı bile olsa affedilmesinde sakınca yoktu. İşin aslı herkes takılan maskelerin farkındaydı. Kendisi de biliyordu konuşulanların, söylenenlerin gerçek olmadığını. Her zaman olduğu gibi şimdi de oynuyorlardı birbirlerine. Ama yapacak pek bir şey yoktu, artık yoktu. Kör, sağır, dilsiz olmak en kolayıydı ve zorlaştırmanın manası yoktu.

Ve sıra kadına gelmişti, ben başka işlerle meşgulken neredeyse kaçırıyordum bu eğlenceli anı. Tabii, benim de eğlenmeye hakkım var işimin ne kadar sıkıcı olduğunu düşünecek olursak.

Kadın, diğerleri gibi alttan almadı, ne de olsa adamın ölmek üzere falan olmadığını biliyordu, en azından şifasız bir hastalıktan ölmeyecekti. Adam ne kadar dil döktüyse, ne kadar duygu sömürüsü yaptıysa kar etmedi. Olmadı, eski yalanlarını çıkardı bir bir cebinden. Kadın önce bunlara da kanmadı ama sonra düşündü de inanmış gibi görünmeyi başarabilirdi. Bu, neden işine gelmesindi ki? Böylece görüşmeye karar verdiler. Yüz yüze konuşmak başka olurdu ne de olsa. Niyeyse? Beden diline neden bu kadar önem veriyorlar, anlamıyorum. Ne kadar evrilseler de kelimeleri kullanmayı öğrenemediler yüzyıllardır. Gerçekte, hiç hak etmiyorlar affedilmeyi, zamanı ama dediğim gibi biraz eğlence bana da iyi gelir.

Buluşmadan bir gün önce kadını izlemeye aldım. Bana yalan söylüyor olabilirdi. Ve gördüğüm pek de hoşuma gitmedi. Madem tek derdi yarım kalmış bir işi bitirmekti neden uyuyamadı saatlerce? Hem adam artık umrunda değilse evden çıkmadan önce o süslenip püslenmeler de ne oluyordu? Yok, hiç hoşuma gitmedi bu. Bir de adama bakayım dedim, yoksa kadını o an orada alıp götürmem gerekebilirdi, benim sabrımın da bir sınırı var sonuçta. Adam her zamanki gibi umursamazdı. Her gece yatmadan önce ne yapıyorsa onu yaptı, sabah uyandığında da değişen bir şey yoktu, günlük ihtiyaçlar yapılması gerekenler, falan filan. Kadına hak verdim bir an. Gerçek bir oyuncuydu bu adam, en sevmediğim türlerden. Güce sahip olup da kullanamamak nasıl bir şeydir, bilir misiniz? Öfkeyi kontrol altında tutmayı başarmak? Siz bu konuda pek başarılı değilsiniz, o yüzden bilmezsiniz, en fazla yuttuğunuz haplarla bir derece ket vurabilirsiniz ama benim sizin gibi terapilere ayıracak zamanım da yok. Zamanım olsa da bunu yapacak kimse yok bizim alemde zaten. O yüzden varolduğum günden beri bana bahşedilen iyi-kötü tüm özelliklerle savaşmak zorunda kaldım. Tanrı, bana sizden farklı davranmadı anlayacağınız. Attı ve bıraktı.

Ve buluştular. Önce uzun süre sessiz kaldılar. Çok zaman geçmişti. Kadın zaman zaman “değer mi, gerek var mı” diye sorguladı kendini. Adamın tek derdiyse vicdanını rahatlatmaktı. Ama söze nereden başlasa bilemiyordu. Nasıl oynasa da inandırıcı olsa? Sonunda yine cebindeki yalanlara başvurmak zorunda kaldı. Hani kadın zaten inanmaya hazırdı da, neredeyse ben bile inanıyordum anlattıklarına. Ben kimseden böyle şeyler duymadım, ne kadar yalnızdım hayatım boyunca, bilseniz. Düşünsenize kimse sizi sevmiyor ve bunu açıkça söylüyor, şüpheye yer yok ki, tüm zamanların en sevilmeyenisiniz. Benim sıcak bir kucağa ihtiyacım olmaz mı stresli bir iş gününün ardından? Yalan bile olsa inanmak isterim güzel sözlere. Sizler gerçekten doyumsuzsunuz, sahip olduklarınızın yarısına bile sahip olmayanları hiç düşünmeyecek kadar da bencil. Bazen karanlık odamda otururken asla emekli olamayacağım bu meslekten ne kadar nefret ettiğimi düşünür dururum. Benim dünyamda asla masmavi gökyüzünün altında oturup hayallere dalmak, sonra bu hayallerin gerçek olma ihtimalini düşünerek sevinçle dolmak gibi şeyler sözkonusu değildir. Sonra renkler… İçinizden bazıları karanlığı belki tercih eder ama benim için herhangi bir konuda tercih yapmak mümkün değildir. Bir şeye mahkum edilmek ve bunun sonsuza kadar süreceğini bilmek… Ve beni alıp götürecek kimse de yok, ben intihar edemem, ölümlülük de bahşedilmemiş bana. “Çok yoruldum, yerime bilmem kim baksın, biraz tatil yapayım” da diyemem.

Uzun lafın kısası, dün akşam ben onlardan çok kendimi dinledim, fırsattan istifade neler yaptılar, bilmiyorum, kaçırmışım. Önemi de yok, sahip olduklarınızla sahip olduklarımı düşündükçe ve sizin bunları nasıl har vurup harman savurduğunuzu gördükçe kinle doluyorum zaten. “Bunlar hiçbir şeyi hak etmiyorlar, ne ikinci, ne üçüncü, ne beşinci şansı, al, götür” diyorum kendime. Nasıl olsa hiçbirini değerlendiremeyeceksiniz, biliyorum. Çünkü bu şansları görebilecek bilince sahip değilsiniz. Gözleriniz kör, kulaklarınız sağır doğmuşsunuz her biriniz.

Kadınla adam son geceyi birlikte geçirdiler, kadın inanmıştı, adam da “bir gece daha yalnız uyumamanın ne sakıncası var ki” diye düşünmüştü. Sabahı bekleyemedim, kadını uyandırdım. Bu defa karşı çıkmadı, alkol terk etmişti vücudunu, yaptığını anladı. “Tek isteğim aynı yere götürme bizi” dedi. Zaten böyle bir şey söz konusu değildi. Adamı uyandırmaya gerek bile duymadım. O yaşasa da ölse de asla uyanamayacaktı zaten. O özellik de ona bahşedilmemişti.

Bahsettiğim sebeplerden, bir daha kimseye şans mans tanımadım. İyi de yaptım, eğlencesi falan yok bu işin, neyse o. Ben de artık gözlerimi kapayıp vazifemi yapıyorum, etliye sütlüye karışmam, bana dokunmayan yılan da bin yaşasın. Gördünüz mü bana yaptığınızı? Ama artık muhatap olmayacağıma göre unutabilirim sizden öğrendiklerimi.

Sizi asla terk etmeyecek ama hiçbir zaman yanınızda da olmayacak “dost”unuz…

*The Seventh Seal-Ingmar Bergman

...

2008-09-28T03:26:00.002+03:00

Benim yazılarımda hep bir eksiklik, mantık hatası var. Çünkü sıkılıyorum. Tam bir şeye başlamışken daha bitirmeden, ne söyleyeceğimin kendim için bir anlamı kalmıyor. Ben de abuk subuk bitiriyorum öyle olunca. O yüzden hep eksik kalıyor hayatım gibi. Hep sıkılıp yarım bırakıyorum, öyle saçma sapan çekip gidiyorum. Başlamanın hiç anlamı kalmıyor böyle olunca. Statik kalmak lazım belki de.

mucize

2008-09-20T16:20:00.002+03:00

Mucizelere inanırım ben. Belki tüm çareler tükendiğinde tutunacak başka bir şey kalmamasındandır ama her nedense inanmak huzurlu kılar beni. Aslında belki de bir şeye gerçekten inandığım zamanlarda bir şekilde, anlamlandıramadığım bir “güç” le o şeyi oldurmamdandır inancım. Tabii bu her zaman iyi şekilde sonuçlanmayabiliyor. Kötü şeylere de yol açabiliyor düşünce gücüm. Mesela küçükken, çok küçükken birini öldürdüm bu yolla. O da çok küçük, hatta benden de küçük bir kız çocuğuydu. Annemin eteğine (mecburen) yapışıp gittiğim misafirliklerden birinde oldu olanlar. Dört-beş yaşlarındaydım ve evdeki çocukların en büyüğüydüm. Kıza görür görmez uyuz olmuştum. Anneler oturup sohbet ederken biz evi keşfediyorduk. Mutfakta, tam fırının yanında oldu. Karşı karşıya duruyorduk, bir meseleden –muhtemelen bir oyunun kuralları yüzünden- tartışmaya başladık ya da belki tartışmadık bile. Tek hatırladığım kızın suratına tokat attığım. Sonra ne oldu bilmiyorum, o ağladı mı, beni annesine şikayet etti mi, yoksa hiçbir şey yapmadan mutfaktan çıkıp gitti mi? Aradan birkaç hafta geçti ve bir gün annem bana hayatım boyunca unutamayacağım o haberi verdi. O kız evinin balkonundan aşağıdan geçen seyyar oyuncakçıya bakarken yere düşüp ölmüştü! Bu bir mucize değil, kötücül bir yönlendirmeydi ve ben katil olmuştum. Ona uyuz olduğum için ölmüştü kız. Belki basit bir tesadüftü ama olmuştu işte. İnsan ruhunun ne kadar kötücül olabileceği, bu kötücüllüğün nelere mal olabileceğiyle ilk tanışmamdı bu olay. Ne yapsam, ne kadar oyun oynasam unutamıyordum ve hala unutmadım.

Belki de bu olay “mucize yönlendirme” sanatımda kötü bir milat olmuştu. O günden beri hiç iyi bir mucize yaratamadım, iyi bir şey oldurmak için ne kadar yoğunlaşsam da başarılı olamadım. Ama ne zaman bilinçli ya da bilinçsiz olarak biri hakkında kötü şeyler düşünsem o kişinin başına biraz mübalağalı bir deyimle “felaket” ler geldi. Bu da bazen işe yaramıyor değil. Bir çeşit iç rahatlatma yöntemi oldu bana. Belki de başka türlüsü elimden gelmediğinden bununla yetinip, iyi yanlarını görmeye çalışıyorum o kadar. Ya da ben aslında kötü ruhlu bir insanım, bu yüzden bu tarafım hep ağır basıyor.

İşin aslı bu yazı hikaye olacaktı ama olamayacağını anladığım şu satırlarda bana düşen bitirmek galiba.

GİTTİM... GELECEĞİM?

2008-09-10T16:54:00.014+03:00

Benimki öyle ölüm sayılmazdı pek. Merak daha çok. Gitsem ne olur, döndüğümde neler olur? Yıllardır düşündüğüm halde bugüne kadar denememiştim bunu. Demek ki zamanı yeni gelmiş. O his gelince bir gün gidiverdim. Kimsenin haberi yoktu, haber veremezdim ki! Bilseler anlamı olmazdı. Öyle çok gürültü de koparmadım. Sadece bir gece yattım ve ertesi sabah kalkmadım. Bu kadar kolaydı işte ölmek. Provası korkunç değildi, herhalde kendisi geldiğinde de korkmayacaktım. Zaten beni en çok düşündüren benden sonra annem değil miydi? Sonra kardeşim, babam… Bunu da göze almıştım, nasıl olsa dönecektim. Hem bu benim için iyi olacaktı. Hayata es vermek gerekir bazen, kaybolmak ortalıktan. Yaptığım sadece buydu ve bu şekilde yaptığında kimse hesap soramıyordu. Öbür türlü anlat anlatabilirsen, çözüm önerilerini dinle, mecburiyetlerini yerine getir, vs. Bunları çekemediğimden belki de bu yolu tercih ettim. Belki birkaç kişi biraz üzülecekti ama gerçekte ölsem de onlar için hayat devam edeceğinden sorun yoktu.

Sonrası tam da tahmin ettiğim gibi oldu. Kimin ne tepki vereceğini az çok tahmin ediyordum. Sağolsunlar, beni şaşırtmadılar. Bazen annemi izlerken dönmemek için kendimi zor tuttuğum oldu ama güçlü olmalıydım yoksa bu deneyim de boşa giderdi. Ben de öyle oldum. İşin aslı bir gün döndüğümde bu yaptığımdan dolayı benden nefret etme ihtimallerinin de yüksek olduğunu tahmin etmiyor değildim ama bunu yapacak olanlar zaten beni gerçekte pek de sevmeyenler olacaktı muhtemelen. Diğerleri belki de onlara böyle bir şeyi yaşatmış olmamdan dolayı sinirlenecek, bağırıp çağıracak ama bir süre sonra beni anlayacaklardı. Hatta beni kaybetmiş olmanın (!) ne demek olduğunu yaşamış olduklarından tekrar kazanmanın sevincini yaşayacaklardı. En azından ben bazı kayıplarım için bunun olmasını çok dilemiştim zamanında. Mesela F. veya K. bir gün dönüp gelseler de, “ben çok sıkılmıştım, biraz gitmek istedim sadece” deseler hiç kızmam, sinirlenmem, aksine bunun bir şaka veya deney veya mola olduğunu öğrenmek beni çok mutlu eder. Tabii herkes böyle düşünemez, böyle düşünebilmek için aynı ruh halinde senelerce yaşamak gerekir belki. Deneyimden önce sonuçlarıyla ilgili düşünülebilecek o kadar çok şey var ki… Bazı hayal kırıklıkları yaşamayı da göze almalı mesela. İnsanların senin kaybından, olmasını umduğun kadar etkilenmemeleri gibi. Belki bu insanı öyle mutsuz eder ki verdiğin mola sonsuza kadar sürebilir bile. Ama kendi adıma şunu söyleyebilirim ki, ben bunlara hazırlıklıydım. En azından öyle olduğumu düşünüyordum.

İLK GÜN

Beni annem buldu. Zaten geç uyandığım için uzun süre şüphelenmemişti. Ama akşama doğru dayanamayarak beni uyandırmaya geldi. Uyanmıyordum bu defa ve annem evde yalnızdı. Dakikalarca denedi, inanmıyordu, aklına bile gelmiyordu ölmüş olabileceğim. Derin bir uykudan uyandırma çabasıydı onunki. Sonra bir an korku başladı. Odamın kapısını kapatıp dışarı çıktı. Uzun süre dönmesini bekledim. Yalnız dönmedi. Babamı aramıştı. Ben babama benzerim. Yani o da benim gibi soğukkanlıdır, dolayısıyla annemin düşünmek, söylemek istemediği şeyi o ilk anda anladı. Annem benim gidişimi, istediğimin tam aksi şekilde gayet gürültülü karşıladı. Babamsa yere oturup başını ellerinin arasına aldı. Kimseyi aramadılar, dolayısıyla kardeşimin ölümümü öğrenmek için işten dönmesi gerekti. Aslında pek de şaşırmadı, yıllardır bekliyordu bunu. Ama şaşırmamak üzülmeyi engellemiyor. Yine de sakin olup yasal gereklilikleri gerçekleştirmek üzere harekete geçmesi gereken o oldu. Ertesi sabah hatta o gece beni tanıyanların yüzde doksanı biliyordu gittiğimi. Hep böyle olmaz mı? Arama zinciri çok hızlı oluşturulur.

KARANLIKTA…

Ertesi sabah karanlığa uyanmıştım. Buna kızmadım desem yalan olur. Hadi annemler neyse de kardeşim nasıl olur da artık işime yaramayacak olan organlarımı yaşamak isteyenlere bağışlamayı akıl edemezdi? Gerçi bu da sorun değildi, şok anlarında önceden konuşulanlar unutulabilirdi. Hem geri döneceğime göre ihtiyacım olacaktı onlara. Gitmenin en iyi yanı istediğin anda istediğin yerde olabilmekti. Yaşarken bazen ölesiye sıkıldığın halde bir yerden bir yere ışık hızıyla gitme ihtimalin yoktur ama ölünce bunu rahatlıkla yapabiliyorsun… muşsun… Bu yüzden herkesi gördüm ben. İlk tepkilerini, sonrasını… Bazen hepsinden sıkıldığımda karanlığıma geri dönüyordum. Böcekler hiç de o kadar mide bulandırıcı hayvanlar değillermiş. Dostluklar bile kurdum onlarla. Belki de başka şansım yoktu ama yine de umarım döndüğümde bunu hatırlarım. Gerçi ben yaşarken de -en azından- öldürmezdim onları ya…

Beni ilk unutan sevgilim oldu. Ne şaşırtıcı! Onun açısından zor olan oynamaktı. Bunalımda numarası yapmak. Neyse ki erkek olduğundan bunu başarması çok da zor olmadı. Zaten normalde de sık sık başvurduğu bir yöntemdi hem bana hem de başkalarına karşı. Hatta ölümüm onun işine bile geldi. İşyerinde insanlar onun bu “zor” dönemleri daha kolay atlatabilmesi için ellerinden geleni yaptılar. Bir defa günlerce izin yaptı. Sonra işe başladığında çok yüklenmediler, sıkıldığında erken çıkıp gitti. Dahası, iki ay sonra başkasıyla sevişirken ona da “seni seviyorum” dedi. Ben buna üzüldüm mü? Biraz içim burkuldu tabii ama birçok şeye şaşırmadığım gibi buna da şaşırmadım. Aksi olsa daha çok şaşırırdım. Ama bu defa o kadar kolay olmasına izin vermeyecektim. Güç bendeydi artık. Ne de olsa istediğim anda, istediğim yerde, istediğim şeyi yapıyordum. Her gece evindeydim. Benim olmadığım günler boyunca kaybettiği hiçbir şeyi bulamadı! Tam uykuya dalacakken raftan bir kitap düştü! İnternette başkalarıyla konuşurken bağlantısı kesildi! Böyle ucuz oyunlarla eğlendim durdum.

Arkadaşlarım… Daha önce deneyimlemişlerdi aslında kaybetmeyi. O yüzden benimkini daha kolay kabullendiler. Tıpkı daha önce birlikte F.’nin ardından yaptığımız gibi benim için de kadeh kaldırdılar. Beraber geçirdiğimiz günleri andılar. İşlerine, günlük kaygılarına devam ettiler. Hayat böyleydi, yapacak bir şey yoktu. Bunu çok iyi anlayabiliyorum, tam tersi bir durum sözkonusu olsaydı benim yapacağım da bundan farklı olmayacaktı. Benim açımdan bakılınca, bazılarıyla sohbet etmeyi özlüyordum. Bazen toplandıklarında bir şey konuşurlarken tam yeri geliyor, müdahale etmek istiyordum. İşte en zoru o anlardı. Başka konularla veya benimle ilgili yanlış bildikleri veya hatırladıkları bir şeyi düzeltememek çok can sıkıcıydı. Ama zaman her şeyin ilacıdır, bir süre sonra buna da alıştım. Evet, gidenin ardından yokluğa alışmak sadece kalanlar için geçerli değil. Giden de bir şeylere alışıyor elbet. Yeni bir dünya kurmak o kadar kolay değil, sancılı oluyor. Onlar için bir kişi gitmişken, giden hayatındaki herkesi kaybedip yapayalnız kalıyor. Giden için daha zor galiba alışmak. Eğer hala bir şekilde etrafta dolaşabiliyorsa tabii.

Beni yıllarca yaşatan ailem… “Nasıl oldu da daha fazlasını yapamadık” dediler hep. Biliyorum ki, başka herkes hayatına devam etse de, beni düşünme sıklıkları azalsa da ailem için bu böyle olmayacak. En azından çok daha uzun bir süre. Ben de en çok onların yanında oldum bu yüzden. Doğruluğundan çok emin olmasam da her gece rüyalarına girdim. Belki beni hiç görmemeleri daha iyiydi ama dediğim gibi bundan çok emin olamıyordum. Tek yapabileceğim pembe rüyalar yaratmaktı onlara. Hep iyi gördüler beni, hep mutluydum rüyalarında. Bu, inanın işe yarıyordu. Başka şeyler de yapabiliyordum onlar için. Mesela tam benden bahsedip ağlarlarken bir telefon çalabiliyordu. Yine de onlara bunu yaşattığım için kendimden nefret etmediğimi söyleyemem. Ama öbür türlüsü de kötüydü. Yaşarken yaptıklarım demek istiyorum. Ölüme bir şekilde alışırlardı ne de olsa. Acımasız olmak zorundaydım.

BUNLAR DA VAR!

Ölmenin en güzel yanlarından biri de her şeyi beleş yapabiliyor olmaktı. İstediğim seansta, istediğim filmi izliyordum. Bütün barlar benimdi. Ölüler de içer mi hiç demeyin, hiç öldünüz mü ki biliyorsunuz? Herneyse festival gelmiş, para yokmuş, bilet kalmamış, hiç dert değildi artık bunlar benim için. Sonra bol bol tatil yaptım. Görmek istediğim her yeri gördüm. Daha dün Prag’da, Kafka’nın evindeydim mesela. Kafka demişken, ölülerin başka ölüleri görebileceğini sanmayın sakın. Benim de en çok bozulduğum bu oldu. Hiç öyle ummamıştım. Tamam, hayattaki arkadaşlarımla konuşamayacaktım ama burada, yeni dünyamda yenilerini edinebilmeliydim. Eh işte, yaşarken her şey istediğimiz gibi mi oluyor da ölünce olacağını sanıyoruz? Sonuç olarak tanımak istediğim hiçbir ölüyle bırakın arkadaş olmayı, uzaktan olsun göremedim bile. Sonra bir de özlediklerim vardı, onları görmeye hakkım olmalıydı en azından. Ama yoktular işte. Eminim onlar da benim gibi arayıp duruyorlardı ya da çoktan vazgeçmişlerdi bu boş uğraştan. Belki de dönmeye karar vermemin en büyük sebebi buydu. Burada da yalnızdım. Olaylar bu anlamda pek de istediğim gibi gelişmemişti. Ben de bir sabah karanlığımı delmeye kalktım. Ama… Birileri mi beni kandırdı, ben mi uydurdum bu saçmalığı bilmem ama gittikten sonra dönmek diye bir şey yokmuş. Günlerce boşuna uğraşıp durdum. Hani öyle filmlerdeki gibi yalvarıp yakarıp, üstünden girip altından çıkarak, şartlı da olsa sizi tahliye edecek iyi kalpli melekler falan yokmuş gittiğimiz yerlerde. Boşuna arandım durdum. Artık yaşayanları izlemeyi bırakmıştım, boşluklarda benim dünyamdan, bana benzeyen birilerini görür müyüm diye her yeri dolaşıyordum. Algım öyle açılmıştı ki, her şeyi görebiliyordum ama yine de görmek istediğim şeyi görmem mümkün olmadı. Bu küçük oyunum bana pahalıya malolmuştu. Böceklerin dostlukları da bir yere kadardı. Beni yiyip bitirmiş, işleri bitince de sırtlarını dönüp yenilere gitmişlerdi. İşin aslı yaşamla ölüm bu anlamda farklı değildi. Neyse ki bunu anlayıp kabullenmem uzun sürmedi. Gerçi burada zaman diye bir şey olmadığından bundan çok da emin olamıyorum ama hissiyatım böyle en azından. Bu da yeter.

ARTIK…

Artık tecrübeli bir ölüyüm. Ne dost arıyorum, ne yaşayanları merak ediyorum. Karanlık bana kasvet değil huzur veriyor. Hiç sıkılmıyorum da. Yalnızlık? Yaşamımın en büyük tecrübesiydi zaten. Burada en azından tamamen ve gerçek anlamda yalnızım. Derdim, tasam, yarına yetiştirmem, yapmam gereken hiçbir şey yok. Bu yüzden hep huzurlu uykularım. Ben de rüya görüyorum sonra. Hem benim rüyalarım sizinkilerden çok daha renkli, çok daha gerçek…

Bir de yeri gelmişken...

My Apocalypse

Claustrophobic
Crawl out of this skin
Hard explosive
Reaching for that pin

Feel thy name extermination
Desecrating, Hail of Fire

So we cross that line
Into the crypt
Total eclipse
Suffer unto my apocalypse!

Deadly vision
Prophecy revealed
Death magnetic
Pulling closer still

Feel thy name annihilation
Desolating, Hail of Fire

So we cross that line
Into the crypt
Total eclipse
Suffer unto my apocalypse!

My apocalypse... Go!

Crushing metal, Ripping Skin
Tossing body mannequin
Spilling Blood, Bleeding Gas

Mangle flesh, Snapping spine
Dripping bloody valentine
Shattered face, spitting glass

Split apart
Split apart
Split apart
Split
Spit it out!

What makes me drift a litter bit closer
Dead man takes the steering wheel
What makes me know it's time to cross over
Words you repeat until I feel

See through the skin the bones they all rattle
Future and past they disagree
Flesh falls away the bones they all shatter
I start to see the end in me

See the end in me...

Claustrophobic
Climb out of this skin
Hard explosive
Waiting for that pin

Violate, annihilate
A loser to my eyes
Obliterate, exterminate
At last accept, deny

Feel thy name as hell awakens
Destiny, Inhale the Fire

But we cross that line
Into the crypt
Total eclipse
Suffer unto my apocalypse!

Tyrants awaken my apocalypse!
Demon awaken my apocalypse!
Heaven awaken my apocalypse!
Suffer forever my apocalypse!